«AQSh Hisobdorlik va audit boshqarmasi» (davlat organi) tomonidan o‘tkazilgan tekshiruv natijasida, «Davlat samaradorligi departamenti» (hukumat tashkiloti) tomonidan tuzilgan Wall of Receipts – «Cheklar devori»da keltirilgan tejamkorlik haqidagi taxminlar noto‘g‘ri ekani yoki yetarli asosga ega emasligi aniqlandi. Bu esa ushbu tashkilot federal xarajatlarni 110 milliard dollarga qisqartirdik, degan da’vosiga shubha uyg‘otdi.
Hisobotda «Davlat samaradorligi departamenti»ning Cheklar devorida davlat shartnomalari, grantlar va ijara bo‘yicha kamaytirilgan xarajatlar ochiq ravishda ko‘rsatilgani o‘rganildi.
«AQSh Hisobdorlik va audit boshqarmasi»ning «Davlat samaradorligi departamenti» (DOGE) faoliyatidagi kamchiliklar bo‘yicha tekshiruv natijalari
«AQSh Hisobdorlik va audit boshqarmasi» ushbu hisobotni 6-avgust kuni e’lon qildi. Hisobotda «Davlat samaradorligi departamenti» tomonidan 2025-yil 20-yanvardan 2026-yil 7-iyulgacha bo‘lgan davrda bildirgan tejamkorlik raqamlari tahlil qilindi.
«Davlat samaradorligi departamenti» Cheklar devorini 2025-yil 17-fevralda ishga tushirdi. Bu prezident Donald Tramp ijro farmoyishi bilan ushbu idora tashkil etilganidan bir necha haftalar o‘tib amalga oshirilgan. Hisobotga ko‘ra, DOGE shu yilning iyul oyi boshiga kelib jami 110,3 milliard dollar tejamkorlikni qayd etgan edi.
Audit natijasida, bu mablag‘ning qariyb 61 milliard dollari shartnomalar, 49,2 milliard dollari esa grantlar hisobiga qisqartirilgani aytilgan. Biroq, hisobotda «bu ko‘rsatilgan tejamkorliklar shaffoflik va ishonchlilik nuqtai nazaridan muammolarga ega» ekani qayd etilgan.
«Garchi Cheklar devorida mablag‘lar va ularni hisoblash manbalari hakida ba’zi ma’lumotlar bor bo‘lsa-da, ma’lumotlarning sifatiga ta’sir qiluvchi cheklovlar yetarli ochiqlanmagan», — deyiladi hisobotda.
Bekor qilingan 13 476 ta shartnomadan ko‘prog‘i, ya’ni to‘rdan bir qismidan ortig‘ida hech qanday aniqlovchi tafsilot yo‘q. Ularni tekshirishning imkoni bo‘lmagan. Faqat 43 foiz tejamkorlik haqidagi shartnomalar haqiqatan bekor qilingan shartnomalarga bog‘liq bo‘lgan, xolos.
Grantlarda yanada yomon holat kuzatilgan. Chunki «Davlat samaradorligi departamenti» grantlar bo‘yicha 96 foiz tejamkorlikni qanday hisoblaganini tasdiqlovchi yetarli ma’lumot bermagan.
Eng so‘nggi yangiliklarni bilib olish uchun bizni «X» ijtimoiy tarmog‘i orqali kuzatib boring
Aslida amalga oshmagan tejamkorliklar
Bitta misol shuni ko‘rsatadiki, «Davlat samaradorligi departamenti» Mudofaa sog‘liqni saqlash agentligi (davlat tashkiloti) texnologik shartnomasiga oid, 700 dan ortiq harbiy tibbiyot muassasalarida 1,7 milliard dollardan ortiq tejamkorlik da’vo qilgan. «AQSh Hisobdorlik va audit boshqarmasi» shartnoma umuman o‘zgartirilmaganini aniqlagan. Shuning uchun, ayniqsa bu sohada tejamkorlik umumuman bo‘lmagan.
Ijara masalasi ham shunga o‘xshash. 264 ta ijara bitimidan 108 tasi, «Davlat samaradorligi departamenti» ish boshlashidan avval ham bosqichma-bosqich tugatilayotgan edi. Asl ijara bo‘yicha tejamkorlik esa 31,8 million dollar bo‘lgan. Aytib o‘tilgan 113 million dollarlik ko‘rsatkich to‘g‘ri emas. Demak, 81 million dollar tejamkorlik aslida mavjud bo‘lmagan.
«AQSh Hisobdorlik va audit boshqarmasi» Prezident Ijro ofisidan (davlat tashkiloti), AQSh «Davlat samaradorligi departamenti» ishtirokida, jamoatchilik uchun mavjud ma’lumotlardagi cheklovlarni ochiq ko‘rsatishni so‘radi. Idora shuningdek, «Davlat samaradorligi departamenti» o‘zidan kerakli ma’lumot va intervyu so‘rovi bo‘yicha javob qaytarmaganini bildirib o‘tdi.
Bu xulosalar, «Davlat samaradorligi departamenti» faoliyati jimgina muddatidan oldin tugatilgani hamda rasmiysan 4-iyul kuni yopilganidan so‘ng aniqlandi. Ilgari ushbu loyihaga rahbarlik qilgan Ilon Mask, endi bunday tashabbusni qayta amalga oshirmasligini ma’lum qilgan.
