Yangi ishga tushirilgan, maxfiylikka asoslangan Layer-2 blokcheyn loyihasi — «Shade Network» blokcheyn loyihasi jamoatchilik eʼtiborida. «X» ijtimoiy tarmog‘i (sobiq «Twitter» ijtimoiy tarmog‘i) hamjamiyati vakillari ushbu loyiha atrofida qator tanqidlar bildirdi. Tanqidchilar uni ilgari amalga oshirilgan Rag pull sxemasi, fishing xavflari va loyihaning asosiy ishonchli asoslari yo‘qligi bilan bog‘lashmoqda.
Bu mojarolar tez orada oshkoralikka chiqdi va bir nechta xavfsizlik bo‘yicha ogohlantirishlar berildi. Dastlabki tarafdorlar ham o‘z bayonotlarini qaytarib oldi. Garchi «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) tarafidan hech qanday qoidabuzarlik tan olinmagan bo‘lsa-da, bu da’volar foydalanuvchilar xavfsizligi borasida jiddiy savollar tug‘dirdi.
Shade Network nima?
Maxfiylikka asoslangan tokenlar — 2026-yilga borib kripto sohasida asosiy narrativlardan bo‘lib boradi. «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) aynan shu shov-shuvdan foydalanmoqda. Loyiha o‘zini maxfiylikka ustuvor ahamiyat beradi, deya taqdim etmoqda va Efirium ekotizimida Layer-2 sifatida ishlashini ma’lum qilgan.
Loyihada shifrlangan tranzaksiyalar bajarilishi, shifrlangan mempool (taqdim etilgan tranzaksiyalar jamlanmasi) va MEV (Mayning orqali olinadigan qo‘shimcha foyda) hamda oldindan ma’lumot olish asosidagi firibgarlikdan himoya qilish imkoniyati borligini iddao qilinmoqda. Ushbu loyiha blokcheynlarda tranzaksiyalar ustidan kuzatuvni cheklashga ishchi yechim sifatida ko‘rsatilmoqda.
Hozircha «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) ishchi tarmoq hamda token ishga tushirmagan. Faqat ro‘yxatdan o‘tish uchun navbat, ilk brend materiallar va ijtimoiy tarmoqlardagi yuqori faollik mavjud, xolos.
Hozircha ommaga hech qanday test tarmoq kodi, audit xulosalari yoki texnik hujjatlar taqdim etilmagan.
Rag pull sxemalari haqidagi ayblovlar va ogohlantiruvchi belgilar
Asosiy xavotir shundaki, «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) reklama qiluvchi shaxslar ilgari bir kriptoloyiha bilan bog‘liq bo‘lib, u Rag pull sxemasi orqali taxminan 1,8 million dollar yig‘ilgandan so‘ng firibgarlikda va mablag‘larni o‘zlashtirishda ayblangan.
Tanqidchilar o‘sha loyiha ishtirokchilari zarar ko‘rganini, noxush havoladan foydalanish natijasida ularning hamyonlari bo‘shab qolganini da’vo qilmoqda.
Bundan tashqari, bir nechta hamyon xizmati ko‘rsatuvchilar «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) veb-sahifasini xavfli sahifa sifatida belgilagan.
Bunday ogohlantirishlar ko‘pincha fişing skriptlari yoki zararli aqlli shartnoma faoliyati paydo bo‘lsa, aks etadi. Ba’zan noto‘g‘ri ogohlantirishlar ham mumkin, ammo bir vaqtning o‘zida turli platformalarda bunday belgilar xavfni ancha oshiradi.
Qo‘shimcha tekshiruvlarda ham an’anaviy ochiq ma’lumotlarning yo‘qligi ta’kidlandi. «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) jamoasi, investorlar yoki umumiy foydalanish uchun ochiq GitHub ma’lumotlar bazasini ommaga taqdim etmagan.
Kuzatuvchilar yana shuni qayd etishadiki, asosiy ijtimoiy tarmoq va Discord akkauntlari yaqinda ochilgan. Bu esa, odatda Layer-2 rivojlanish bosqichlari bilan mos kelmaydi.
Tanqidlar kuchayib borayotgani bois, bir nechta dastlabki reklama qiluvchilar chuqurroq o‘rganishlardan so‘ng ochiqcha tarzda qo‘llab-quvvatlashdan voz kechishdi.
Ular qayta foydalanilgan akkauntlar, sun’iy faoliyat va xavfsizlik haqidagi ogohlantirishlarni asosiy sabab sifatida sanab o‘tishdi. Bu bayonotlar xavotirni kamaytirish o‘rniga, aksincha, yanada kuchaytirdi.
Maxfiylikka asoslangan infratuzilma loyihalari, odatda, yillar davomida ilmiy izlanishlar, kriptografik bilim va ochiq hamda shaffof rivojlanishni talab qiladi. «Shade Network» (blokcheyn loyihasi) holatida esa, tanqidchilarning ta’kidlashicha, asossiz shov-shuv texnik mazmundan oldinga o‘tdi.
Mustaqil tekshiruv va ishonchli tasdig‘u dalillar paydo bo‘lmaguncha, foydalanuvchilarga ushbu loyiha bilan hamyon orqali o‘zaro aloqaga kirishmaslik va aqlli shartnomalarni tasdiqlamaslik tavsiya etiladi.
