Yirik institutsional investorlar endi kriptovalyutalarni birjaga aktivlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri joylashtirmasdan savdo qilishning yangi usuliga ega bo‘ldi. Bu muhim yangilik, «Binance» (kriptovalyuta birjasi) va «Franklin Templeton» (moliyaviy xizmatlar kompaniyasi) tomonidan tokenlashtirilgan pul bozori fondlari (MMF) atrofida tuzilgan birja tashqarisidagi garov dasturi taqdim etilgandan keyin e’lon qilindi.
Bu tashabbus, yirik moliyaviy tashkilotlarga mos infratuzilma va haqiqiy aktivlarni (RWA) tokenlashtirishga kengroq ko‘chishni aks ettiradi. Biroq, xavflar ham saqlanib qolmoqda.
Binance va Franklin Templeton yirik tashkilotlar uchun birjadan tashqari kriptovalyuta garovini ishga tushirdi
«Binance» hammuassisi va direktori Richard Teng ushbu xizmat ishga tushirilganini tasdiqladi. Unga ko’ra, institutsional mijozlar endi «Franklin Templeton» kompaniyasining «Benji Technology Platform» texnologik platformasi orqali chiqarilgan tokenlashtirilgan MMF ulushlaridan «Binance»da savdo qilish uchun garov sifatida foydalanishi mumkin.
«… samaradorlikni oshirish va an’anaviy moliya (TradFi) bilan kriptosohani bir-biriga yaqinlashtirish», — ta’kidladi Richard Teng.
Dastur shartlariga ko‘ra, talablarga javob beradigan yirik tashkilotlar «Franklin Templeton» kompaniyasining rasmiy MMF tokenlashtirilgan ulushlaridan garov sifatida foydalanishi mumkin. Bu ulushlar uchinchi tomon saqlovchisi huzurida, ya’ni mustaqil tashkilotlarning ishonchli saqlovida qoladi.
Pullarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri birjaga ko‘chirish o‘rniga, garov qiymati «Binance» savdo muhiti ichida aks ettiriladi. Bunda maxsus infratuzilmani Ceffu (isehonchli saqlovchi hamkor) ta’minlaydi.
Ushbu tizim institutsional investorlar uchun doimiy muammo bo‘lib kelgan — qarama-qarshi tomon xavfini kamaytiradi. Bu, masalan, Bitkoin ETFlar institutsional investorlarning kripto bilan bog‘liq xavotirini pasaytirganiga o‘xshaydi.
Aktivlarni birjadan tashqarida saqlash orqali kompaniyalar birja muammolari va xatolardan himoyalangan holda, baribir likvidlik va savdo imkoniyatlariga ega bo‘ladi.
Dizayn nafaqat xavfni kamaytiradi, balki kapitalni samarali ishlatishga yordam beradi. An’anaviy birjalarda garov sifatida kiritilgan aktivlar odatda daromad keltirmaydi. Lekin MMFlar daromad hosil qilgani uchun yirik kompaniyalar nafaqat savdolarini qo‘llab-quvvatlaydi, balki kapitalsiz bo‘lib qolmaydi — o‘z mablag‘idan foyda ololadi.
«Bizning birja tashqarisidagi garov dasturimiz mijozlarga o‘z aktivlarini uchinchi tomon saqlovida xavfsiz foydalantirgan holda, yangi usulda daromad topish imkonini beradi», — deyiladi e’lon matnida, «Franklin Templeton» kompaniyasining Raqamli aktivlar bo‘limi rahbari Roger Bayston so‘zlariga tayanib.
Ayni paytda, «Binance» kompaniyasining VIP va institutsional bo‘limi rahbari Katrin Chen ushbu qadamni an’anaviy moliyaviy vositalarni blokcheyn asosidagi bozorlarga kiritish yo‘lidagi kengaytirilgan harakatning bir qismi sifatida ko‘radi.
Binance va Franklin Templeton hamkorligidagi muhim bosqich
Ushbu ishga tushirish — 2025-yil sentabrida e’lon qilingan strategik hamkorlik doirasidagi birinchi mahsulotdir. Bu shuningdek, tokenlashtirilgan real aktivlarning («tokenized RWA») kriptoboziardagi, ayniqsa kam tebranishga ega, davlat obligatsiyalari va pul bozori mahsulotlari kabi vositalardagi ahamiyatining ortayotganini ko‘rsatmoqda.
Sanoat vakillariga ko‘ra, kunu tun (24/7) savdolar uchun daromad keltiruvchi garovlarga talab ortib bormoqda.
«Institutsiyalar tobora ko‘proq xavfni boshqaruvchi, lekin kapital samaradorligini boy bermaydigan savdo modellarini talab qilmoqda», — deydi «Ceffu» kompaniyasi rahbari Ian Loh.
Xuddi shunday, «Binance» birjasi jamoasi vakillari institutsional investorlar uchun aktivlarni ishonchli saqlash, daromad va operatsion xavfsizlik ustuvor ahamiyatga ega bo‘lib qolayotganini ta’kidlaydi.
Bu ayniqsa muhim, chunki hozirgi bozor birja tanazzullari va oldingi bosqichlardagi likvidlik muammolari saboqlari bilan shakllangan.
Nima uchun vaqt tanlash 2026-yilda muhim ahamiyatga ega?
Ushbu yangi xizmat kripto bozorlari tebranishi va institutsional investorlarning ehtiyotkorligi ortib borayotgan davrda paydo bo‘ldi.
Bitkoin va boshqa yirik aktivlar so‘nggi vaqtlarda ishtirokchilar o‘z kredit ko‘lamini qisqartirayotganini boshdan kechirdi. 2025-yilning yuqori darajasiga nisbatan institutsional sarmoyalar sekinlashgan. «BeInCrypto» (axborot nashri) yaqinda xabar berishicha, Bitkoin ETF investorlari so‘nggi ikki haftada bozordan 3 milliard dollar chiqib ketishi natijasida 8% zarar ko‘rgan.
Shunday muhitda, nafaqat daromad, balki aktivlarni ishonchli saqlash xavfini kamaytiruvchi infratuzilma ishtirokchilar uchun:
- Hedj fondlar,
- Aktivlarni boshqaruvchi kompaniyalar, va
- Korporativ xazinalar
uchun ham tobora jozibali bo‘lib bormoqda. Biroq, bu raqamli aktivlarga qiziqish saqlanib qolgan, lekin operatsion xavflardan ehtiyot bo‘layotgan ishtirokchilar uchun amal qiladi.
Umuman olganda, ushbu tashabbus bozorda tokenlashtirish tendentsiyasining kengayib borayotganiga uyg‘un. Tahlilchilar keng ko‘lamda real aktivlarni tokenlashtirish sohasi kripto sohasining yangi bosqichida muhim rol o‘ynashini kutmoqda. Bu barqaror garov tizimlarini yaratib, an’anaviy moliya bozorlarini blokcheyn tarmoqlari bilan bog‘lashni ta’minlaydi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi — asosiy maqsad shu.
Markazlashuv bo‘yicha xavotirlar va yashirin murosa yo‘llari
Yoqimli yangiliklarga qaramay, ehtiyotkorlik muhim. Chunki yangi tuzilma xavfni bartaraf qilmaydi, balki uni qayta taqsimlaydi. Aktivlar birjadan tashqarida qolsa-da, savdoni amalga oshirish, qiymat aksini ko‘rsatish va likvidlik «Binance» ekotizimi va operatsion barqarorligiga hamon kuchli darajada bog‘liq.
Bunday aralash modellar esa, aslida, yirik markazlashgan platformalarning ustunligini kuchaytirishi va ilk bosqichda kriptoboziarini belgilagan markazsizlashtirish g‘oyalaridan uzoqlashtirishi mumkin.
Shuningdek, yirik investorlar va kompaniyalar uchun amaliy-texnik va tartibga solish bilan bog‘liq masalalar ham muhimligicha qolmoqda:
- Tokenlashtirilgan aktivlar blokcheyn uchun xos bo’lgan xavflarni yuzaga keltiradi,
- Shuningdek, transchegaraviy qoidalar, ya’ni bir mamlakatdan ikkinchi davlatga o’tadigan aktivlarga oid saqlash va tokenlashtirish tartiblari doimiy o‘zgarib bormoqda.
Shu sababli, bunday dasturlarda ishtirok etayotgan tashkilotlar har bir davlat uchun turlicha bo‘lishi mumkin bo‘lgan murakkab tartib-qoidalarga marom bilan amal qilishi lozim.
Chegaralovchi omillar mavjud bo‘lsa-da, «Binance» birjasi va «Franklin Templeton» moliyaviy tashkiloti tashabbusi kriptotarmoqning hozirgi rivojlanish bosqichidagi muhim haqiqatni aks ettiradi: yirik tashkilotlarning kirib kelishi endilikda shunchaki kutilmagan daromad illuziyasidan emas, infrastrukturadan kelib chiqmoqda.
Saqlash, kapitaldan samarali foydalanish va xavflarni boshqarish kabi masalalarni ko’zda tutuvchi dasturlar tashkilotlar uchun asos bo‘lib bormoqda. Bunday o‘zgarishlarni oddiy savdogarlar hozir darhol sezmasligi mumkin, biroq kelajak uchun asosiy ahamiyat ularning bozordagi tuzilmani o‘zgartira olishidadir.
Shu ma’noda yangi garov dasturi tubdan inqilob emas, balki asta-sekinlik bilan sodir bo‘layotgan o‘zgarishlarni bildiradi. Bu esa raqamli aktivlarni an’anaviy moliya («TradFi») faoliyati standartlariga yaqinlashtiradi. Biroq, bozor kelajagini markazlashtirish va boshqaruv borasidagi bahslar hamona belgilab bormoqda.
