«AQSh tovar fyucherslari savdo komissiyasi» (CFTC) davlat tashkiloti prezident Donald Tramp tomonidan «Truth Social» ijtimoiy tarmog‘ida Eron bilan muzokaralar boʻyicha tarqatilgan xabarlaridan oldin sodir bo’lgan shubhali neft fyuchers savdolarini tekshirmoqda.
Bu tekshiruv «Demokrat» partiyasi qonunchilari tomonidan neft bozori faoliyatida prezident tomonidan e’lon qilingan bayonotlar bilan bog‘liq g‘ayrioddiy harakatlar aniqlanganidan keyin boshlandi.
Donald Tramp xabarlaridan oldin yuz millionlab dollar tikildi
23-mart kuni treyderlar soat 6:49 dan 6:50 gacha, ya’ni bir daqiqa ichida, Brent va WTI markali xom neft fyuchers kontraktlariga taxminan 500-580 million AQSh dollari sarflashdi.
Bu savdolar taxminan 15 daqiqa o‘tib, Tramp «Truth Social» ijtimoiy tarmog’ida Eron bilan kelishuvlar samarali kechayotgani va ziddiyat yumshatilayotganini e’lon qilishidan oldin amalga oshirilgan edi.
Shundan so‘ng neft narxi tezda pasaydi, narx pasayishiga pul tikkanlar foyda ko‘rdi.
«CBS News» yangilik agentligi ma’lumotiga ko‘ra, o‘sha vaqtning oʻrtacha savdo hajmidan to‘qqiz barobar ko‘proq savdo bo‘lgan. O‘sha paytda bu keskin o‘sish uchun hech qanday ochiq yangilik yoki sabab ko‘rsatilmagan edi.
«2026-yilning eng yaxshi vaqtda qilingan savdosi shu bo‘lishi mumkinmi?», – deb yozishgan «Kobessi Letter» (tahliliy xat xizmati) tahlilchilari «X» ijtimoiy tarmog‘ida oʻsha paytda.
Xuddi shunday holat 7-aprel kuni ham qayd etilgan. Bu safar Tramp Eron bilan ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish e’lon qilishidan bir necha soat oldin neft narxi pasayishiga taxminan 950 million dollar tikilgan. Ushbu e’lon chiqarganidan so‘ng neft narxi 15 foizga tushib ketgan.
Qonunchilar javob talab qilmoqda
«Senatorlar Elizabet Uorren va Sheldon Uaytxaus» (AQSh Kongressi a’zolari) rasmiy ravishda CFTC davlat tashkiloti raisi Maykl Seligga 9-aprel kuni xat yubordi. Ular xatda «Qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha savdoda davlat muhim va keng ommaga ochiq bo‘lmagan maʼlumotlardan nojo‘ya foydalanish» xavotiri doimiy takrorlanayotganini bildirganlar.
Vakillar palatasi aʼzosi Ritchi Torres ham alohida ravishda, «Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi» (SEC, moliyaviy bozorlarni tartibga soluvchi tashkilot) va CFTC davlat organlaridan ushbu e’lonlar bilan bog‘liq savdolarni batafsil tekshirishni so‘radi.
AQSh Oq uyi (prezident ma’muriyati) bu ishda ishtirok etganini inkor qilmoqda. Oq uy matbuot kotibi Kush Desay ma’muriyatga nisbatan ayblovlarni «asoslanmagan va mas’uliyatsiz» deb atagan.
CFTC davlat tashkilotining fyuchers bozori uchun nazorat vositalari bor va u savdo yozuvlarini talab qilib olish huquqiga ega. Biroq, bunday tekshiruvlar odatda bir necha hafta yoki oy davom etib, natijalari faqat keyin e’lon qilinadi.
Hozircha hech bir treyder nomi ochiqlangani yoki ayblovlar ilgari surilgani yo‘q.
Neft bozori hanuzda beqaror. AQSh va Eron o‘rtasidagi munosabatlar o‘zgarib turibdi. Oq uy tomonidan qilingan har qanday yangi bayonotlar bozorda e’lonlar chiqishidan oldingi savdolarni yanada sinchiklab o‘rganishga sabab bo‘lishi mumkin.
