AQSH Adliya vazirligi (hukumat tashkiloti) yirik kripto-investitsiya sxemasi asoschisiga 20 yil qamoq jazosi belgiladi.
Prokurorlarning taʼkidlashicha, ushbu firibgarlik sxemasi dunyo boʻylab 90 mingdan ortiq sarmoyadorni aldab, 200 million dollardan ziyod mablagʻni qoʻlga kiritgan.
Amerika Qo‘shma Shtatlari Adliya vazirligi $200 millionlik Bitkoin Ponzi sxemasini fosh qilib, uning asoschisini 20 yilga qamoq jazosi bilan jazoladi
Rasmiy bayonotda, Adliya vazirligi tasdiqlashicha, 61 yoshli Ramil Ventura Palafox oʻz aybini tan olganidan keyin internet orqali firibgarlik va pul yuvish moddalari boʻyicha 20 yil qamoq jazosiga mahkum qilindi.
Ramil Ventura Palafox «Praetorian Group International» (koʻp bosqichli marketing kompaniyasi) asoschisi, raisi va bosh direktori boʻlgan. U kompaniya orqali Bitkoin savdosi va kriptovalyutaga oid strategiyalar yordamida yuqori daromad vaʼda qilgan.
Sudyaga taqdim etilgan hujjatlarga koʻra, ushbu kompaniya 2019-yil dekabrdan 2021-yil oktyabriga qadar faoliyat yuritib, butun dunyo investorlaridan 201 million dollardan ortiq mablagʻ toʻplagan. PGI har kuni 0,5%dan 3%gacha daromadni vaʼda qilgan va buning sababini Bitkoin arbitraji va savdo faoliyatidan yuqori foyda olish bilan izohlagan.
Haqiqatda esa surishtiruvlar natijasiga koʻra, PGI kompaniyasi savdoni vaʼda qilingan darajada amalga oshirmagan. Kompaniya yangi investorlarning pullarini avvalgi ishtirokchilarga toʻlash orqali, klassik Ponzi sxemasi asosida ishlagan.
Hokimiyat vakillarining aytishicha, kamida 30,2 million dollar naqd pul sifatida, shuningdek, 8 198 ta Bitkoin — sarmoya kiritilgan vaqtda taxminan 171,5 million dollarga teng boʻlgan miqdorda — investitsiya qilingan.
Aniqlangan yoʻqotishlar kamida 62,7 million dollarni tashkil etdi. Biroq prokurorlar umumiy moliyaviy zarar bundan ham yuqori boʻlishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Hashamatli turmush tarzi va soxta daromadlar: Palafox qulashi qanday qilib dabdabali ko‘rinish ortida yashirilgan edi
Yuqori daromad taassurotini saqlab qolish uchun, Palafox soxta onlayn investitsion portal yaratgan va undan boshqargan. Bu portal orqali foydalanuvchilar hisobida mavjud boʻlmagan mablagʻlar koʻrsatilgan.
2020–2021-yillar oraligʻida platforma doimiy ravishda investitsiya natijalarini notoʻgʻri aks ettirgan. Bu yolgʻon axborot foyda keltirayotganlik tasavvurini yaratib, investorlarning ishonchini mustahkamlashda davom etgan, garchi aslida sxema allaqachon inqirozga uchrayotgan boʻlsa ham.
Sudyaga taqdim etilgan hujjatlarda, Palafox investorlarning katta miqdordagi pulini hashamatli shaxsiy hayotga sarflagani yozilgan.
Prokurorlarning taʼkidlashicha, u taxminan 3 million dollarni 20 ta qimmatbaho avtomobilga sarflagan. Bundan tashqari, unga 329 ming dollarga yaqin mablagʻ hashamatli mehmonxona tarmogʻi pentxauslariga va Las-Vegas hamda Los-Anjelesda umumiy qiymati 6 million dollardan oshadigan toʻrtta uy-joyga toʻlangan.
Qoʻshimcha xarajatlar sifatida yana 3 million dollarga yaqin pul mashhur brend kiyimlari, zargarlik buyumlari, soatlar va qimmat mebel xarid qilishga ketgan.
Prokurorlar Palafox kamida 800 ming dollar naqd pul va oʻsha vaqtda qiymati 3,3 million dollarga teng boʻlgan 100 Bitkoinni oila aʼzosiga oʻtkazib berganini ham aytdi.
Sxema 2021-yil o‘rtalarida, PGI saytining ishi to‘xtaganidan va mablag‘larni yechib olish bo‘yicha ko‘plab so‘rovlar paydo bo‘lganidan so‘ng barbod bo‘la boshladi. Garchi Palafox 2021-yil sentyabrda bosh direktorlikdan iste’foga chiqqan bo‘lsa-da, dastlab kompaniya hisoblarini boshqarishda davom etgan.
Prokurorlar bu ishni so‘nggi yillarda aniqlangan eng yirik kripto Ponzi sxemalaridan biri deb atashdi. Sud hukmi boʻlib, haddan tashqari oshirilgan daromadlar va butun dunyodagi yangi ishtirokchilarni jalb qilish orqali yashab kelgan sxemaga yakun yasandi.
FTX bilan o‘xshashliklar: PGI qanday qilib yirik kriptovalyuta qulashini takrorladi
Hajmi va darajasidagi farqlarga qaramay, bu holat koʻplab xususiyatlari bilan «FTX» (kripto birja) inqirozi va u sabab boʻlgan muammolarga oʻxshaydi. Har ikki holatda ham kripto-sohada faoliyat yurituvchi firibgarlar investorlarni g‘ayrioddiy va amalga oshmaydigan yuqori daromadlar bilan aldashgan —
- Palafox har kuni Bitkoin foydasi 0,5–3% bo‘ladi deb va’da qilgan,
- «FTX» esa «Alameda Research» (investitsiya kompaniyasi) bilan bog‘langan yuqori daromadli birja mahsulotlari orqal.
Sarmoyadorlarning pullari hashamatli sarf-xarajatlar uchun noto‘g‘ri yo‘naltirilgan:
- Palafox naqd pul, mashina, ko‘chmas mulk va qimmatbaho buyumlarga sarflagan,
- SBF — «Alameda Research» asoschisi Sem Bankman-Frid esa xatarli investitsiyalar, ko‘chmas mulk va siyosiy homiylikka pul yo‘naltirgan.
Har ikkala sxema investorlar ishonchini soxta vositalar orqali saqlab turgan:
- PGI firibgarlik portali orqali go‘yo barqaror foyda aks ettirilgan bo‘lsa,
- «FTX» yashirin majburiyatlar va sun’iy oshirilgan qiymatlar bilan ishtirokchilarni chalg‘itgan.
PGI tomonidan 90 mingdan ortiq investor aldangan va yoʻqotilgan mablagʻ miqdori tasdiqlangan holda 62,7 million dollardan oshgan. «FTX»da esa millionlab odam zarar koʻrgan va yoʻqolgan pullar milliardlab dollarni tashkil etgan.
Federal sud organlari harakat qilgan: Palafox 2026-yil fevralida 20 yil qamoq jazosini oldi, Sem Bankman-Frid (SBF) esa 2024-yilda 25 yilga qamaldi.
Bu holatlar nafaqat kriptosoha yaramaslari orasidagi yangi tendensiyani aks ettiradi, balki Adliya vazirligining kripto-firibgarliklarga qarshi keskin kurash olib borayotganini ham koʻrsatadi.
