«Bitkoin» Qo‘rqinch va Ochko‘zlik Indikatori» 8 darajada, ya’ni «Ekstremal qo‘rqinch» hududida turibdi. Bu indeks ketma-ket 59 kundan beri 25 darajadan pastda qolmoqda — bu esa 2022 yil oxirida «FTX» (kripto birjasi) inqirozi bozorga zarba berganidan beri kuzatilgan eng uzun pessimizm davomiyligidir.
Qo‘rqinch va Ochko‘zlik Indikatori — bu bozor kayfiyatini o‘lchaydigan ko‘rsatkich. U 0 dan 100 gacha bo‘lgan ballardan iborat. Uning hisoblanishida narxning o‘zgaruvchanligi, bozor impuls va tebranishi, savdo hajmi, «Bitkoin»ning bozor ustunligi, ijtimoiy tarmoqdagi yozishmalar va «Google Trends» ma’lumotlari jamlanadi.
Indikatordagi natija nolga yaqin bo‘lsa, bozorni qo‘rqinch egallaganini bildiradi. Qiymatga yaqin bo‘lsa, bozorga o‘ta quvonch va ishonch keladi. Hozirgi 8 ball — bozor deyarli maksimal darajada qo‘rqib turganini anglatadi.
Nega bozor hissiyoti keskin pasaydi
Oldingi qo‘rqinch to‘lqinlaridan farqli o‘laroq, bu safargi pasayishning aniq bir sababi yo‘q. 2022-yilgi kriptovalyuta bozoridagi inqiroz «Terra/Luna» (blokcheyn loyihasi), «Three Arrows Capital» (investitsiya fondi) va «FTX» (kripto birjasi)ning baribir jadal qulashi bilan bog‘liq edi.
Hozirgi sekin tushish bir nechta omillar bilan bog‘liq. «Federal Reserve» (AQSH markaziy banki)ning qat’iy siyosati, xalqaro savdoda keskinlashgan ziddiyatlar va dollar kursining uzoq muddat yuqori bo‘lishi asosiy sabab bo‘ldi. Bunday holatda bozor hissiyoti asta-sekin zaiflashadi, lekin bir zumda sarsıntı yuz bermaydi.
Tarixan, juda past qo‘rqinch darajalari katta tiklanishlardan oldin bo‘lgan — ammo bunday tiklanishlar har safar ham darhol boshlanmaydi.
2020 yil mart oyida pandemiya sababli bozor qulagandan keyin, olti oy ichida «Bitkoin» qariyb 133%ga ko‘tarildi. 2022 yil oxirida «FTX» (kripto birjasi) qulashi ortidan esa,o‘zini tiklashga deyarli bir yil ketdi. Hozirgi vaziyat ikkinchisiga ko‘proq o‘xshaydi: ya’ni, tiklanish uchun sabab bo‘lmagan uzoq siqilish holati kuzatilmoqda.
Bitta qiziq tafovut kuzatilmoqda. Oddiy foydalanuvchilarning kayfiyati tushgan bo‘lsada, blokcheyn tarmog‘idagi ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, uzoq muddatli investorlar «Bitkoin»ni o‘zlariga olib, sotmayapti. Yirik moliyaviy institutlar ham bu qo‘rqinch muhitida o‘z pozitsiyalarini saqlab qolmoqda.
Shunday ekan, institutsional ishonch bozor burilish nuqtasini belgilaydimi yoki bu shunchaki taslim bo‘lishni kechiktirishmi — bu bozorga oid asosiy savol 2026 yilning ikkinchi choragiga qadar dolzarbligicha qolmoqda.
