AQShda yirik kripto sohasidagi mojaro yuzaga keldi. Unda Jon Dagita (onlaynda «Lick» nomi bilan tanilgan) davlat tomonidan musodara qilingan manzillardan $40 milliondan ortiq mablag‘ni o‘g‘irlashda gumon qilinmoqda.
Ushbu voqea Jon Dagitaning otasi bilan bog‘liq. Uning otasi «CMDSS» axborot texnologiyalari kompaniyasi (AQSh, Virjiniya shtatida joylashgan) rahbari hisoblanadi. Ushbu kompaniya 2024-yilda AQSh Marshallar xizmati (US Marshals Service — davlat huquqni muhofaza qiluvchi tashkiloti)ga musodara va sud orqali olib qo‘yilgan kriptovalyutalarni boshqarishda yordam ko‘rsatish bo‘yicha davlat shartnomasini qo‘lga kiritgan edi.
Ichki maʼlumotga ega bo‘lganlar sabab hukumat tomonidan katta miqdorda kriptovalyuta o‘g‘irlandi
Ma’lumotlarga ko‘ra, o‘g‘irlik Dagitaning otasining «CMDSS» kompaniyasida ishlashi orqali maxfiy kripto manzillariga kirish huquqiga ega bo‘lgani sababli sodir bo‘lgan.
Aniq texnik tafsilotlar hali noaniq. Biroq, «ZachXBT» (blokcheyn tergoviga ixtisoslashgan mustaqil tadqiqotchi) kamida $23 millionni birgina blokcheyn hamyoniga kuzatib borganini bildirgan. Ushbu hamyon gumon qilinayotgan o‘g‘irliklar bilan uzviy bog‘langan. Umumiy taxminlarga ko‘ra, 2024 va 2025-yil oxirigacha bu orqali $90 milliondan ortiq mablag‘ o‘g‘irlangan bo‘lishi mumkin.
Hodisa ortidan «CMDSS» kompaniyasi o‘zining X ijtimoiy tarmog‘i (avvalgi Twitter) va LinkedIn (ishbilarmonlik tarmog‘i) dagi sahifalarini o‘chirib tashladi. Shuningdek, kompaniya rasmiy saytida ham xodim va jamoaga oid barcha ma’lumotlarni olib tashladi.
«ZachXBT» shuni ta’kidladi: Jon Dagita Telegram ijtimoiy tarmog‘ida faol bo‘lib, o‘g‘irlangan aktivlarni namoyon qilib, hatto tergovga aloqador ochiq manzillar bilan ham muloqot qilgan.
Xabarga ko‘ra, Jon Dagita Telegramdagi akkauntidan darhol NFT (noan’anaviy tokenlar) foydalanuvchi ismlarini olib tashladi va profil nomini o‘zgartirdi. Bu esa o‘g‘irlangan mablag‘ harakatini izlash ishlarini yanada murakkablashtirdi.
Daghita ishi misolida hukumat shartnomalari va ichki xavflar
«CMDSS» kompaniyasi davlat IT xizmatlarida kichik ishtirokchi emas. Yillar davomida kompaniya AQSh Mudofaa vazirligi va AQSh Adliya vazirligi kabi tashkilotlar bilan faol shartnomalarga ega bo‘lgan. Bu holat, Jon Dagita bu mojaro yuzaga chiqishidan oldin qanchalik ko‘p maxfiy ma’lumotlar va kriptoaktivlarga kirish imkoniga ega bo‘lgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi xavotirlarni oshiradi.
Tahlilchilar vaziyatni to‘liq baholash va barcha ehtimoliy yo‘qotishlarni aniqlash uchun zudlik bilan audit va ochiqlikni ta’minlashga chaqirmoqda.
Ushbu voqea hatto hukumat ruxsati bilan yuritiladigan tizimlarda ham kriptoaktivlarni saqlashda muntazam uchrab turadigan zaifliklarni yana bir bor namoyon qiladi.
Murakkab nazorat tizimlari mavjud bo‘lsa ham, insoniy aloqalar va ichki kirish imkoniyati jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.
Tergovchilar gumon qilinayotgan o‘g‘irlikning texnik va tashkiliy jihatlarini o‘rganishda davom etmoqda. Rasmiy idoralar «CMDSS» kompaniyasining faoliyat tartibini va uning davlat shartnomalari muhim kriptoaktivlarga ehtiotsizlik bilan kirish imkonini ta’minlagan-ta’minlamaganini o‘rganayotgani aytilmoqda.
Jon Dagitaning ehtimoliy o‘g‘irligi davlat nazorati ostidagi kriptoaktivlar ishonchliligi bo‘yicha eng mashhur buzilishlardan biri bo‘lib, so‘nggi yillarda katta shov-shuvga sabab bo‘lmoqda.
