«BitMEX» kriptovalyuta birjasi asoschisi Artur Xeys 2-mart kuni yangi maqola eʼlon qilib, AQSHning Eron bilan uzoq davom etuvchi harbiy harakatlari natijasida «Federal Reserve» (AQSH Markaziy banki) foiz stavkalarini tushirishi va pul chiqarishni ko‘paytirishini taxmin qildi. Unga ko‘ra, bu jarayon oxir-oqibatda Bitkoin narxining o‘sishiga olib keladi.
Artur Xeys o‘z fikrini so‘nggi qirq yil davomida takrorlanib kelgan bir hodisaga asoslaydi: AQSH tomonidan Yaqin Sharqda boshlatilgan har bir katta harbiy kampaniyadan so‘ng, «Federal Reserve» doimiy ravishda foiz stavkalarini pasaytirgan. Xeys Eron bo‘yicha ham shu holatni kutmoqda.
Urush va AQSh Markaziy banki: takrorlanayotgan hodisa
«iOS Warfare» nomli maqolasida Xeys AQSHning Yaqin Sharqdagi harbiy amaliyotlari va ularga javoban «Federal Reserve» tomonidan foiz stavkalarini tushirish holatini tarixiy tahlil qildi. U 1985-yildan beri har bir AQSH prezidenti Yaqin Sharq mamlakatlariga raketa hujumlari yoki urush boshlaganini qayd etdi. Ushbu harbiy harakatlardan so‘ng esa Markaziy bank foiz stavkalarini pasaytirgan.
Xeys uchta misol keltiradi. 1990-yilda Prezident Jorj Bush (katta) davrida Fors ko‘rfazidagi urush paytida Markaziy bank urushdan keyingi birinchi yig‘ilishida foiz stavkalarini o‘zgartirmadi, ammo agar urush cho‘zilsa, pasaytirishini bildirgan edi. «Federal Reserve» 1990-yil noyabr va dekabr yig‘ilishlarida stavkalarni pasaytirdi, garchi neft sababli inflyatsiya saqlanib turgan bo‘lsa ham.
2001-yil 11-sentabr voqealaridan so‘ng, «Federal Reserve» rahbari Alan Grinspen favqulodda 0,5 foizlik stavka pasayishini amalga oshirdi. U bunga aktivlar narxiga salbiy bosim va iqtisodiy ishonchni tiklash zaruratini sabab qilib ko‘rsatdi. Keyinchalik Iroq va Afg‘onistondagi urushlar ham uzoq muddatli yengil iqtisodiy siyosat bilan kechdi.
Prezident Barak Obama 2009-yilda Afg‘onistonga qo‘shimcha askarlar yuborgan vaqtda foiz stavkalari allaqachon nol darajasida edi, Markaziy bank esa miqdoriy yumshatishni boshlagan, ya’ni qo‘shimcha pasayish uchun imkon qolmagan edi.
Hozirgi vaziyatga qaytar ekan, Xeys Donald Trampning Eron hukumati almashinuvini ochiq qo‘llab-quvvatlashini ham ushbu tizimli hodisalarning davomi deb hisoblaydi. U fikricha, Eron hukumatini o‘zgartirish AQSH siyosatchilari uchun 1979-yildan beri ikki partiyaviy — ya’ni oraliq siyosiy kelishuvli — maqsad bo‘lib qolmoqda. Shu sababdan, «Federal Reserve» o‘z siyosatini yumshatish uchun siyosiy asos va imkoniyatga ega bo‘ladi.
Xeys o‘zining ushbu dalilini grafik bilan mustahkamladi. Unda 1985-yildan buyon «Department of Veterans Affairs» (AQSH harbiy faxriylar ishlari vazirligi, davlat organi)ga ajratilayotgan byudjet ulushi umumiy federal xarajatlardan ikki barobar tez o‘sayotgani, harbiy harakatlardan keyin esa «Federal Reserve» tomonidan stavkalar pasayib borganini ko‘rsatgan.
Qirqimni kuting
Uzoq muddat uchun o‘zining Bitkoin va bozordagi o‘sish haqidagi ishonchli qarashlariga qaramay, Xeys qisqa muddatli ehtiyotkorlikka chaqirmoqda. U sarmoyadorlarga Bitkoin va tanlangan altkoinlarni sotib olishda «Federal Reserve» stavka pasaytirishini, ya’ni pul chiqarishni amalda boshlamasdan oldin kutishlarini tavsiya etadi.
«Biz hozircha Donald Tramp Eron siyosatini o‘zgartirish uchun milliardlab, hattoki trillionlab dollar sarflashda qanchalik uzoq davom etishini aniq bilmaymiz», – deb yozadi Xeys. – «To‘g‘ri yo‘l – kutish va vaziyatni kuzatishdir».
Nashr e’lon qilingan vaqtda Bitkoin narxi taxminan 66 200 dollarni tashkil qilgan edi. Bu o‘tgan yilga nisbatan deyarli 30 foizga past va 2025-yil oktabrda qayd etilgan 126 000 dollarlik tarixiy maksimumidan 47 foizga arzon. Token besh oy ketma-ket pasayishda davom etmoqda, «Crypto Fear and Greed Index» — Kripto Bozori Qo‘rquv va Ochko‘zlik Indikatori esa haligacha haddan tashqari qo‘rquv darajasida qolmoqda.
