Dasturiy ta’minot sohasidagi aksiyalar “Sunʼiy intellekt” (AI) tufayli yuzaga kelgan investorlar qoʻrquvlari sababli bozorda jiddiy bosimlarga duch keldi.
Umumiy aksiyalar bozori qisqarayotgani ham “Bitkoin” (Bitkoin) uchun xavotir uygʻotmoqda, chunki uning narxi dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari bilan chambarchas bogʻliq harakat qilmoqda.
Nima uchun dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiya narxlari pasaymoqda?
“Global Markets Investor” (investitsiya monitoring tashkiloti) ma’lumotiga koʻra, “iShares Expanded Tech-Software Sector ETF” (IGV) da aksiyalar faqat fevral oyida 15% ga kamaydi. Bu oʻz navbatida IGV uchun 2008-yildan beri eng yomon oylik koʻrsatkich boʻldi. Ushbu ETF narxi hozirda 2025-yil aprel oyidagi eng past darajalarigacha kamayib, eng yuqori nuqtasidan sal kam 35% pastda joylashgan.
«Dasturiy ta’minot aksiyalari 2008-yildan buyon eng yomon oyini boshdan kechirmoqda», — deyiladi postda (“X” ijtimoiy tarmog‘i).
Yaqinda yuzaga kelgan pasayish markazida “Sunʼiy intellekt” joylashgan. Investorlar AI texnologiyalaridа oson zarar koʻrishi mumkin boʻlgan kompaniyalar aksiyalarini sotishni davom ettirmoqda. So‘nggi kunlarda ikki muhim voqea bozor pasayishini tezlashtirdi.
20-fevral kuni “Anthropic” (sunʼiy intellekt kompaniyasi) yangi funksiya — “Claude Code Security” ni taqdim etdi. Ushbu vosita Claude Code dasturi ichida ishlaydi va dastur kodlarini xavfsizlik nuqsonlari bor-yo‘qligini tekshiradi hamda aniq tuzatishlar bo‘yicha inson mutaxassislariga tavsiyalar beradi. Bu, an’anaviy vositalardan ko‘ra ko‘proq kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish maqsadida yaratilgan.
Bu e’lon darhol kiberxavfsizlik aksiyalarida salbiy o‘zgarishga olib keldi. “The Kobeissi Letter” (moliyaviy tahliliy manba) ma’lumotiga ko‘ra, “CrowdStrike” (kiberxavfsizlik kompaniyasi) atigi ikki kun ichida 20 milliard dollar bozor qiymatini yo‘qotdi. Bundan tashqari, “IBM” (texnologiya kompaniyasi) aksiyalari 10% dan ortiqga pasaydi.
«Dasturiy ta’minot aksiyalaridagi sotuvlar davom etmoqda. Ayniqsa, kiberxavfsizlik sohasidagi kompaniyalar “Anthropic” tomonidan Claude Code Security’ning chiqishi ortidan jiddiy zarba oldi. Bu kodga yo‘naltirilgan yangi vosita butun sohani keskin o‘zgartirishi mumkinligidan xavotir kuchaydi. Natijada, dasturiy taʼminot aksiyalarida xavfsiz hudud qolmadi. Hattoki, “AI taʼsiriga bardoshli” deb hisoblangan “Goldman Sachs” (moliyaviy xizmatlar kompaniyasi) dasturiy aksiyalari to‘plami ham so‘nggi kunlarda kuchli bosim ostida qoldi», — dedi Holger Zschaepitz, “Die Welt” va “Welt am Sonntag” nemis gazetalari iqtisodiy va moliyaviy bo‘limining katta muharriri.
Yakshanba kuni bosim yana kuchaydi, chunki “Citrini Research” (tadqiqot tashkiloti) yangi hisobot eʼlon qildi. Mazkur hisobotda 2028-yil iyun oyida “Sunʼiy intellekt” avtomatlashtirish kompaniya foydalarini oshirish ssenariysi yoritilgan.
Biroq, modelga koʻra, bunday rivojlanish oqibatida ofis xodimlari ish joylarida jiddiy oʻzgarishlar yuzaga keladi, iste’molchilar daromadi pasayadi, kredit sohasida bosim ortadi va iqtisodiy tuzilmalarda muammolar paydo boʻladi.
«Bu faqat bir ssenariy, taxmin emas. Ushbu materialning yagona maqsadi — ilgari yetarli o‘rganilmagan bir ssenariyni ko‘rsatish. Umid qilamizki, o‘qib chiqqaningizdan so‘ng “Sunʼiy intellekt” iqtisodiyotni tobora noodatiy holatga keltirayotgan bir paytda, muqobil xavflarga tayyor bo‘lasiz», — deyiladi hisobotda.
Hisobotdan keyin yetkazib berish, to‘lovlar va dasturiy ta’minot kompaniyalari aksiyalari ham arzonlasha boshladi.
Texnologiyadagi o’zgaruvchanlik bitkoin narxini yanada bosimga olmoqda
Ushbu bosimlar faqat an’anaviy aksiyalar bozori bilan cheklanib qolmadi. “Grayscale” (kriptovalyuta sarmoya kompaniyasi) kuzatishicha, Bitkoin narxi so‘nggi sotuvlar vaqtida AQSH dasturiy ta’minot aksiyalariga juda o‘xshash yo‘nalishda harakatlandi.
Bozordagi ba’zi ishtirokchilar Bitkoin va AQSH dasturiy bozoridagi aksiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlikka tahkid berdi. Demak, ayrim hollarda Bitkoin mustaqil himoya vositasi bo‘lish o‘rniga, “texnologiya sektori”ning baland xavf ko‘rsatkichiga ega davomchisi sifatida o‘zini ko‘rsatmoqda.
Shunday qilib, dasturiy kompaniyalarning aksiyalari zaiflashishda davom etsa, Bitkoin ham bosim ostida qolishi mumkin. Yuksak oʻsish tempiga ega aksiyalardagi uzoq davom etayotgan zaiflik moliyaviy sharoitlarni keskinlashtirishi mumkin: aholi boyligi qisqaradi, aksiyalarning xavfi ortadi, tebranish kuchayadi va natijada yuqori xavfga ega aktivlarda, shu jumladan kriptovalyutada ham kredit yuki kamayadi.
Lekin, farqli yo‘nalish ham yuzaga kelishi ehtimoldan xoli emas. Agar investorlar Bitkoin’ni “Sunʼiy intellekt” sababli yuz beradigan mehnat bozoridagi muammolarga, pul qadrsizlanishiga yoki hukumat tomonidan kuchli rag‘batlantirish siyosatiga qarshi moliyaviy himoya sifatida ko‘ra boshlasa, u holda Bitkoin va dasturiy ta’minot aksiyalari o‘rtasidagi bog‘liqlik zaiflashishi mumkin.
