AQSH mehnat bozori juma kuni kutilmagan natija berdi — yangi ma’lumotlarga ko’ra mamlakatda 92 000 ish o’rni yo’qotildi. Bu pandemiya davridan buyon oyma-oy bandlik kamaygan kam sonli holatlardan biridir.
Bu sust hisobot iqtisodiy tiklanish kuchli ekaniga shubha uyg‘otmoqda. «Bitkoin» narxi 70 000 dollardan pastga tushdi. Bu vaqtda moliya bozorlarida siyosatchilar darhol foiz stavkalarini pasaytirishini kutayotganlar soni juda kam.
Bitkoin AQSHning qishloq xo‘jaligiga aloqador bo‘lmagan bandlik ko‘rsatkichlariga javob berdi, biroq siz kutgan tarzda emas
AQSH Mehnat statistikasi byurosi («U.S. Bureau of Labor Statistics» davlat tashkiloti) e’lon qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, dehqonchilikdan tashqari sohalarda (Non-Farm Payrolls – NFP) fevral oyida ish o‘rinlari soni 92 000 taga kamaydi.
Bu natija mutaxassislarning 54-55 mingta ish o‘rni yaratiladi degan bashoratlaridan ancha past chiqdi. Shuningdek, yanvar oyida ko‘rib chiqilgan holatda 126 000 ta ish o‘rni yaratilgan edi, fevral natijasi esa bu o‘sishni birdan to‘xtaganini ko‘rsatdi.
Mehnat bozoridagi pasayishni ishsizlik darajasining oshgani yana bir bor ko‘rsatmoqda. Ishsizlik 4,4% ga chiqdi, bu kutilgan 4,3% dan balandroq va bandlik shart-sharoitlari asta-sekin sovib borayotganini bildiradi.
Salbiy asosiy raqamlarga qaramay, ish haqi o‘sishi nisbatan barqaror bo‘ldi. O‘rtacha soatlik ish haqi har oyda 0,4% ga, yil davomida esa 3,8% ga oshdi. Bu ko‘rsatkichlar mutaxassislar kutganidan biroz yuqori bo‘ldi.
Ish haqi barqaror o‘sib borishi inflatsiya bosimi — ish kuchi narxiga bog‘liq bosimlar hali to‘liq yo‘qolmaganini anglatadi. Bu esa AQSH Markaziy bankining («Federal Reserve» markaziy moliyaviy tashkiloti) siyosiy rejalarini murakkablashtiradi.
«Bitkoin» narxi 70 000 dollarlik psixologik chegaradan past tushdi va ushbu maqola yozilayotgan vaqtda 68 910 dollarni tashkil qilmoqda.
Nima sababdan bozorlarda AQSH Federal zaxira tizimi foiz stavkasini hali pasaytiradi, deb kutishmayapti?
Mehnat bozori sust bo‘lib qolganiga qaramay, moliya bozorlarida yaqin orada siyosat o‘zgaradi degan fikir hali shakllanmagan.
CME Group («CME Group» birja tashkiloti) FedWatch vositasiga ko‘ra, treyderlarning 95,6 foizi AQSH Markaziy banki («Federal Reserve» markaziy moliyaviy tashkiloti) mart oyidagi yig‘ilishda foiz stavkasini o‘zgartirmay saqlab qoladi deb hisoblamoqda. Yangi maqsadli interval — 3,50%–3,75% atrofida bo‘ladi.
Kutilmagan mehnat natijalari va barqaror foiz stavkalar kutilishi siyosatchilar oldida kengroq muammo borligini ko‘rsatmoqda.
Ish o‘rinlari kamayishi iqtisodiyotning sekinlashayotganidan dalolat bermoqda. Shu bilan birga, ish haqi barqaror o‘sishi va yoqilg‘i narxlarining yuqoriligi esa Markaziy bankning inflyatsiyaga qarshi kurashini xavf ostida qoldirmoqda.
Yaqinda Yaqin Sharqdagi geosiyosiy keskinliklar ham neft narxining o‘sishiga olib keldi. Bu esa inflyatsiyaning kelajak istiqbollarini yanada noaniq qiladi.
Yoqilg‘i narxi ko‘tarilishi umumiy narx bosimini yuqorida saqlab turishi mumkin. Natijada, Markaziy bank tezlik bilan pul-kredit siyosatini yumshatishga o’tishga shoshila olmasligi mumkin.
Bozorlar o‘zgaruvchanlik bilan javob bermoqda
Moliya bozorlari yangiliklarga tezda javob qaytardi. AQSH fond bozori fucherslari keskin pastladi, chunki sarmoyadorlar endi iqtisodiy o‘sish istiqbolini qayta baholamoqda.
Dow Jones sanoat indeksi, S&P 500 va Nasdaq Composite kabi asosiy aksiyalar indeksi ham hisobotdan so‘ng pastladi.
Bu esa uzoq kutilgan «yumshoqqina tushish» — iqtisodiyotni silliq sekinlashtirish imkoniyati yo‘qolib borayotganini bildiradi.
Agar kelgusi oylarda mehnat bozori yanada yomonlashsa, 2026 yilda Markaziy bankdan foiz stavkalarini tushirish haqida o‘ylash uchun bosim kuchayishi mumkin.
Hozircha, zaif hisobot global bozorlardagi noaniqlikni yanada kuchaytirmoqda. Investorlar shu bilan iqtisodiy o‘sish sur’ati pasayishi, inflyatsiya bosimining yuqoriligi va geosiyosiy xavf-xatarlarning ortib borishi qarshisida qolmoqda.
