Kriptovalyuta jamg‘armalarini boshqaruvchi kompaniyalar moliyaviy bosim ostida qolmoqda. «Bitkoin» va «Efirium» kriptovalyutalari bir haftada deyarli 30 foizga arzonlashib, raqamli aktivlar balansidagi taxminan 25 milliard dollar qiymat yo‘qotildi.
Ochiq ma’lumotlar asosida kriptovalyuta jamg‘armalarini boshqaruvchi kompaniyalar faoliyati tahlili shuni ko‘rsatadiki, hozirda hech biri o‘z o‘rtacha xarid narxidan yuqoriroq aktivlarni ushlab turmayapti. Bir haftadagi keskin pasayish aksariyat jamg‘arma strategiyalarini zarar holatiga olib kirdi. Bu esa likvidlik (tezda pulga aylantirish), moliyalashtirish va uzoq muddatli barqarorlik borasida xavotir uyg‘otmoqda.
Yo‘qotishlar butun raqamli aktivlar xazinasi sohasiga tarqaldi
Bu sotuvlar aynan ko‘p raqamli aktiv jamg‘armalariga ega kompaniyalarni bir vaqtda qiynab qo‘ydi.
Katta miqdorda kriptovalyuta ushlab turgan subyektlar eng yirik qog‘oz yo‘qotishlarni qayd etdi. Bu kumulyativ (umumiy) amalga oshirilmagan foyda va zarar ko‘rsatkichini ancha pastga tushirdi. Zararlar hali haqiqatda ro‘y bermagan bo‘lsa-da, ularning salmog‘i ahamiyatli: so‘nggi natijada kompaniyalar balansini va ulushlarining qiymatini zaiflashtiradi.
Shu sababli bozorda endi aktivlarni ko‘paytirganlarga emas, balki omon qolish xavfini inobatga olganlarga katta ahamiyat berilmoqda.
Bozor narxlari ustamalarining o‘sishi to‘xtadi
Bozordagi asosiy xavotir belgisi – kompaniyaning moliyaviy ahvolini ko‘rsatuvchi mNAV indiкatori keskin pasayishi. Bu indikator kompaniya aksiyalarining qiymatini ularning kriptovalyuta aktivlari qiymati bilan qiyoslaydi.
Birinchi darajadagi yirik jamg‘arma kompaniyalari ham hozirda o‘z mNAV 1 dan past narxda savdo qilmoqda; bu – bozor ularning aksiyalarini egalik qilayotgan aktivlardan ham arzonroq baholayotganini anglatadi. Natijada ular yangi aksiyalar chiqarib, kapital jalb qilish imkonidan samarali foydalana olmaydi, aks holda ulushlar qiymati tushib ketadi.
Dunyoning eng katta «Bitkoin» egalaridan biri – «MicroStrategy» (kompaniya) o‘zida o‘nlab milliard dollarlik kriptovalyuta saqlashiga qaramay, aktivlar qiymatidan arzon narxda savdo qilmoqda.
Mana shu arzonlik «MicroStrategy» uchun yangi kriptovalyuta xarid qilish yoki arzon moliyalashtirish imkoniyatini cheklab qo‘yadi.
Likvidlik muammosi bankrotlik xavfini oshiradi
Amalda amalga oshirilmagan zararlar korxonaning to‘liq bankrot bo‘lishiga olib kelmaydi. Lekin xatar – aktivlar narxi tushishda davom etsa va ular kredit hamda boshqa majburiyatlar bilan to‘qnashsa, yoki kompaniya doimiy zarar ko‘rsa oshib boradi.
Mayning kompaniyalari (Bitkoin ishlab chiqaruvchilar) va tashqi moliyalashtirishga tayanadigan jamg‘arma vositalari eng yuqori xavf darajasiga duch kelyapti. Agar kriptovalyuta narxlari pastligicha qolsa, kreditorlar shartlarni og‘irlashtirishi, aksiyalar bozori yopiq qolishi va qayta moliyalashtirish imkoniyatlari qisqarishi mumkin.
Bu esa teskari ta’sirli zanjirni yaratadi: narxlar pasayishi kompaniyalar aksiyalari qiymatini kamaytiradi. Shu tufayli, kapitalga kirish imkoniyati qisqaradi va balansdagi bosim ortadi.
Bu inqiroz emas, faqat qiyin bosqich
Hozirgi keskin pasayishlar aslida kriptoaktivlarning o‘z kuchsizligi emas, balki majburiy qarzni qisqartirish va moliyaviy shartlarning og‘irlashganini aks ettiradi.
Biroq, narxlar tez tiklanmasa va kapital bozori ochilmasa, moliyaviy bosim kuchayishi mumkin.
Ayni paytda, jamg‘arma kompaniyalari hali ham to‘lovga qodir holatda. Ammo harakat uchun imkoniyatlar ancha qisqardi.
