Bitkoin narxi mart oyiga kirganida, biroz zarar ko‘rdi. Fevral oyida Bitkoin taxminan 15% ga arzonlashdi. Bu o‘tgan yil fevraliga o‘xshab, Bitkoin narxi 17% dan ko‘proq tushib ketgan davrni eslatadi.
2025-yil oktabridan boshlab, ketma-ket besh oy davomida Bitkoin pasaydi. Mart oyidagi o‘rtacha ko‘rsatkich −1.31% ni tashkil etgan. Bu fasliy holat investorlar uchun tasalli bermaydi. Ammo chuqurroq tahlil qilinganda, o‘zgarishlar sodir bo‘layotgan bo‘lishi mumkin. Mana, mart oyiga kirayotgan bozor haqidagi raqamlar.
Bitkoin narxi hali ham xavfli aktiv sifatida savdoda qolmoqda
Bugungi kunda Bitkoin narxining eng muhim muammosi — uning AQSH fond bozori, ya’ni aksiyalari bilan mustahkam aloqadorligida. Bu tarixiy misollarda ham ko‘rinadi: S&P 500 aksiyalarining zaif oylik natijalari fevral oyida Bitkoin uchun ham og‘ir bo‘ldi.
Mana shunday tahlillarni ko‘proq olishni xohlaysizmi? Muharrir Harsh Notariya tomonidan tuzilgan «BeInCrypto» internet-nashri kripto axborotnomasini mana shu havola orqali obuna bo‘ling.
1-mart holatiga ko‘ra, Bitkoin va S&P 500 indeksining 30 kunlik o‘zaro bog‘liqlik ko‘rsatkichi 0.55 ni tashkil etdi. Bu 2025-yil oktyabridagi 0.50 dan balandroqdir.
Bu shuni anglatadiki, Bitkoin asosiy qimmatli qog‘ozlar bilan birga harakatlanmoqda hamda an’anaviy bozor xavfidagi himoya vositasi bo‘lish jozibasini yo‘qotmoqda. Donald Tramp olib kelayotgan yangi global boj stavkalari hamda AQSH va Eron o‘rtasidagi ehtimoliy harbiy ziddiyat bozorni bezovta qilmoqda, natijada Bitkoin yuqori xavfli sarmoya bo‘lib qolmoqda.
KC Private Wealth (Xususiy moliya tashkiloti) asoschisi Kevin Krouter bu holatga alohida urg‘u berdi.
«Bitkoin dasturiy ta’minot aksiyalari bilan kuchli aloqadorligi uni xavfli davrlarda himoya vositasi sifatida kuchsizlashtiradi. Donald Tramp iqtisodiy noaniqlikni oshirishda davom etar ekan, Bitkoinga bosim davom etadi va zaiflashuv ehtimoli yuqori», — deydi Kevin Krouter.
Bu orada, oltin va kumush narxlari ko‘tarilmoqda, Bitkoin esa arzonlashmoqda. Ammo agar siyosiy tanglik, xususan Eron atrofida, yumshasa, investorlarning xavfka munosabati o‘zgarishi mumkin. Oltin va kumush bozori haddan tashqari «to‘lib» ketsa, sarmoya oxir-oqibat Bitkoinga o‘tishi ham mumkin. Ammo bu uchun fond bozori bilan bog‘liqlik uzilishi kerak.
Bitkoin ETF dan chiqishlar kamaymoqda: sekin o‘zgarish
Makroiqtisodiy manzara og‘irligicha qolayotgan bir paytda, spot Bitkoin ETF (Birja Fondi) ma’lumoti vaziyatni murakkabroq qilib ko‘rsatadi. Fevral — ketma-ket to‘rtinchi oy ETFlardan pul chiqib ketdi. Ammo tendensiyada o‘zgarish paydo bo‘ldi.
2025-yil noyabr oyida $3.48 milliard chiqim bo‘lgan. Dekabrda bu ko‘rsatkich $1.09 milliard, yanvarda $1.61 milliard edi. Fevral oyida esa atigi $206.52 million chiqim bo‘ldi. Bu noyabrdagi eng yuqori natijaga nisbatan 94% kamayishdir.
«Citrea» tashkiloti (blokcheyn loyihasi) hammuassisi Orkun Mahir Kılıç bu chiqimlar aslida strukturaviy pasayish emas, investorlarning joylashuvini o‘zgartirishi ekani haqida gapirdi.
«ETF chiqimlari aksariyat hollarda qarzlarni kamaytirish natijasida yuzaga kelmoqda, bu yirik investorlardan voz kechish emas. Oqim yana ortishi uchun bozorlar yanada barqaror, tavakkalchilik esa past bo‘lishi kerak», — deydi Kılıç «BeInCrypto» nashriga eksklyuziv izohda.
«Bitlease» tashkiloti (kripto kompaniyasi) asoschisi Nima Beni bu boradagi ma’lumotlarni ochiqroq baholadi, ayniqsa «BlackRock» kompaniyasining IBIT fondi chiqimlarini inobatga olgan holda:
«ETF-dan pul chiqishi — bu jismoniy investorlar o‘rtasida vahima, biroq institutlar uchun imkoniyat. «BlackRock» kompaniyasining $2.13 milliardlik IBIT chiqimi katta ahamiyatga ega emas. Muhimi, Vahima eng yuqori bo‘lgan paytda ham ETF-lardagi Bitkoin tokenlarining 94% saqlanib qoldi. Bu — institutsional ishonchning dalili, tark etish emas», — deydi Nima Beni.
Umuman, mutaxassislar ETF-dan pul chiqimiga juda ham salbiy munosabat bildirishmadi.
Butun bozor bo‘ylab sotuv bosimi susaymoqda — bunga nima sabab bo‘lishi mumkin?
ETF-lardan tashqari, blokcheyn tahlili shuni ko‘rsatadiki, uzoq muddatli bitkoin saqlovchilar va Bitkoin maynerlari tomonidan sotuvlar tezda qisqarib bormoqda.
Uzoq muddatli egalari — ya’ni, 365 kun yoki undan ko‘proq muddat Bitkoin saqlayotgan «hamyonlar» — bozor dinamikasini aniqlashda muhim guruh hisoblanadi. Ular sotishni to‘xtatganlarida, Bitkoin narxi odatda barqarorlashadi va tiklanishni boshlaydi. Fevral davomida bu guruh tomonidan sotilgan Bitkoin soni keskin kamaydi. 5-fevral kuni uzoq muddatli egalarning 30 kunlik sof pozitsiyasi −243 737 Bitkoin tokeni bo‘lgan. 1-martda esa bu raqam −31 967 Bitkoinga tushdi, bu 87% kamayish demakdir.
Maynerlarning harakati ham shu yo‘nalishda ketmoqda. Odatda, xarajatlarini qoplash uchun Bitkoin sotadigan maynerlar taxminan 8-fevral atrofida eng kuchli sotishga majbur bo‘ldilar. O‘shanda maynerlar 4 718 ta Bitkoin sotdilar. 1-martga kelib esa, bu ko‘rsatkich 837 ta Bitkoinga tushdi. Bu katta kamayish maynerlarning eng og‘ir davri ortda qolganini ko‘rsatmoqda.
«Bybit» (kripto-birja) bosh bozor tahlilchisi Xan Tan maynerlar faoliyati yuzasidan muhim farqni ta’kidladi. U Terahash (hisoblash quvvati) o‘sishining salbiy tomoniga e’tibor qaratdi.
«Bitkoin maynerlari taslim bo‘layotgani yo‘q; ular strategik diversifikatsiyani tanlamoqda. Hashratening (hisoblash quvvati) pasayishi Bitkoin narxining tushishi fonida tabiiy holat. Biroq bu holat, tizimli taslim bo‘lishni anglatmaydi»,— dedi Xan Tan.
Terahash (hisoblash quvvati) o‘sishining salbiylashuvi shuni anglatadiki, Bitkoin tarmog‘ini himoya qilayotgan jami hisoblash quvvati kamaymoqda. Bu odatda maynerlar foyda kamaygani yoki Bitkoin narxi tushib, elektr xarajatlari oshgani uchun uskunalarni o‘chirib qo‘yganida yuz beradi. Ana shunday holatni yuqorida Xan Tan ham tushuntirib o‘tdi.
Katta investorlar 20 kunlik o‘rtacha narx yaqinida kriptovalyuta yig‘moqda
Sotuvlar susaygan paytda, yirik egalik qiluvchilar – «kitlar» – sokin tarzda Bitkoin jamg‘ara boshladilar. 100 000–1 000 000 Bitkoin saqlovchi hamyonlar 19–20-fevral kunlari egalik qilayotgan tokenlar sonini 676 540 tadan 690 000 taga oshirdi. U paytda Bitkoin narxi qisqa muddatli 4,06%ga oshgandi. Muhimi shuki, ular hozirgacha Bitkoin sotmagan.
Bu orada, 1 000 dan 10 000 tagacha Bitkoin saqlovchi kichik kitlar esa 25-fevraldan boshlab tokenlarni ko‘paya boshladi. Ular jami tokenlar sonini 4,222 milliondan 4,23 million Bitkoinga yetkazdi.
Kitlar nima uchun Bitkoin ushlab turibdi?
Bunga asosiy sabab — 20 kunlik oddiy harakatlanuvchi o‘rtacha (SMA) ko‘rsatkichidir. Bu qisqa muddatli trend indikatori narxlarni 20 kun bo‘yi tekislaydi. Hozirda Bitkoin narxi 20 kunlik SMAdan pastda, ya’ni 67 100 dollarga yaqin savdolashmoqda. So‘nggi marta bu daraja 1-yanvar kuni aniq yengilganda, Bitkoin narxi 12%dan ortiq oshgandi. Kitlar shunga o‘xshash o‘sishni kutib, narx ko‘tarilishi uchun o‘z pozitsiyalarini saqlashmoqda.
Ammo uzoq muddatli jarayon ancha ko‘proq ishonch talab qiladi. 50 kunlik SMA 77 200 dollar atrofida joylashgan, 200 kunlik harakatlanuvchi o‘rtacha esa — narx o‘sishini aniq tasdiqlovchi indikator — ancha yuqorida, 96 800 dollarda turibdi.
«Bybit» (kripto-birja)dan Xan Tan shunday muhim narx darajalaridan biriga e’tibor qaratadi:
«Keyingi o‘sish uchun Bitkoin, avvalo, 50 kunlik SMAdan yuqoriga chiqishi hamda psixologik jihatdan ahamiyatli 80 ming dollarlik darajani qayta egallashi lozim. Shunda ko‘proq xaridorlar qaytib bozorga kiradi», — deya qo‘shimcha qiladi Xan Tan.
Ayirbosh flagi Bitkoin narxiga tahdid solmoqda, biroq inkor etilishi ehtimoli mavjud
Uch kunlik grafikda, Bitkoin narxi ayirbosh bozor bayrog‘i deb ataluvchi modelda harakatlanmoqda. Bu davrda narx o’ta keskin tushgandan so‘ng, ikki parallel chiziq oralig‘ida qisqa muddatli yig‘ilish kuzatiladi. Bayroqqa asos bo‘luvchi «direk»ni uzunligi 39% gacha pasayishni anglatadi. Flagdan pastga tushiqlik tasdiqlansa, shuncha narx pasayishi sodir bo‘lishi mumkin.
Bunga yana bir omil — yashirin ayirbosh bozor signali, ya’ni divergensiyaning shakllanishi. Bu holat, harakat kuchini o‘lchovchi nisbiy kuch indeksi (RSI)da kuzatildi. 6-fevraldan 24-fevralgacha Bitkoin narxi pastroq cho‘qqini, RSI esa yuqoriroq cho‘qqini ko‘rsatdi. Ya’ni, narx qayta tiklangan bo‘lsa-da, ichki kuch pastga harakatda bo‘lib qolmoqda.
Asosiy narx darajalari aniqlangan. Yuqoriga yurish uchun birinchi muhim to‘siq — 71 300 dollar. 79 000 dollardan oshsa, bayroq modeli rad etiladi. Agar Bitkoin narxi doimiy yuqorilashda davom etsa, struktura o‘suvchi kanal tomon siljiydi va bozor optimistik tus oladi. Shu sababli, oldingi uch kunlik bir necha shamchalar — ya’ni narx ko‘rsatkichlari — bayroqlik pasayish modelidan chiqiladimi yoki ushbu model rad etiladimi, aniqlab beradi.
Agar Bitkoin narxi pastga tushsa, 62 300 dollardan pastga singan taqdirda, Fibonachchi ko‘rsatkichi bo‘yicha navbatdagi qo‘llab-quvvatlash darajalari 56 800, 52 300, 47 800 va eng og‘ir holatda 41 400 dollar atrofida joylashgan.
Krouther (Crowther) eng ehtimolli natija sifatida narxning nisbatan barqaror bo‘lishini ko‘radi, shuningdek, ozgina ko‘tarilish ehtimolini ta’kidlaydi.
«Mart oyida narxlarning tekis yoki biroz ijobiy harakat qilishi hozircha investorlar uchun asosiy ssenariy bo‘lib qoladi», dedi u.
Biroq, Kılıch (Kılıç) salbiy yondashuvga qarshi chiqdi va blokcheyn tahlili bo‘yicha sotuv bosimi sustlashgani hamda narxning ko‘tarilishiga umid bildirgani bilan o‘z fikrini bildirdi:
«Ekstremal darajadagi qo‘rquv hamda o‘tgan yil ichida kuzatilgan eng katta ETF (birja fondi) pul chiqishi — bu salbiy belgilar emas. Aksincha, ular klassik taslim bo‘lish holati, kuchsiz investorlarni bozorga taslim qilish va tokenlar (tokenlar – raqamli tangalar) taklifini qisqartirishini anglatadi», dedi u.
Shunday qilib, mart oyida eng ehtimoliy yo‘nalish — bu mahalliy narx ko‘tarilishi bo‘lib, u sotuv bosimining abgor bo‘lishi va yirik investorlar tomonidan tokenlar yig‘ib borilishi hisobiga sodir bo‘ladi. Shundan keyin esa, umuman olganda bozorda yana sotuv boshlanishi mumkin. Sotuv bosimi sustlashgan, lekin u to‘liq yo‘qolmagan. Mahalliy minimum — bu hali umumiy davr minimumi emas. Mart oyini aniqlovchi asosiy omil — $62 300 darajasidagi qo‘llab-quvvatlash saqlanadimi yoki $79 000 qarshilik birinchi bo‘lib buziladimi — shu bo‘ladi.
