1875-yilda Ogayo shtatidagi dehqon Samuel Benner o‘z kitobida iqtisodiy sikllarni bashorat qilgan va unda o‘sish hamda inqiroz bosqichlari 2059-yilgacha ko‘rsatilgan. Oradan qariyb 150 yil o‘tgach, 2026-yil 28-fevralda AQSH-Isroil harbiy qismlari Eron hududiga zarba berganda, dunyo bozorlarida darhol silkinishlar boshlandi va Benner belgilagan vaqt jadvaliga mos harakatlar yuzaga keldi.
Federal zaxira tizimi (AQSH Markaziy banki, qisqacha Fed) foiz stavkalarini oshirishi ehtimoli ortgani sababli noodatiy belgi paydo bo‘ldi. Bu voqea 2026-yilni yanada oldindan aytib bo‘lmaydigan yilga aylantirmoqda.
Benner sikli: 2026-yil — sotish uchun eng qulay vaqt
Benner sikliga ko‘ra, 2026-yil «sotish vaqti» hisoblanadi. Katta ayirbosh sikli olti yilgacha davom etishi va o‘z tubiga 2032-yilda yetishi mumkin.
AQSH-Isroil harbiy hujumi tufayli Eron bo‘yicha neft narxlari keskin oshdi. Endilikda tahlilchilar yangi takliflar bilan chiqmoqda: 2026-yil boshida aktivlarni sotish haqiqatan ham eng qulay davr bo‘lishi va bu qaror Bennerning ishonchli bashoratiga mos kelishi mumkin.
Professor Stiv Kin fikriga ko‘ra, yirik neft ishlab chiqaruvchilarga zarba berish benzin narxini oshiradi va butun jahon ta’minot zanjirida xarajatlarni ko‘paytiradi. Korxonalar bu sarf-xarajatlarni o‘z zimmasiga olishi, ularni iste’molchiga yuklashi yoki faoliyatini to‘xtatishi lozim bo‘ladi. Ish haqlari esa o‘zgarishsiz qoladi, yashash xarajatlari esa ko‘tariladi. Hukumatlar urush xarajatlarini qoplash uchun pul chiqaradi.
«Bu — urush sababli inflyatsiya,» — dedi Stiv Kin.
Neft narxining oshishi inflyatsiya oshishidan xavotirni kuchaytirdi va markaziy banklarni faol choralar ko‘rishga undamoqda. Tarix shuni ko‘rsatadiki, neft narxi shoklari inflyatsiyaga odatda 5-6 oyda ta’sir qiladi va ko‘pincha Federal zaxira tizimining ortidan kiritilgan choralarga sabab bo‘ladi.
Shu paytda qarama-qarshi holatlar ham yuzaga chiqmoqda. «Polymarket» (markazlashmagan bashorat bozori) tahlillariga ko‘ra, 2026-yilda Fed foiz stavkalarini oshirishi ehtimoli 19 foiz deb baholanmoqda.
Yaqinda «CNBC» (AXSH moliyaviy axborot agentligi) xabar qilganidek, Atlanta Fed bozor ehtimollarini aniqlovchi indikator ko‘rsatkichi foiz stavkasi oshirilish ehtimoli 19,2% ekanini, pasaytirish ehtimoli esa 17,3% tashkil etishini ifodalaydi. Mazkur xabarda ham noodatiy holat yuzaga kelgani qayd etildi.
Tarix shuni ham ko‘rsatadiki, Fedning foiz stavkalarini ko‘tarishi 2022-yilda kriptovalyutalar bozorining qulashiga turtki bo‘lgan va 2023-yilda bozorning eng past nuqtasi shakllanishiga olib kelgan. So‘ngra, boqa bozori 2026-yilgacha davom etdi. Ushbu muhim bosqichlar Benner siklining bashoratlariga juda mos keladi.
Samuel Benner urush boshlanishini oldindan ko‘ra olmagan. Ammo 2026-yilda Benner sikli to‘liq amalga oshadimi-yo‘qmi, bu Eron bilan mojaro qanchalik cho‘zilishiga va qanday kengayishiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
