Bitkoin ETF’lar (birjada savdo qilinadigan fondlar) davri tobora uzoq muddatli sarmoya bilan ajralib bormoqda, tez pul aylanishi yoki spekulyativ harakat emas, balki barqaror yondashuv asosiy rolni o‘ynamoqda.
AQShda spot Bitkoin ETF’larining umumiy sof aktivlari qariyb 120 milliard dollarga yaqinlashar ekan, tahlilchilar shuni ta’kidlaydiki, fond egalari va ularning harakatlari tinchgina Bitkoin’ning taklif va talab muvozanatini o‘zgartirmoqda. Bu o‘zgarishlar esa narxda darhol sezilmasligi, muayyan vaqt o‘tgachgina namoyon bo‘lishi mumkin.
Bitkoin ETF’larining jami sof aktivlari 120 milliard dollardan oshdi
«SoSoValue» kriptotadqiqot maydonchasi ma’lumotlariga ko‘ra, spot Bitkoin ETFlarining sof aktivlari 2025-yil 14-yanvarda 123 milliard dollarni tashkil etdi. Bunga 753 million dollar yangi mablag‘lar kirib kelgani sabab bo‘ldi. Oxirgi bor ETF’larda bu darajadagi katta kirim 2025-yil 7-oktabrda kuzatilgan va bu uch oy ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichdir.
Shuningdek, bu o‘sish 2025-yil dushanba kuni qayd etilgan $117 millionlik kirimlaridan so‘ng yanada oshmoqda. Bu esa institutsional investorlarda Bitkoinga talab ortib borayotganini anglatadi.
«Bloomberg» axborot agentligi ekspertiza tahlilchisi Erik Balchunas so‘nggi ETF’lar harakati investorlar qarashida strukturaviy o‘zgarishlar bo‘layotganini aytadi, ayniqsa, yoshi katta, boylikni jamg‘aruvchi qatlam orasida.
“Bu ko‘rsatkichlar sarmoyaning barqaror saqlanishi bilan mos keladi,” – deb yozadi Balchunas «X» ijtimoiy tarmog‘ida. “Keksalar Bitkoinga qiziqqan «sayyohlar» emas. Bu juda oqilona. Agar siz Bitkoin sotib olmoqchi bo‘lsangiz, ma’lumotlarga ko‘ra, kamida to‘rt yil davomida uni ushlab turish – o‘zingizga xuddi majburiy tarzda muddat o‘rnatish – eng yaxshi yondashuv.”
Bu yondashuv muhim, chunki u Bitkoin ETF’lariga kirayotgan mablag‘lar qisqa muddatli yoki tez savdo uchun deb o‘ylash fikrini rad etadi.
Endi esa, fondlarga talab tobora ortib bormoqda. Investitsiyalar Bitkoinni uzoq muddatli strategik sarmoya sifatida ko‘rayotgan odamlar tomonidan amalga oshirilmoqda. Ya’ni, Bitkoin oltin va kumushga yaqinlashib bormoqda, yuqori xavfli texnologik aktivlardan ko‘ra barqarorlik ortmoqda.
Ayni paytda, «Bitwise» investitsiya kompaniyasi va «VettaFi» tahliliy tashkiloti tomonidan o‘tkazilgan yangi so‘rov natijalari ham buni tasdiqlaydi. «Bitwise» bosh investitsion direktori Mett Hougan ma’lum qilishicha, 2025-yilda kriptovalyutaga sarmoya yo‘naltirgan moliyaviy maslahatchilarning 99 foizi 2026-yilda ham shu yo‘nalishda faol bo‘lish yoki pozitsiyasini oshirishni rejalashtirayotir.
«Bitwise» va «VettaFi» tashkilotlari tomonidan yaqinda e’lon qilingan Moliyaviy maslahatchilar ishtirokidagi kriptoaktivlarga munosabat haqidagi 8-yillik so‘rov natijalari shuni ko‘rsatadiki, maslahatchilar g‘oyasi mustahkamlanmoqda. Bu holat Bitkoin’ning so‘nggi o‘sishidan keyin ham davom etmoqda.
Nima uchun bitkoin hali keskin o‘sish bosqichiga o‘tmagan va nima o‘zgarishi mumkin
Doimiy talabni blockchain (blokcheyn) tahlili orqali ham ko‘rish mumkin. AQShda spot Bitkoin ETF’lari 2024-yil yanvarda ishga tushirilgandan beri, ushbu fondlar yangi ishlab chiqarilgan Bitkoinlardan ortiqrog‘ini xarid qildi.
Boshqacha qilib aytganda, aynan ETF’larning o‘zi yangi ta’minotni to‘liq qoplay oldi. Biroq, Bitkoin narxi keskin o‘sib ketmadi. Mett Hougan bu tafovutni ko‘pchilik to‘g‘ri tushunmasligini aytadi. U bu vaziyatni oltinning bir necha yil davom etgan o‘sishiga o‘xshatadi, u 2025-yilda cho‘qqiga chiqqan.
“Agar ETF’ga talab uzoq muddat saqlansa, Bitkoin narxi keskin o‘sadi,” – deb yozadi u «X» ijtimoiy tarmog‘ida. U markaziy banklar tomonidan oltin xaridi 2022-yildan keyin ikki barobarga oshgani, ammo narxga to‘liq ta’sir qilishiga bir necha yil kerak bo‘lganini qayd etadi.
Oltin 2022-yilda atigi 2% ga o‘sdi, 2023-yilda – 13%, 2024-yilda esa 27% ga ko‘tarildi. Nihoyat, 2025-yilda 65% ga oshdi. Houganning fikriga ko‘ra, dastlab sotishga tayyorlar kuchli talabni assimilyatsiya qilgan.
“Dastlabki bir necha yil davomida markaziy banklarning talabiga javoban, kimlardir oltinini sotishga tayyor edi,” – deya ta’kidladi u. – “Ammo ma’lum vaqtdan so‘ng, bozorga sotish uchun resurs tugadi. Talab esa to‘xtamadi va natijada narx juda tez o‘sdi.”
«Bitwise» kompaniyasining rahbari fikricha, Bitkoin ETF’larida ham shunga yaqin holat sodir bo‘lishi mumkin. Fondlar boshlang‘ich bosqichdan beri yangi yaratilgan Bitkoinlardan ko‘proq sotib olishda davom etmoqda, biroq uzoq muddatli egalari va ilk ishtirokchilar hali ham bu talabni qondirib, tokenlarni sotuvi bilan savdoni muvozanatlab kelmoqda.
Shu sababli, institutsional investorlarning misli ko‘rilmagan katta kirimi ham narxni nisbatan barqaror saqlab turmoqda.
Xavf va imkoniyat – bular orasidagi farq esa aynan sotuvchi bosimi yil oxirida kamayishi ehtimoli bilan bog‘liq.
ETF xaridorlari sarmoyalarini uzoq muddatga saqlovchilarga aylanmoqda, savdogarlik emas, sarmoya ushlab turishga o‘tmoqda. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi. Tahlilchilarning fikricha, Bitkoin yillar davomida to‘planadigan, so‘ng esa ta’minot yetishmay qolganda keskin narx o‘sishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan bosqichga yaqinlashmoqda.
Agar tarix yana takrorlansa, Bitkoin ETF’lari tufayli yuzaga keladigan haqiqiy o‘zgarish hozircha ko‘rinmasligi mumkin. Ammo u bozorga chiqqanda, kichik o‘zgarish emas, balki to‘satdan va yirik natija sifatida yuz berishi ehtimol.
