Bitkoin (Bitkoin) 2025-yil yanvar oyida o‘ta o‘zgaruvchanlikni boshdan kechirmoqda. U haftaning boshida deyarli to‘rt hafta ichida rekord darajaga chiqdi, keyin esa qisqa muddatda $90 000 dan pastga tushib ketdi.
Bu tebranishlar davomida tahlilchilar qiymatda kutilayotgan qisqa muddatli siqilish ehtimolini ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan muhim belgilarni ajratib ko‘rsatishmoqda.
Bitkoin derivativlari bo‘yicha ma’lumotlar qisqa pozitsiyalarni yopish xavfi oshayotganini ko‘rsatmoqda
«BeInCrypto Markets» (kripto sohasidagi media tashkiloti) maʼlumotiga ko‘ra, eng yirik kriptovalyuta yanvar oyining dastlabki besh kunida ham ijobiy o‘sishni ko‘rsatdi. Dushanba kuni narx $95 000 dan oshib, so‘nggi marta dekabr boshida kuzatilgan darajaga yetdi va keyin pastga tusha boshladi.
8-yanvar kuni Bitkoin bir muddat $90 000 dan quyiga tushdi va «Binance» (kripto birja)da eng past narx $89 253 ni tashkil etdi. Ushbu maqola yozilayotgan vaqtda Bitkoin narxi $91 078 ga teng bo‘lib, so‘nggi kunda 0,157% ga o‘sdi.
Kelajakni nazarda tutgan holda, uchta asosiy belgi bozorga qisqa muddatli siqilish uchun sharoit shakllanayapti, deb taxmin qilinmoqda. Ma’lumot uchun: qisqa muddatli siqilish – narxlar pasayishiga pul tikkanlarning zarariga narxlar kutilmaganda yuqoriga ko‘tarilishidir.
Kredit hisobiga bitim qilgan treyderlar narxlar oshganda majburiy sotib olishga duchor bo‘ladi va bu Bitkoin narxini yanada tez ko‘taradi. Shu yo‘sinda, ko‘plab treyderlar tomonidan qilinadigan sotib olish butun bozorda to‘lqin ko‘rinishida o‘sishga olib kelishi mumkin.
1. Manfiy moliyalashtirish stavkasi bozordagi ayirbosh hissiyotini ko‘rsatmoqda
Birinchi muhim belgini «Binance» (kripto birja) da Bitkoin moliyalashtirish stavkasidan ko‘rish mumkin. So‘nggi tahlilida Burak Kesmetji, bu indikator 2025-yil 23-noyabrdan beri ilk bor kunlik grafigida salbiy ko‘rsatkichga aylanganini alohida ta’kidladi.
Bu ko‘rsatkich abadiy fyuchers bitimlarini yuritish xarajatini aks ettiradi. Agar moliyalashtirish stavkasi salbiy bo‘lsa, pasayishga o‘ynagan, ya’ni sotuvchilarning soni ko‘proq bo‘ladi va suchi pozitsiyada turganlar moliyalashtirish to‘lovlarini narxlar oshishiga tikayotganlarga to‘lashiga to‘g‘ri keladi.
Hozirgi moliyalashtirish stavkasi -0,002 ga teng, bu noyabr oyidagidan (-0,0002) ancha chuqur salbiy ko‘rsatkich. O‘shanda, ushbu cho‘kishdan so‘ng Bitkoin narxi $86 000 dan $93 000 gacha oshgandi. Yanvar oyidagi bunday kuchli salbiy stavka derivativ bozorida pasayishga ishonuvchilar soni oshganini yana-da kuchaytirmoqda.
«Moliyalashtirish ancha salbiy, narx esa bosim ostida turibdi. Bu ikki ko‘rsatkich birga uchrasa, qisqa muddatli siqilish ehtimoli oshadi. Bitkoin narxi kutilmaganda tez ko‘tarilishi ajablanarli bo‘lmaydi», – deb yozadi Burak Kesmetji.
2. Ochiq pozitsiyalarning soni oshib borar ekan, bitkoin narxi pasaymoqda
Ikkinchi belgi – boshqa bir tahlilchi Bitkoin narxi pasaygan bo‘lsa-da, Ochiq Foiz (Open Interest) hajmi oshib borayotganini ko‘rsatdi. Mutaxassis buni bo‘lishi mumkin bo‘lgan qisqa muddatli siqilishning belgisiga sifatida izohladi.
«Bu qisqa muddatli siqilishning aniq belgisi!», – deyiladi postda «X» ijtimoiy tarmog‘ida.
Ochiq foiz – bu ochiq qolayotgan derivativ shartnomalarning umumiy sonini bildiradi. Agar u narxlar pasayib turgan paytda oshsa, bu ko‘pincha bozorga yangi, asosan pasayishga yo‘naltirilgan shartnomalar qo‘shilayotganini, narxlarning pasayishiga tikilganlar ko‘pligini anglatadi.
Shu tarzda, qisqa pozitsiyalar ko‘pligidan bozor keskinlik ostida qoladi va agar narx to‘satdan sakrasa, majburiy yopilishlar (likvidatsiyalar) xatarini oshiradi.
3. Yuqori yelka likvidatsiya xavfini oshiradi
Va nihoyat, «CryptoQuant» (analitik platforma) indikatorlariga ko‘ra, Bitkoin bo‘yicha kutilayotgan kredit miqdori (Estimated Leverage Ratio) bir oyning eng yuqori ko‘rsatkichiga chiqdi. Bu indikator – treyderlarning amal qilayotgan shartnomalarida foydalanilayotgan qarz mablag‘lari darajasini bildiradi. Katta hajmdagi kredit, ya’ni kredit yelkasining yuqoriligi, foyda ham, zarar ham tezda oshishini anglatadi. Shuning uchun narx biroz o‘zgarsa ham, keng ko‘lamli majburiy yopilishlarni keltirib chiqarishi mumkin.
Misol uchun, kredit yelkasi 10 barobar bo‘lsa, Bitkoin narxi atigi 10% noto‘g‘ri yo‘nalishda harakat qilsa ham, treyder majburiy yopish jarayoniga uchraydi. Hozirgi indikator bozorga ko‘plab ishtirokchilar yuqori xavf bilan kirayotganini, narx pasayishidan foyda olish niyatida ekanini ko‘rsatmoqda. Katta kredit esa, Bitkoin narxi to‘satdan sakrasa, jiddiy xatarlarga sabab bo‘lishi mumkin.
Uchta indikator birlashganda, Bitkoin narxi qayta o‘sish boshlansa va haddan tashqari qarzga botgan qisqa muddatli sarmoyadorlar majburiy savdolarini boshlasa, u holda tez va keskin o‘sish xavfi oshadi.
Biroq, qisqa muddatli sarmoyadorlar ustidan ustuvorlik, ya’ni «short squezze», rostdan ham sodir bo‘lishi yoki bo‘lmasligi, kengroq bozor omillariga bog‘liq. Bular qatoriga global iqtisodiy o‘zgarishlar, spot bozorida talab va umumiy xavfga bo‘lgan munosabat kiradi. Aniq va kuchli ijobiy turtki bo‘lmasa, ayirbosh bozor (ya’ni pasayish bozoriga) yo‘nalishidagi pozitsiyalar saqlanishi yoki qisqa muddatli o‘sish ehtimolini sustlashtirishi ham mumkin.
