«Coinbase» kompaniyasi (kripto-birja) bosh direktori Brayan Armstrong Bitkoinni Jahon iqtisodiy forumi («WEF») siyosiy munozarasining markaziga olib chiqdi.
Armstrongning bu fikrlari, bozorlar AQSH prezidenti Donald Trampning tadbirda ishtirokini kutayotgan bir vaqtda yangradi. Chunki Tramp o‘zining savdo, bojxona, hamda geopolitika bo‘yicha rejasiz va kutilmagan izohlari bilan mashhur.
Bitkoinning mustaqilligi Davosdagi markaziy banklar bilan to’qnashmoqda
«Coinbase» kompaniyasi vakili Armstrong Fransiya Banki (markaziy bank – moliya muassasasi) rahbari Fransua Villerua de Galxau bilan pul-moliya mustaqilligi bo‘yicha bevosita bahsga kirishdi.
«Men demokratiya asosida ishlaydigan va mustaqillikkka ega markaziy banklarga ko‘proq ishonaman, Bitkoinni chiqaruvchi xususiy firmalarga emas», – deb xabar berdi Garet Jenkinson «X» ijtimoiy tarmog‘i sahifasida, Davosdagi muhokama chog‘ida Fransua Villerua de Galxau fikriga tayangan holda.
Ushbu izoh, markaziy bank mutasaddilari orasida uzoq yillardan buyon mavjud bo‘lgan, davlat muassasalari markazsizlashtirilgan tizimlarga qaraganda ancha qonuniy, degan qarashni takrorlaydi.
Armstrong bunga javoban, bahsni siyosiy rozilikka emas, balki boshqaruv va chiqaruvchi haqida qayta yo‘naltirdi.
«Bitkoin markazlashmagan protokoldir. Uni aslida hech kim chiqarib bermaydi. Agar markaziy banklar mustaqillikda deb atalsa, Bitkoin undan ham mustaqil. Dunyoning hech bir davlati, kompaniyasi yoki jismoniy shaxsi uni boshqara olmaydi», – deya bayon qildi Brayan Armstrong.
Bu bahs «WEF» – Jahon iqtisodiy forumi (xalqaro tashkilot) doirasida nadir hodisalardan biri bo‘ldi. Chunki, odatda bu yerda Bitkoinning o‘zidan ko‘ra ko‘proq blokcheyn texnologiyasi va moliya sohasida tokenlardan foydalanish muhokama qilinadi.
Yillar davomida «WEF» paneli ishtirokchilari asosan faqat ruxsat etilgan kitoblar (ledger), yirik tashkilotlarni jalb qilish va markaziy bank raqamli valyutalariga e’tibor qaratgan. Ko‘pincha Bitkoinning pul-moliya suverenitetiga tahdid solishini butunlay e’tibordan chetda qoldirishgan.
Bu holat «WEF» 2026-yilda asta-sekin o‘zgara boshladi. Bunga esa, joyidan faol savol bergan jurnalistlar sabab bo‘ldi.
Garet Jenkinson «Bitkoin va kriptovalyutalar burilishda» mavzusida Brayan Armstrongga AQSH rasmiylari strategik Bitkoin zaxirasini shakllantirish bo‘yicha gaplarni amalda amalga oshirish niyatidan so‘radi.
Armstrongning javobiga ko‘ra, Bitkoin nafaqat muvaffaqiyatli investitsiya vositasi, balki barcha davlatlar tan olishga majbur bo‘lgan global va neytral pul tarmog‘i bo‘lib borayotgani ta’kidlandi.
Banklar bitkoinning strategik va katta iqtisodiy muhokamalar bozoriga kirishiga qarshi chiqmoqda
Davos tashqarisida ham Brayan Armstrong an’anaviy moliya tizimi (TradFi) tanqidini yanada keskinlashtirdi. «CNBC» telekanaliga alohida intervyusida u AQSH banklari birlashmasini, ayniqsa steyblkoin bo‘yicha qonunchilikda, raqobatni cheklash uchun davlat organlariga bosim oʻtkazishga urinishda aybladi.
Armstrong, keyingi bosqichga o‘tmayotgan CLARITY (Aniqlik) qonun loyihasini tilga olib, banklar kripto platformalarga «hosildorlik» (foyda) taklif qilishni taqiqlashga harakat qilayotganini aytdi. Uning fikricha, bu harakatlar tizimli xavf emas, balki oddiy raqobatdan xavotir tufayli sodir bo‘lmoqda.
«Ularning lobbi guruhlari va savdo tashkilotlari kirib kelib, raqobatni taqiqlashga urinishmoqda», – dedi Armstrong. U, kripto kompaniyalar an’anaviy yirik kompaniyalar tomonidan sun’iy to‘siqsiz, bir xil sharoitda raqobat dota olishlari kerakligini qo‘shimcha qildi.
Bu bahs va munozaralar aynan global moliya tizimidagi o‘sib borayotgan beqarorlik fonida yuz beradi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi savol ostiga qo‘yilgan bir paytda bu muhokamalar ayni mavridi bo‘ldi.
«CNBC» telekanali bilan Davos haftasida suhbatlashgan hedj-fond sohasidagi yirik mutaxassis Rey Dalio ham pul-moliya tizimi qiyin ahvolda ekanini aytdi.
«Pul-moliya tartibi buzilmoqda», – deya ta’kidlaydi Rey Dalio. U markaziy banklar va davlat boylik jamg‘armalari qarz darajasi o‘sib borayotganini, zaxira siyosatida esa tub o‘zgarishlar yuz berayotganini qo‘shimcha qilgan.
Uning aytishicha, oltinning qayta ahamiyatli bo‘lishi fiat valyutaga nisbatan ishonchsizlik kuchayib borayotganini ko‘rsatmoqda. Endi bu xavotir, asta-sekin raqamli muqobillarga, xususan, Bitkoinga ham taalluqli bo‘lmoqda.
Vashingtondan bo‘layotgan siyosiy ishoralar shuni bildiradiki, Bitkoin endi butunlay davlat strategiyasidan chetda emas.
AQSH G‘aznachilik departamenti (moliya davlat organi) rahbari Skott Bessent 2025-yilda shuni e’lon qilganki, huquqni muhofaza qilish organlari tomonidan musodara qilingan har qanday Bitkoin Amerika strategik zaxirasiga qo‘shiladi.
Bu rasmiy tarzda to‘liq qo‘llab-quvvatlash bo‘lmasada, davlat Bitkoinni pul shaklida mustahkam turadigan aktiv sifatida e’tirof etishini bildiradi.
Umuman olganda, Davosdagi ushbu so‘z almashinuvi kichik, ammo muhim burilishdan darak. Bitkoin endi tashqaridan tanqid qilinadigan begona hodisa emas.
U nafaqat gap-so‘zlar markazida, hatto ilgari qiziqmagan muhim tashkilotlarning o‘zida ham tobora ko‘proq muhokama qilinmoqda. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch. Faoliyat nafaqat yangiliklar, balki mas’uliyat bilan belgilanadi.
