Ichki ijobiy omillar – masalan, ETFlar (birja fondlari) va DATlar (raqamli aktivlar trastlari) – o‘tgan yilning o‘rtasidan beri kapital bozordan chiqib ketishining sababini to‘liq tushuntirib bera olmaydi. «Bitkoin» bilan AQSh dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari o‘rtasidagi o‘xshashlik yangi qarashlarni ochib bermoqda.
So‘nggi ma’lumotlar, xususiy kredit bozori kriptovalyutada ustun mavqega ega bo‘lib borayotganini ko‘rsatmoqda.
Bitkoin va AQSh dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari o‘rtasida kuchli bog‘liqlik
«Grayscale» investitsiya kompaniyasining hisobotiga ko‘ra, yaqinda «Bitkoin» narxi keskin o‘sayotgan dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari harakatini yaqindan takrorlagan. Bu o‘zgarishlar «Bitkoin»ni an’anaviy oltindan ko‘ra, ko‘proq o‘sishga intiladigan aktivga aylantirayotganini ko‘rsatadi.
«Grayscale» kompaniyasining diagrammasida 2024-yil boshidan hozirgacha AQSh dasturiy ta’minot aksiyalari va «Bitkoin» narxlari juda yaqindan harakatlanib kelgani ko‘rsatilgan. Ushbu o‘xshashlik, so‘nggi ikki yil davomida har ikkala bozorda bir xil asosiy kuchlar rol o‘ynaganini bildiradi.
«Bitkoin» oxirgi sotuv bosimi davrida dasturiy ta’minot aksiyalari bilan bir xil yo‘nalishda harakatlangani, asosan, yuqori xavfga ega investitsiya portfellaridan kapitalni chiqarish bilan bog‘liq ekanini anglatadi. Bu o‘zgarish faqat kriptovalyutaga xos muammo emas», — deya ta’kidlaydi «Grayscale» investitsiya kompaniyasi (manba).
Ushbu umumiy sababni aniqlash orqali so‘nggi kripto bozori pasayishining asosi aniqroq tushuntiriladi va tiklanish imkoniyatini yanada to‘g‘ri baholash imkonini beradi.
«Grayscale» kompaniyasining fikricha, sotuv bosimining asosiy qismini AQSh investorlari keltirib chiqarmoqda. Bu tendensiyani «Bitkoin» narxi «Coinbase» birjasida «Binance» birjasiga nisbatan arzonroq savdoda aks etishini ko‘rish mumkin.
Bundan tashqari, AQShda ro‘yxatga olingan «Bitkoin» ETPlari (birja savdo mahsulotlari) fevral boshidan beri taxminan 318 million dollar sof mablag‘ chiqishini qayd etdi. Bu chiqimlar narxlarga qo‘shimcha bosim qilmoqda.
Nega xususiy kredit muammoning asosiy markazida turadi
Boshqa tahlillar esa chuqurroq sabablarni ko‘rsatadi. 3 trillion dollarlik xususiy kredit bozori hozirda «Sunʼiy intellekt» rivojlanishi tufayli yangi xatarlarga duch kelmoqda.
Xususiy kredit – bu bank orqali berilmaydigan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri moliyalashtiriladigan qarzlardir. Bunday kreditlarni, odatda, «Blue Owl», «Ares», «Apollo», «KKR» va «TPG» kabi yirik moliyaviy tashkilotlar boshqaradi.
Bu fondlar xususiy kompaniyalar yoki katta moliyaviy talabga ega bizneslarni moliyalashtiradi va bunga ko‘pincha banklarga nisbatan yuqoriroq foiz stavkasini belgilaydi. Dasturiy ta’minot sohasining xususiy kreditdagi ulushi katta. «PitchBook» tahliliy tashkiloti ma’lumotiga ko‘ra, dasturiy ta’minot BDC (bizneslarni rivojlantirish kompaniyalari) sarmoyalari sonining taxminan 17 foizini tashkil etadi, eng ko‘p ulush esa tijorat xizmatlariga to‘g‘ri keladi.
Ma’lumotlar yana bir muhim holatni ko‘rsatmoqda: dasturiy ta’minot aksiyalari bilan «Bitkoin» o‘rtasidagi o‘xshashlik besh yildan ortiq vaqt davomida saqlanib turibdi. Bu yangi tendensiya emas. Bu esa, xususiy kredit oqimlari kripto bozoriga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan degan qarashni mustahkamlaydi. Sarmoyadorlar «Bitkoin» va «altkoinlar»ga, ularni dasturiy ta’minot kompaniyalariga o‘xshatgan holda yondashmoqda.
«Bitkoin» yuqori tavakkalga ega texnologik aktivga o‘xshab harakat qilmoqda. Uning narxiga, asosan, likvidlik, o‘sish kutilishi va dasturiy ta’minot bozori qiymatidagi o‘zgarishlar ta’sir qilmoqda. Aqlli kapital haqiqatan ham «Bitkoin»ga mana shunday baho beradi. Bu esa, «Sunʼiy intellekt» sohasida «Bitkoin» bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri raqobat nuqtalari borligini anglatadi — bu haqida esa hozir juda kamchilik gapiryapti», — dedi «Alphractal» kompaniyasi asoschisi Joao Vedson (manba).
Sunʼiy intellekt atrofidagi xavotirlar kuchaymoqda. «Anthropic» sunʼiy intellekt kompaniyasining Claude Opus 4.6 kabi modellar va avtomatlashtirilgan kod yozuvchi vositalar an’anaviy dasturiy ta’minotga ehtiyojni kamaytirishi yoki uni butunlay o‘rnini bosishi mumkin. Investorlar «dasturiy ta’minot kompaniyalari» mijozlarni yo‘qotishidan xavotirlanmoqda. Muntazam tushadigan daromadlar qisqarishi mumkin. Buning natijasida, kredit sohasida to‘lovlarni bajarmaslik holatlari ko‘payadi.
«UBS» moliyaviy xizmatlar kompaniyasi xabariga ko‘ra, Amerika Qo‘shma Shtatlarida xususiy kreditlar bo‘yicha to‘lov qilmaslik darajasi 13% ga yetishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
«Sunʼiy intellekt islohotlari keng ko‘lamda qachon boshlanishini aniqlash uchun hali erta, lekin biz bu jarayon shu yilda tezlashishini kutyapmiz», — deya taʼkidlashdi «UBS» moliyaviy xizmatlar kompaniyasining strateglari. (manba)
Xususiy kredit bozori bosim ostiga tushganda, kapital talablari oshadi. Yangi qarzlar berish kamayadi, kompaniyalar qarzlarni oldindan to‘lashni talab qilishadi yoki o‘z aktivlarini sotishadi. Bu harakatlar dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalarining qiymatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi va bu salbiy ta’sir kriptovalyuta bozorigacha yetib boradi.
Dan, «Coinbureau» (kriptovalyuta bo‘yicha ta’lim beruvchi tashkilot) tadqiqot bo‘limi rahbari, xususiy kreditdagi bosim 2025-yilning o‘rtalaridan beri davom etayotganini aytdi. Uning fikricha, shu sababli Bitkoin likvidlikdan ajralib chiqishni ana shu davrdan boshlagan.
«Bitkoin dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari bilan kuchli bog‘liq, ammo ularni bog‘laydigan asosiy sabab nima? Bu — xususiy kredit, u kriptovalyuta va dasturiy sohaga chuqur kirib kelgan va 2025-yil o‘rtalaridan beri bosim ostida. Shuning uchun, Bitkoin aynan shu paytdan boshlab likvidlik bilan aloqasini uzib, mustaqil harakat qila boshladi», — dedi Dan (manba).
Ushbu tahlilchilar fikri ko‘plab investorlar e’tibor bermagan muhim omilni tushuntirib beradi. Bu sabab so‘nggi oylarda kriptovalyuta bozorida bosimni kuchaytirdi. Shuningdek, bu omil xususiy kredit to‘lovlarini bajarmaslik bilan bog‘liq kengroq xatarlarni ochib beradi va sunʼiy intellekt rivoji kriptobozorga salbiy ta’sir ko‘rsatish ehtimoli borligini yana bir bor ko‘rsatadi.
