2024-yil 27-fevral kuni «AQSh Federal tergov byurosi» (FBI, AQSh davlat organi) Eronni «nohaq hibsga olish bo‘yicha davlat homiychisi» deb e’lon qilganidan so‘ng, Vashington va Tehron o‘rtasidagi taranglik yanada kuchaydi. Byuro xorijda asirga olingan amerikaliklarni vatanga qaytarish va ularning asir oluvchilarini javobgarlikka tortish borasida sodiqligini ta’kidladi.
FBI ikki davomli holatga alohida e’tibor qaratdi. Ulardan biri – 2007-yilda Eronning Kish oroliga safar chog‘ida bedarak yo‘qolgan, FBIning faxriy xodimi Robert A. Levinson bilan bog‘liq.
AQSh hukumatining ma’lum qilishicha, Robert Levinsonni qaytarishga oid har qanday axborotga 25 million dollargacha mukofot beriladi.
Ikkinchi holat Shayan Kazemi bilan bog‘liq. U AQSh fuqarosi bo‘lib, 2011-yilda Istanbulda bedarak yo‘qolgan. Hukumati uni xavfsiz qaytarishga yordam beruvchi axborot uchun 200 ming dollargacha mukofot e’lon qilgan.
AQSH Federal tergov byurosi (FBI) tomonidan belgilanish nimani anglatadi
«Nohaq hibsga olish bo‘yicha davlat homiychisi» maqomi davlat amerikaliklarni asossiz hibsga olayotganini, ko’pincha siyosiy maqsaddan foydalanayotganini anglatadi. Bu maqom harbiy harakatni zudlik bilan boshlashni anglatmaydi.
Biroq bu qaror diplomatik bosimni sezilarli darajada oshiradi va AQShning garovga olinganlarni qutqarish markazlashtirilgan markazi (US Hostage Recovery Fusion Cell) orqali harakatlarni birlashtiradi.
Ushbu harakat siyosiy taranglikni keskin oshiradi. Endi hibsga olishlar alohida holat emas, balki davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan amaliyot sifatida baholanmoqda.
AQSh harbiy tayyorgarligi kuchaymoqda
Ushbu e’lon Yaqin Sharqda harbiy faollik oshgan paytda e’lon qilindi. AQSh Eron bilan taranglik kuchayar ekan, ilg‘or harbiy samolyotlari va qo‘shimcha kuchlarini Isroil hamda atroflariga joylashtirdi.
Rasmiylar bu harakatlarni ogohlantirish deb atamoqda. Lekin bozor ishtirokchilari bu harakatlarni mintaqadagi raqobat kuchayishi va yadroviy muzokaralar muvaffaqiyatsiz tugasa, voqealar yanada jiddiylashuviga tayyorgarlik deb ko‘radi.
Kuba bosimi global xavfni oshirmoqda
Bu orada, Prezident Donald Tramp bugun ertalab AQSh tomonidan Kuba ustidan “do‘stona nazorat” o‘rnatilishi mumkinligini bildirdi.
Uning bu chiqishi oldidan, Kuba poytaxti Gavanaga bosim kuchaygan, xususan, yonilg‘i cheklovlari elektr uzilishi va yoqilg‘i yetishmovchiligiga sabab bo‘ldi.
Eron bilan bog‘liq taranglik va Kubaga nisbatan bosim birga bozorga salbiy ta’sir o‘tkazdi.
Bitkoin bozorda $70,000 atrofida tiklanishga harakat qilayotgan edi, ammo kun davomida 3 foizdan ko‘proqqa tushib, taxminan $65,000 atrofida savdo qilindi. Savdogarlar geosiyosiy noaniqlik kuchayib borayotgani sabab, xavf ko‘rsatkichlarini kamaytirmoqdalar.
Hozircha diplomatik kanallar ochiq. Lekin Vashingtondan chiqayotgan bayonotlar taranglikning yanada xavfli bosqichga o‘tayotganini ko‘rsatmoqda.
