Bugun, 16-yanvar kuni deyarli 3 milliard dollarlik «Bitkoin» va «Efirium» (ikkalasi ham kriptovalyuta turi) opsionlari muddati tugaydi. Bu esa, kriptovalyuta narxlari yaqinda boshlagan o‘sishini sinovdan o‘tkazayotgan vaqtda derivativlar (moliyaviy vositalar yoki hosila instrumentlar) bozorini diqqat markaziga olib chiqmoqda.
Garchi «Bitkoin» muhim texnik qarshilik chizig‘idan aniq o‘tgan bo‘lsa-da, opsionlardagi joylashuv va o‘zgaruvchanlik ko‘rsatkichlari treyderlar bu harakatni to‘liq tasdiqlangan buqa bozori (barqaror o‘sish) deb e’lon qilishga hali ehtiyotkorlik bilan yondashayotganini ko‘rsatmoqda.
Opsionlarning muddati tugashi Bitkoinning yorib chiqishini sinovdan oʻtkazadi
«Deribit» birjasi (derivativlar savdosi platformasi) maʼlumotlariga ko‘ra, bugun muddati tugaydigan opsionlarning umumiy qiymati qariyb 2.84 milliard dollarga teng. Opsionlarning asosiy qismi «Bitkoin» ulushiga to‘g‘ri keladi — taxminan 2.4 milliard dollar, qolgan qismi esa «Efirium» — 437 million dollar atrofida.
Bu notekislik, ayni vaqtda bozor e’tibori va xavfi qayerda to‘planganini yaqqol ko‘rsatib turibdi.
Bitkoin sotuvi hozirda 95 310 dollar atrofida, bu esa uning «eng ko‘p zarar keltiruvchi» (max pain) — 92 000 dollarlik darajasidan sezilarli yuqorida. Opsionlar bozorida max pain — bu eng ko‘p shartnomalar bekor bo‘ladigan, ya’ni qiymati yo‘qoladigan narx darajasi bo‘lib, aksariyat hollarda bu narx muddati tugashida gravitatsion markaz sifatida ishlaydi.
Bu chegaradan yuqoriroqda savdo qilinishi, pozitsiyalar yopilishi, ko‘chirilib yoki hedj qilinishi (xavfni cheklash chorasi) natijasida o‘zgaruvchanlik kuchayishi ehtimolini oshiradi.
So‘nggi sakrashiga qaramay, «Bitkoin» opsionlaridagi joylashuv mudofaaviy bo‘lib qolmoqda. Hozirda call (sotib olish) shartnomalari 11 170 tani, put (sotish) shartnomalari esa 14 050 ni tashkil etyapti. Bu esa put/call nisbatini 1.26 ga yetkazmoqda.
Bu farq shuni bildiradiki, pastga qarshi himoyalanish — ya’ni sotishni kutish kayfiyati — hali ham yuqori, hatto Bitkoin deyarli ikki oylik barqaror oraliqdan chiqib ketganidan so‘ng ham.
Efirium optsionlari ehtiyotkorlikni ko’rsatmoqda, chunki ETH narxi hanuz bir oraliqda
Bundan farqli o‘laroq, «Efirium» hozircha trendni tezlashtirishdan ko‘ra, konsolidatsiya (narxning bir oraliqda turib qolishi) belgilarini ko‘rsatmoqda. Efirium narxi taxminan 3 295 dollar, shu bilan birga, uning max pain darajasi 3 200 dollar atrofida.
«Efirium» opsionlari bozori esa nisbatan muvozanatli: 65 527 ta call va 67 207 ta put shartnomasi mavjud. Put/call nisbati 1.03 bo‘lib, bu deyarli neytral muvozanatni anglatadi.
Bu ma’lumotlar bozor himoyalangan, lekin hali aniq qarorga kelmaganini ko‘rsatadi. Bu esa «Efirium»ning 3 400 dollarlik qarshilik zonasidan to‘liq chiqolmayotganiga mos keladi.
Boshqa tomondan, derivativlar oqimi maʼlumotlari «Bitkoin»ning joriy o‘sishdagi ustunligini yana bir bor namoyon qilmoqda. 14-yanvar kuni «Greeks.live» tahlilchilari (kripto-analitika platformasi) katta blok savdolari harakatidagi keskin tafovutga eʼtibor qaratishdi.
«Bitkoin 95 000 dollarlik qarshilik darajasidan o‘tishga muvaffaq bo‘ldi va deyarli ikki oylik konsolidatsiyadan chiqdi», — deya qayd etdi tahlilchilar. «Efirium nisbatan katta foizda o‘sdi, biroq uning narx harakati «Bitkoin»nikiga qaraganda sustroq bo‘ldi va 3 400 dollarlik konsolidatsiya oraliqida qoldi».
Bu tafovut, ayniqsa, yirik investorlar (institutsional savdolar) ishtirokidagi bitimlarda yaqqol ko‘rindi. «Greeks.live» ma’lumotiga ko‘ra, «Bitkoin» blok savdolari 1,7 milliard dollarga yetdi – bu kunlik hajmning 40 foizidan ortig‘ini tashkil qiladi. Shu bilan birga, «Efirium»da bu ko‘rsatkich atigi 130 million dollar yoki umumiy hajmning 20 foiziga teng bo‘ldi.
«Bozor aniq ravishda «Bitkoin»ning o‘sish sur’atiga ko‘proq to‘plangan», — dedi tahlilchilar.
Biroq, kengroq derivativlar foni hali ishonchli emas. «Greeks.live» tahlilchilarining aytishicha, fyuchers hajmi narxning o‘sishi bilan birga yetarlicha ko‘paymagan, shuningdek, asosiy muddati tugaydigan opsionlarda kutilayotgan o‘zgaruvchanlik ham qayta tiklanmagan.
«Derivativlar bozori hali barqaror buqa bozoriga aylanganicha yo‘q», — deya ta’kidlashdi tahlilchilar. Ularning aytishicha, hozirgi sharoit «kutilmagan sakrashga tezkor javob»ni eslatadi, lekin uzoq muddatli istiqbolda hali bozor buqa bosqichiga o‘tmadi.
Bugungi yirik opsionlar muddati tugagach, spot narxlar o‘zlarining max pain darajalariga yaqinlashishi mumkin. Investorlar ehtimoliy o‘zgaruvchanlikka tayyor bo‘lishlari kerak. Biroq, shundan so‘ng, treyderlar yangi savdo muhitiga moslashar ekan, vaziyat odatda sokinlashadi.
