«Binance» (kriptovalyuta birjasi) asoschisi Chjanpen «CZ» Chjao o‘zining uzoq kutilgan xotiralari fevral oxiri yoki mart boshida sotuvga chiqishini e’lon qildi. U yaqinda Davos forumi (xalqaro iqtisodiy forum) doirasidagi suhbatida baham ko‘ra olmagan tafsilotlarni ochiqlashga va’da berdi.
«Hech narsa yashirilmaydi. Yaqinlashib kelayotgan kitobda ko‘proq tafsilotlar bo‘ladi», deb yozdi Chjao 25-yanvar kuni «X» ijtimoiy tarmog‘ida, kitob chop etilish muddatini to‘rt-olti hafta deb tasdiqlab.
Ikki tilda mustaqil nashr etilgan
Taxminan 97 ming so‘zni o‘z ichiga olgan, uch yuz betli xotira kitobi ingliz va xitoy tillarida bir vaqtda, o‘z kuchi bilan chop etiladi. Chjao an’anaviy nashriyotlardan chetlab o‘tishiga vaqt bilan bog‘liq masalalar sabab bo‘lganini tushuntirdi.
«Nashriyot orqali o‘tish juda uzoq davom etadi, garchi ular tarqatishda ancha yordam bera olishsa ham», — deya ta’kidladi u.
Kitobdan tushadigan barcha daromad xayriya tashkilotlariga yo‘naltiriladi. «Bu kitob orqali pul ishlash niyatim yo‘q», — dedi Chjao.
Xitoycha sarlavha memkoin haqidagi ogohlantiruvlarga sabab bo‘ldi
8-yanvar kuni Chjao «X» ijtimoiy tarmog‘ida e’lon qilganidek, u kitobning xitoycha versiyasi uchun «币安人生» (taxminan «Binance hayoti» yoki «Binance bilan hayot») deb nomlashni o‘ylamoqda. Inglizcha nom hali aniqlanmagan va ehtimol butunlay boshqacha bo‘ladi.
Chjao, memkoinlar ekotizimining zamonaviy iboralarni tezda token shaklida chiqarish tendensiyasini yaxshi bilgan holda, bu masalaga oldindan munosabat bildirdi.
«To‘liq oshkoralik uchun, va bu haqda ommaga oldindan ma’lum qilaman, shunda «sizdirish» imkoni qolmasin… Bu hech qanday memkoin yoki token ro‘yxatiga aloqador emas. Ammo men memkoin madaniyatini yaxshi ko‘raman. Menga bu mem/suz so‘zi yoqadi. Menda u qulay taassurot qoldirgan», deb yozdi u.
U o‘zida «币安人生» memkoin yo‘qligini va uni sotib olish niyati ham yo‘qligini aniq aytdi, shu bilan birga, kitob nomini so‘nggi daqiqada o‘zgartirish huquqini saqlab qoldi.
114 000 ta so’zdan yakuniy tahrirgacha
Chjaoning xotiralar kitobi kamida 2025-yil martidan buyon tayyorlanmoqda. U o‘sha vaqtda «X» ijtimoiy tarmog‘ida 114 ming so‘zdan iborat dastlabki qo‘lyozmani yakunlaganini birinchi bo‘lib oshkor qilgan. O‘shanda, loyiha kutilganidan ancha uzoq davom etganini va kitobni qayta yozish uchun yana uch baravar ko‘proq mehnat qilish zarurligini e’tirof etgandi.
O‘sha vaqt davomida Chjao kitobi kriptosohada yuz bergan bahsli voqealarni ham yoritishini aytib o‘tdi. Shu jumladan, «FTX» (kriptovalyuta birjasi) va «Terra/LUNA» (blokcheyn loyihasi) 2022-yil may oyidagi inqirozi o‘rtasidagi ehtimoliy bog‘liqlik masalasi ham keltiriladi.
«Kitobning shu bo‘limini yozayotganimda aynan shu haqida o‘yladim… Men taxmin qilishni istamadim, gaplar ko‘p edi, lekin aniq dalillarni hech qachon ko‘rmaganman», — deb yozgandi u 2025-yil mart oyida.
Ko‘plab tahririyatdan so‘ng, kitobning yakuniy varianti 97 ming so‘z, 300 betdan iborat qilib qisqartirildi.
Qamoqxona haqida batafsil ma’lumot berilgan
Bir izdoshi kitobda uning qamoq muddati aks ettirilganmi, deb so‘raganda, Chjao: «Ha, hammasi ichida yozilgan», deya javob berdi.
Chjao 2023-yil oxirida AQSHning pul yuvishga qarshi qonunlarini buzgani uchun aybini tan oldi va «Binance» (kriptovalyuta birjasi) bosh direktori lavozimidan ketdi. U Federal tuzatish muassasasi, Lompok Ida (AQSH qamoqxonasida) to‘rt oy jazo o‘tab, 2024-yil sentabr oyida ozodlikka chiqdi. 2025-yil oktyabrda, u Donal Tramp (siyosatchi va AQSHning sobiq prezidenti) tomonidan prezidentlik afviga sazovor bo‘ldi.
Ozodlikka chiqqanidan buyon, Chjanpen Chjao asosan «Binance» (birja) faoliyati haqida izoh bermayapti. U asosan xayriya ishlari, ta’lim loyihalari va endilikda o‘z xotiralari kitobiga e’tibor qaratmoqda. U va’da qilgan ushbu kitob — eng yirik kriptovalyuta birjasini yaratishdan avval, jarayonida va undan keyingi yo‘li haqida to‘liq hamda hayotiy hikoya beradi.
