«Commodity Futures Trading Commission» (CFTC) — AQShning tovar fyuchers savdosi bo‘yicha tartibga soluvchi davlat tashkiloti — dushanba kuni kripto savdosi bo‘yicha yangi qoidalar uchun jamoatchilik fikrini yig‘ishni boshladi. Komissiya raisi Maykl Selig bu tashabbusni ilgari surar ekan, «FTX» kriptovalyuta birjasi asoschilarining taxminan 8 milliard dollarlik mijoz mablag‘larini o‘zlashtirganini eslatib o‘tdi.
«CFTC» davlat tashkiloti kelajakdagi shartnomalar va boshqa tovar narxlari bo‘yicha tikishlarni tartibga soladi. Biroq, u nazorat qilgan «FTX»ning bitta bo‘linmasi mijozlarning mablag‘larini xavfsiz saqlagan, qolgan 130 ga yaqin “qo‘shni” kompaniyalar esa bankrot bo‘lgan.
CFTC Kripto Savdosini Qanday Tartibga Solmoqchi
Mazkur e’lon – yangi qoidalar yozilishidan avval jamoatchilikdan fikr olish uchun qo‘yilgan dastlabki bosqichdir. Unda asosan qarzga yoki platformadagi moliyaviy ko‘mak evaziga amalga oshiriladigan chakana kripto savdolar haqida so‘z yuritiladi.
Federal qonunga ko‘ra, bunday savdolar allaqachon «CFTC» tomonidan tartibga solingan birjada amalga oshirilishi shart. Endi tashkilot aynan kriptovalyutalarga xos yangi qoidalar ishlab chiqmoqchi. Bular ichida «kripto aktivlar bozori» deb nomlangan yangi birja toifasini joriy etish ham bor.
«Rahbarligim ostida komissiya qoidalarni shunday tuzadi-ki, ular firibgarlik sxemalarining, xususan «FTX» misolida, sodir bo‘lishining oldini oladi. Bu faqatgina voqea sodir bo‘lgandan keyin jazolash bilan chegaralanmaydi», – deb yozgan Selig rasmiy bayonotida.
Maykl Seligning ushbu chiqishi «CNBC» (xalqaro moliyaviy yangiliklar TV kanali)ning ilgari e’lon qilingan, «FTX»ning 32 milliard dollarlik baholashiga oid ko‘rsatuvini ham eslatib o‘tdi.
Birjalar Ro‘yxatdan O‘tganida Nima Yutadi va Nimalardan Voz Kechadi
«Wall Street Journal» (moliyaviy gazeta va axborot manbasi)da e’lon qilingan maqolasida Selig kriptovalyutalar majburan «CFTC» platformalariga o‘tkazilmasligini ta’kidladi. Tashkilotda bunday vakolat yo‘q, chunki Kongress (AQShning oliy qonun chiqaruvchi organi) hali bunga ruxsat bermagan. Masalan, «CLARITY Act» (Kriptovalyutalarni tartibga solish to‘g‘risidagi loyiha) Senatda ratifikatsiyadan o‘tmay qolgan.
Maykl Seligning taklifi quyidagicha:
- Rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan birjalar, oddiy chakana savdogarlarga qarz yoki margin (qo‘shimcha moliyalashtirish) taqdim etishi mumkin bo‘ladi. Bunday imkoniyat «FTX»ga o‘xshagan, davlatdan moliya xizmatlari litsenziyasini olgan kompaniyalarga ruxsat berilmaydi.
Buning evaziga, quyidagilar talab qilinadi:
- Birjalar mijozlarning pulini alohida saqlashi shart;
- Bozorda manipulyatsiyadan xabardor bo‘lishi va uni oldini olishi lozim;
- Manfaatlar to‘qnashuviga yo‘l qo‘ymaslik muhim.
«Bitnomial» (AQShda faoliyat yurituvchi kriptovalyuta birjasi) o‘zini CFTCning ushbu yo‘nalish uchun barcha uchta litsenziyasiga ega bo‘lgan birinchi birja deya e’lon qilgan. U 2025 yil dekabr oyida kredit asosida chakana kripto savdosini ishga tushirgan.
«Kraken» birjasi egasi «Payward» kompaniyasi 2026 yil aprel oyida «Bitnomial»ni eng ko‘pi bilan 550 million dollarga sotib olishga rozi bo‘lgan. Shundan so‘ng, AQSh mijozlari uchun «Bitnomial» orqali «Hyperliquid» (xorijdagi savdo platformasi)ga ulash rejalashtirilgan. Biroq «Hyperliquid» platformasidan AQSh aholisi foydalana olmaydi.
Fikr-mulohazalar federal reyestrda e’lon qilingandan keyin 60 kun ichida topshirilishi kerak. Yangi qoida kuchga kirishi uchun ayrim takliflar ishlab chiqiladi va yakuniy ovoz berishdan so‘ng qaror kuchga kiradi.
