Bitkoin himoyachilari yangi taklif qilingan ikki partiyaviy soliq to‘g‘risidagi qonun loyihasini tanqid qilmoqda. Ular, ushbu qonun loyihasi maynerlarga nisbatan haddan tashqari og‘ir soliq tizimi orqali jiddiy cheklovlar kiritayotganini aytishmoqda.
PARITY (raqamli aktivlar solig‘ini uyg‘unlashtirish to‘g‘risidagi) qonun loyihasi «AQSH Vakillar palatasi» davlat organining a’zolari Maks Miller va Stiven Horsford tomonidan tarqatilgan. Ushbu loyiha Amerika Qo‘shma Shtatlarida raqamli aktivlarni soliq solish tartibini aniqlik kiritishni maqsad qilgan.
Nega kriptovalyuta sohasidagi yetakchilar PARITY qonuniga qarshi chiqmoqda?
Biroq, taklif aksincha, kengroq kriptovalyuta sanoatida bahs-munozaraga sabab bo‘ldi.
Asosiy muammo, loyihaning blokcheyn konsensus (kelishuv) mexanizmlariga turlicha yondashuvida. Loyiha kriptovalyuta ishlab chiqarishdan olinadigan daromadlarni yalpi daromad sifatida tasniflashni va ularni olganda bozordagi hozirgi narx bo‘yicha hisoblashni ko‘zda tutadi.
Muhimi shundaki, ushbu qonun loyihasi ishtirokchilarga, masalan, «Efirium» va «Solana» markazlashtirilmagan tarmoqlari kabi “proof-of-stake” (ulush asosidagi kafolat) tizimlarida soliq to‘lovini aktiv sotilgunga qadar kechiktirish imkonini beradi.
Bitkoin esa boshqa tarzda ishlaydi. U proof-of-work (ish isboti) tizimi asosida faoliyat yuritadi. Bu esa, maxsus uskunalarga va yuqori elektr sarfiga dastlab ko‘p mablag‘ kiritishni talab qiladi. PARITY qonuni loyihasining hozirgi variantida Bitkoin maynerlariga soliqni kechiktirish imkoni berilmagan.
«Bitkoin Siyosat Instituti» (tadqiqot instituti) boshqaruvchi direktori Konner Braun ta’kidlashicha, loyiha Bitkoin mayningida ikki karra soliq muammosini o‘zida saqlab qoladi, biroq staking (ulush asosidagi kafolat) amaliyotlariga imtiyoz beradi. Konner Braun, ushbu loyiha iqtisodiy g‘olib va yutqazuvchilarni sun’iy ravishda ajratib olib, adolatsizlik keltirib chiqarishini ta’kidlagan.
«[Qonun loyihasi] ikki pog‘onali soliq tizimini yaratadi. Staking (ulush asosidagi kafolat) ishtirokchilariga soliqni kechiktirish imkonini beradi, lekin maynerlarni muammoli daromad bo‘yicha eski muammo bilan qoldiradi. Bu muammoni har ikkala partiya tan olgan edi», — deya ta’kidladi «Bitkoin Siyosat Instituti» (tadqiqot instituti) o‘z munosabatida.
Bundan tashqari, loyiha ba’zi GENIUS Act (barqaror tokenlar to‘g‘risidagi qonun) tomonidan ta’riflangan barqaror to‘lov tokenlari orqali kundalik to‘lovlarni amalga oshirish uchun soliq tartibini yengillashtirishni nazarda tutadi.
«Bitkoin Siyosat Instituti» (tadqiqot instituti) fikricha, bu band oddiy odamlar uchun Bitkoin orqali kichik xaridlar qilishni yanada murakkablashtiradi. Chunki bunday tranzaksiyalar hanuz kapitaldan olinadigan daromad sifatida hisoblanuvchi hisobotga sabab bo‘lishi va kundalik xarajatlarga soliq yukini oshirishi mumkin.
«[Loyiha] barqaror tokenlar uchun kundalik to‘lovlarda 200 dollarlik chegirma (de minimis) beradi, biroq Bitkoin uchun emas. Aslida, Bitkoin raqamli aktivlar bozorining 60 foizini tashkil etadi. Demak, bir piyola kofe uchun Bitkoin bilan haq to‘lagan odam ham baribir daromad va zarar hisobini yuritishi kerak bo‘ladi. Bitkoinni kundalik to‘lovlar uchun chegirma bilan ta’minlash uning global to‘lov vositasi sifatida rivojlanishi uchun juda muhim. Haqiqiy tenglikka intilgan har qanday qonun buni o‘z ichiga olishi zarur», — deya ta’kidladi tahliliy markaz.
Sanoat mutaxassislari yaxshilanish imkoniyatlari borligini ta’kidlashmoqda
Bitkoin tarafdorlari imtiyozlarga qarshi chiqayotgan bir paytda, sohaning kengroq manfaatlarini ifodalovchi tashkilotlar ushbu loyihani kengroq qonunchilik islohoti uchun boshlang‘ich nuqta deb bilmoqda.
«The Digital Chamber» (raqamli iqtisodiyot savdo palatasi) rahbari Koudi Karbone PARITY qonun loyihasini ijobiy qarshi oldi, biroq sanoat boshqa mamlakatlarga ko‘chib ketmasligi uchun unga jiddiy o‘zgartirishlar kiritish muhimligini ta’kidladi.
«Biz ikki partiyaviy raqamli aktivlar solig‘i masalasi muhokamaga chiqarilayotganidan xursandmiz. Butun ushbu chaqiriq davomida soliq masalasini aniq qilish ustun vazifamiz bo‘lib keldi. Loyihaning muhokamaga chiqarilishi bilan jamiyatda ochiq munozaralar boshlanishiga umid qilamiz», — dedi u.
U, jamoatchilik uchun loyiha ochiq muhokamaga chiqarilganidan xursandligini bildirgan bo‘lsa-da, amaldagi variant keskin takomillashtirishga muhtojligini ta’kidladi.
Shu o‘rinda Karbone boshchiligidagi tashkilot asosiy o‘zgartirishlar bo‘yicha o‘z talablarini bildirdi. Ular jumlasiga, staking va mayningdan olingan mukofotlar faqat ularni sotganda yoki topshirganda soliqqa tortilishi, barqaror tokenlardan tashqari ham kengroq chegirma joriy etilishi va shaxsiy hamyonlar o‘rtasida kriptovalyutani ko‘chirish kabi oddiy texnik harakatlar ham soliqqa tortilmasligi kiradi.
Shuningdek, u takroriy hisobotlarni oldini olish uchun soliq shakllarini soddalashtirish va raqamli aktivlarni qarzga berish yoki ehson qilish jarayonlari uchun ham aniq ko‘rsatmalar kerakligini qayd etdi.
