2026-yilda AQShda inqiroz yuz berish ehtimoli prognoz bozorlarida oshmoqda, chunki neft narxi ko‘tarilmoqda va geosiyosiy ziddiyatlar kuchaymoqda.
AQSh bilan Isroil va Eron o‘rtasidagi davom etayotgan mojaro butun dunyo bozorlarini larzaga soldi. Aksiyalardan tortib, kriptovalyutalargacha bo‘lgan riskli aktivlar katta bosim ostida qoldi, chunki investorlar o‘z mablag‘larini himoya qilishga harakat qilmoqda. Bu esa ko‘pchilikda AQSh iqtisodiyoti bosimga bardosh bera oladimi yoki qisqarishga yuz tutadimi, degan xavotirlarni kuchaytirdi.
2026 yilda Amerika Qo‘shma Shtatlarida iqtisodiy inqiroz xavotirlari ortib borayotgani haqida bashorat bozorlari ishora bermoqda
«Polymarket» (prognoz bozori) maydonchasida treyderlar AQShda 2026-yil oxirigacha inqiroz bo‘lish ehtimolini taxminan 40 foiz deb baholamoqda. «Polymarket»dagi natija «Ha» deb e’lon qilinadi, agar AQShda 2025-yilning 2-choragidan 2026-yilning 4-choragigacha iqtisodiy ko‘rsatkich – real yalpi ichki mahsulot (YaIM) ketma-ket ikki chorak davomida pasaysa va buni «Iqtisodiy tahlil byurosi» (davlat tashkiloti) tasdiqlasa, yoki «Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi» (mustaqil ilmiy tashkilot) rasmiy ravishda inqiroz boshlanganini e’lon qilsa.
Bizni X ijtimoiy tarmog‘i orqali kuzatib boring — barcha yangiliklarni birinchi bo‘lib bilasiz
«Kalshi» (prognoz bozori)ning “Bu yili inqiroz bo‘ladimi?” savoli bo‘yicha tadqiqotlar inqiroz ehtimolini taxminan 36 foiz deb ko‘rsatmoqda. Bu natija ham 2025 va 2026-yillarda AQShda real yalpi ichki mahsulot ketma-ket ikki chorak davomida pasaysa, “Ha” deb hisoblanadi.
So‘nggi haftalarda har ikkala maydonchada ham inqiroz ehtimoli ancha ortdi. Bu, AQSh, Isroil va Eron o‘rtasidagi mojarolar kuchayishi bilan mos ravishda yuz berdi va butun dunyo energetika ta’minoti zanjiriga bevosita ta’sir qildi.
«BeInCrypto» (onlayn nashr) xabariga ko’ra, neft narxi so‘nggi to‘rt yil ichida ilk bor bir barrel uchun 100 dollar chegarasidan oshdi. Bunday o‘sishga Yaqin Sharqning yetakchi ishlab chiqaruvchilarining ishlab chiqarishni kamaytirishi, Gormuz bo‘g‘ozining yopilishi va davom etayotgan mojaro chuqurlashuvidan xavotirlar sabab bo‘lmoqda.
Neft narxining oshishi inqiroz bo‘lishi xavotirlarini yana-da kuchaytirmoqda.
«Neft narxining juda yuqoriligi inflyatsiyani oshirmaydi. Bu inqirozga sabab bo‘ladi. Inflyatsiyani oshiradigan esa – aynan neft qimmatlashgandan keyin qabul qilinadigan fiskal va pul-kredit siyosatlari», – deb yozdi iqtisodchi Piter Shiff X ijtimoiy tarmog‘ida.
Mehnat bozori yomonlashuvi ogohlantiruvchi signallarni keltirib chiqarmoqda
Bosim faqat energiya bozorlarida emas, mehnat bozorida ham sezilmoqda. «Mehnat statistikasi byurosi» (davlat tashkiloti) ma’lumotiga ko‘ra, fevral oyida ishlab chiqarishdan tashqari ish haqlari 92 mingga kamaydi.
Ishsizlik darajasi esa 4,4 foizgacha oshdi. Diqqatga sazovor tomoni shundaki, bu besh oy ichida uchinchi marta ish haqlari kamaydi.
Bozor tahlilchisi Henrik Zebarg makroiqtisodiy muammoga texnik nuqtai nazar qo‘shdi. Uning biznes tsikli modeli – Coincident Indicator (COI, bir vaqtli indikator) – «Inqiroz yaqinlashmoqda» signali qo‘ydi.
«So‘nggi besh marta bu signal yonganida – 1-3 oy ichida inqiroz boshlangan, lekin bu holatni «Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi» 9-12 oy o‘tgachgina tan olgan», dedi u. «Hozir iqtisodiyot inqirozda emas. Qisqa muddatli “Yaqinlashib kelayotgan inqiroz indikatorlari” signallarini kutishimiz kerak. Lekin – juda yaqin turibmiz!»
Ish bozori va umumiy iqtisodiy zaiflikka xususiy kredit bozoridagi muammolar ham qo‘shildi. «BlackRock» (sarmoya kompaniyasi) o‘zining 26 milliard dollarlik xususiy kredit jamg‘armasidan pul yechib olish limitini joriy etdi.
Bundan tashqari, «Blue Owl» (investitsiya kompaniyasi) Blue Owl Capital Corp II (OBDC II) fondidan har kvartalda pul yechib olishni to‘xtatdi va endi mablag‘larni faqat vaqti-vaqti bilan aktivlarni sotish orqali to‘lab beradi. Bunday choralarga xaridorlar ortib borayotgan pul yechish bosimi sabab bo‘ldi.
Bunday ahvolda bozorda himoya vositalari faol sotib olinmoqda. AQShning to‘rtta asosiy kredit birja fondi uchun put-opsionlar soni bu oy boshida rekord – 11,5 million kontraktga yetdi . Bundan tashqari, S&P 500 indeksi bo‘yicha bir oylik put va call opsionlar farqi 0,53 ga yetib, 2022-yilgi ayirbosh bozoridan beri eng yuqori darajani ko‘rsatdi.
Ishsizlikning oshishi, makroiqtisodiy indikatsiyalar chirog‘i va bozordagi noaniqliklar – barchasi davlat siyosatchilari uchun dolzarb muammoga aylangan. Prognoz bozorlarida inqiroz ehtimollari o‘zgarayotgani bilan, faqat vaqt o‘tibgina real iqtisodiy qisqarish yuz bermaydimi-yo‘qligini ko‘rsatadi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi shu savollarga javobda.
