Altkoin mavsumi hali kelmagan boʻlsa-da, treyderlar allaqachon dastlabki belgilarni kuzatmoqdalar. Ularning orasida DeFi’ga tegishli bo’limlardan biri o’ziga xosdir: markazlashmagan birjalar. «Kit»larga tegishli foydalanuvchilar zaif bozor sharoitida DEX tokenlarini sotib olishmoqda, va ularning narx harakati Bitkoinning sustlashishida mustaqil harakatlanish imkoniyatiga ega ekanligini ko’rsatadi.
Agar keyingi altkoin mavsumi kelgan bo’lsa, bu bir necha guruhlardan biri bo’lib, allaqachon dastlabki yetakchilarcha xususiyatlarni namoyon qilmoqda. Nega shunday ekanligini tushunaylik!
Sabab 1: DEX savdosining ulushi CEX spot va perpslarga nisbatan oshishda davom etmoqda
DEX bozori yil davomida o’sishda davom etdi.
Spot DEX savdo hajmi, jahon spot hajmining ulushi sifatida, 2022-yil sentyabridan 2025-yil noyabriga qadar 5.4 foizdan 21.19 foizga ko’tarildi. 2025-yil iyunida 37.4 foizga yetib, tarixiy eng yuqori darajaga yetdi. Bu, foydalanuvchilar kengroq bozor zaif bo’lsa-da, oʻz faoliyatlarini onlayn oʻtishga ko’proq moyilliklarini ko’rsatadi.
Bunaqa ko‘proq token bilgilarini xohlayapsizmi? Muharrir Harsh Notariyaning Kunlik Kripto Axborotnomasiga obuna bo‘ling bu yerda.
Derivativ faoliyati ham xuddi shuni ko’rsatmoqda.
DEX-to-CEX perpetuallar nisbati 2024-yil noyabridan bu oyga qadar 2.05 foizdan 11.7 foizga o’sdi, bu eng kuchli ko’rsatkichlardan biri. Ko’proq savdogarlar birjaga asoslanganlar o’rniga zanjirli perpetuallarni tanlaganda, DEX tizimlariga bo’lgan ishonch oshayotganini anglatadi.
Buning kuchiga qaramay, DEX tokenlari toifasi so’nggi haftada 3.9 foizga pasaygan, CEX tokenlari esa xuddi shuncha o’sgan. Bu farq past baholanishni ko’rsatadi va hissiyotlar yaxshilansa, DEX tokenlari bu farqni bartaraf etishi mumkinligiga ishora qiladi.
Shuning uchun bu kichik toifa treyderlar asosiydan qaytishda dastlabki joylarga aylanmoqda.
2-sabab: Kitlar asosiy DEX tokenlarini tinchgina to’playapti
DEX-ga xos narx harakati yuzasidan zaif ko’rinadi, lekin yirik hamyonlar doimiy ravishda sotib olishmoqda. «Kitlar» va «super-kitlar» asosiy DEX nomlari bo’yicha oxirgi 30 kun ichida narxlar yonbag’irlarga tushganida ham sotib olishni davom ettirdilar.
Uniswap (UNI) 30 kun ichida 3.4 foizga pastlagan, lekin «super-kitlar» o’z mablag’larini 11.66 foizga ko’paytirishdi. Eng yirik 100 manzil hozirda 8.98 million UNIga ega, bu sotib olishning kuchli o’sishini ko’rsatadi, birjalar esa zahira yo’qotishda davom etmoqda.
Aster (ASTER) 30 kun ichida deyarli o’zgarmagan, faqat 0.9% ga o‘sgan, lekin «kitlar» signali yanada kuchliroq. «Kitlar» egasi bo‘lgan mablag‘lar 133% ga oshgan, birinchi darajali manzillar yanada 2.87% mahsulot qo’shib olishgan. Sotuvchi hamyonlar (birja sof oqimlari yashil) sotish davom etmoqda, lekin chiroyli ertaklar odatda narxdan oldin keladigan sohaning burilishining birinchi belgisi hisoblanadi.
PancakeSwap (CAKE) 30 kun ichida 5.4% ga pasaygan, ammo eng yirik 100 manzil (super-kitlar) o’z balanslarini 40.51% ga oshirgan.
Bu uchta turlicha DEX ekotizimlarida uchraydigan namuna umumiy xabarni ko’rsatmoqda: yirik egalari zaiflik paytida chiqmaydi, aksincha ulush to’playdi.
Biror soha zanjirli qabul qilish va “kitlar” talabi oshayotganini ko’rsatsa, riskli bozorlar qaytganda, birinchi foyda ko’ruvchilardan biri bo’lish ehtimoli ortadi.
3-sabab: Bitkoin to’xtaganda markazlashmagan birja tokenlari boshqacha harakat qiladi
Oylik korrelatsiya tendentsiyalari asosiy DEX tokenlari endi Bitkoin bilan birgalikda harakat qilmayotganligini ko’rsatadi. Bu yerda korrelatsiya, ikkita narx qanday harakatlanishini o‘lchaydigan Pearson korrelatsiya koeffitsienti bilan ifodalanadi. Salbiy qiymat ularning qarama-qarshi yo’nalishlarda harakatlanishini anglatadi.
«UNI» Bitkoinga nisbatan -0.13 ko’rsatkichda yengil salbiy bog‘liqlik ko’rsatmoqda. «ASTER» esa -0.57 ko‘rsatkichi bilan yanada kuchli salbiy bog’lanishni ko’rsatadi. Bu esa Bitkoin yetakchilik qilayotgan bozor uchun kam uchraydigan holat.
Bu shuni anglatadiki, Bitkoin orqaga tortilganda, ushbu tokenlar ko’pincha darhol u bilan birga harakat qilmaydi. Ba’zi hollarda, ular mustaqil harakat qilishlari tufayli erta spekulyativ oqimlarni o’ziga jalb etadi. Ushbu mustaqillik altkoinlar aylanishining dastlabki belgilardan biridir.
Diagrammalar ham shu fikrni tasdiqlaydi.
«ASTER» ning 12 soatli diagrammasi 20 va 50 davrli Eksponensial Harakatlanuvchi O’rta ko‘rsatkichlar (EMA) orasida barcha vaqtlar eng yuqori kesishishini ko‘rsatadi. Ammo salbiy bosim pasaymoqda. Agar bozor sharoitlari o’zgarsa, Bitkoin bilan salbiy bog‘liqlikka ega tokenlarning zaiflashayotgan salbiy quvvatga ega bo‘lishi uni qayta tiklanish uchun birinchi imkoniyatlardan biriga aylantiradi.
EMA – bu yaxın muddatdagi narx o’zgarishiga ko’proq ahamiyat beradigan harakatlanuvchi o’rtacha ko’rsatkichdir.
«UNI» kuchsiz yuqori trend chizig’iga ega bo’lgan kichik parchalanuvchi shaklda savdo qilmoqda. $6.91 ustidan chiqib ketish $8.06 va uni ortidan $10.26 ga yorliq ochadi, lekin bu o’zining balans hajmidir (OBV) bilan tasdiqlanishi kerak. OBV hajm oqimini o’lchaydi va yuqoriga ko’tarilishsiz parchalanuvlar ko’pincha muvaffaqiyatsiz yakunlanadi. Shunga qaramasdan, texnik tuzilma kitga to’planganlik va salbiy bog‘lanish fonida hamohangdir.
Bu kombinatsiya—kitlar sotib olishi, salbiy quvvatning susayishi va narx ajralishi—kengroq aylanish boshlanishidan oldin altkoin yetakchilarining qanday harakatlanishini ko’rsatadi.
Lekin altkoin mavsumi hali boshlanmagan
«Blockchain Center»ning Altkoin Mavsum Indikatori ma’lumotlariga ko’ra, hozirgi ko’rsatkich 33 ni tashkil etmoqda, bu asl altkoin mavsumi belgisi bo’lgan 75 dan ancha past.
Indikator, shuningdek, oxirgi altkoin mavsumining portlashi 63 kun oldin sodir bo’lganligini va mavsumlar o’rtasidagi o‘rtacha oraliq 67 kun ekanligini ko‘rsatadi. Bu esa bozorni aylanishning odatda boshlanish ostonasiga yaqinlashtiradi, lekin hali unchalik emas.
Bitkoinning yetakchilik darajasi hali ham yuqori. Bu esa, Bitkoinning kriptovalyuta ichidagi pul oqimlarini boshqarishda davom etayotganini bildiradi. Altkoin mavsumi shakllanishi uchun ikki narsa bir vaqtda sodir bo’lishi kerak:
- Umumiy kriptovalyuta bozor kapitalizasiyasi o‘sishi kerak.
- Bitkoinning yetakchilik darajasi bir vaqtning o’zida pasayishi kerak.
Bu kombinatsiya treyderlarning Bitkoindan altkoinlarga pul o‘tkazib yotganligini ko‘rsatadi. Faqat shunda sektor saqlovchan usulda yorib chiqishi mumkin bo’ladi.
Agar ushbu o’zgarish ushbu davrda yuz bersa, DEX tokenlar birinchi to’lqinni yetaklashda eng yaxshi imkoniyatga ega bo’ladi. Ular allaqachon o’sib borayotgan hajm ulushi, barqaror kit talabiga va Bitkoin bilan salbiy bog‘liqlikka ega—bu ko’pincha birinchi rotatsiyalanayotgan sectorlarda uchraydigan xususiyatlardir.
