Parana shtatidagi o‘n bosh sigir «B3» – Braziliyaning asosiy fond birjasi sifatida faoliyat yurituvchi tashkilotda garov sifatida ro‘yxatdan o‘tkazildi. Bu voqea «tokenlashtirilgan sigirlar» uchun katta yutuq deb e’lon qilindi. Ammo bir muhim detali butun axborotlarda yo‘qolib qoldi: bu yerda hech qanday kriptovalyuta tokeni yo‘q.
Ushbu 100 000 real (taxminan 20 000 AQSh dollari) qiymatidagi operatsiya an’anaviy Braziliya kredit hujjatiga va turli sensorlardan olingan ma’lumotlar asosida yaratilgan raqamli shaxsga tayanadi. Bu jarayonda hech qanday ma’lumot Blokcheyn texnologiyasida saqlanmaydi yoki token yordamida savdo qilinmaydi.
Tokenlashtirilgan Sigirlar: O‘nlab yillik kredit varaqasi, Blokcheyn aktiv emas
Parananing Imbituva hududidagi «Fazenda Engenho Velho» fermeri «Cédula de Produto Rural Financeira» (CPR-F) – ya’ni, moliyalashtirish uchun mo‘ljallangan qishloq xo‘jaligi mahsuloti varaqasiga imzo chekdi. Braziliya agrosohasi bunday hujjatdan o‘nlab yillardan buyon foydalanib keladi. Kreditni «BMP Sociedade de Crédito Direto» (to‘g‘ridan-to‘g‘ri kredit kompaniyasi) tashkiloti ajratdi, deya xabar berdi «Exame» axborot tashkiloti.
Keyin esa «Target FIDC» (qarzlar yoki majburiyatlar investitsiya fondi) ushbu kreditdan olinadigan huquqlarni sotib oldi va amalni «B3» ning an’anaviy infratuzilmasida rasman ro‘yxatdan o‘tkazdi. Qiymati 120 000 real bo‘lgan o‘n bosh Golshtin zotli sigir esa kredit uchun ko‘chma garov sifatida taqdim etildi.
Har bir hayvon «Cowmed» agrar texnologiya kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va bo‛yiniga taqilgan sensorlar yordamida sog‛ligi, joylashuvi va harakati haqidagi ma‘lumotlardan tashkil topgan maxfiy raqamli shaxsga ega. «Cowmed» kompaniyasining boshqaruvchisi Tiago Martins «CNN Brasil» axborot tashkilotiga bergan intervyusida, ushbu raqamlashtirish natijasida har bir sigir «B3» da ko‘chma aktiv sifatida rasmiy ro‘yxatdan o‘tishi mumkinligini aytdi.
Biroq, bu jarayonning hech bir bosqichi ochiq Blokcheyn tizimi, sotiladigan token yoki raqamli hamyon bilan bog‘liq emas.
Bo‛yinbog‘ bajarayotgan ishni Blokcheyn bajara olmaydi
Sigirlarning bo‘yiniga taqilgan moslamalar – bu chorvachilik sohasi uchun muhim bo‘lgan, hayvon haqiqatan ham tirikligini tasdiqlovchi garov hisoblanadi. Doimiy monitoring fermaga reyd o‘tkazishni o‘rnini bosadi va fermerlarning bir hayvonni ikki marta garovga qo‘yishining oldini oladi. Agar bir sigir nobud bo‘lsa, uning o‘rniga tirik sigir bilan almashtirish ham mumkin.
Loyihani kengaytirish rejalari aniq. «Cowmed» kompaniyasi hozirda mingdan ziyod fermer xo‘jaligida 100 000 ga yaqin sut sigirini kuzatmoqda – bu umumiy hisobda 2 milliard real qiymatga ega podaga teng. Hamkorlar ushbu tizimdan hatto tarmoqning 20 foizi foydalansa, 400 million real (taxminan 77,6 million dollar) miqdorida chorvaga ta’minlangan kredit berilishi mumkin, deya hisoblashmoqda.
Ayni paytda, tarix ko‘rsatadiki, muammo hech qachon Blokcheyn tizimning o‘zi bo‘lmagan. Masalan, «Jahon banki» xalqaro moliyaviy tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, Mongoliya 2023 yil o‘rtasida oddiy veb-reestr orqali 670 000 ta ko‘chma mulk garovi holatini qayd etdi va ularning deyarli chorak qismi chorvachilikka to‘g‘ri kelgan.
Biroq «tokenlashtirish» so‘zining brend sifatida ishlatilishi hanuz dolzarb, axborot vositalari va mutaxassislar esa Raqamli real aktivlar tokenlashtirilishi haqiqatan ham rivojlanganmi yoki bu faqat vahima emasmi? degan savollar paydo bo‘lmoqda. Bozorning o‘zi esa asosan oltin va aksiyalarga oid tokenlarda to‘planyapti.
Aslida, ushbu pilot loyiha asosiy mahsuloti – bu tafsdiqlangan ma’lumot, ya’ni kredit tashkiloti uchun xavfni kamaytiruvchi ishonchli raqamli tafsilotlardir. Qolgan kelgusi bitimlar yil oxirigacha 5 million realgacha yetib, an’anaviy qishloq xo‘jalik kreditidan foydaliroq bo‘lsa, tokenlashtirish haqiqiy o‘z samarasini isbotlay olgan bo‘ladi.
