Ertaga, 2026-yil 11-fevral kuni birinchi L1-zkEVM ustaxonasi boʻlib oʻtadi. Unda yangi tizim tanishtiriladi. Bu tizim bloklarni tasdiqlash jarayonini tezlashtirishi, arzonlashtirishi va barchaga yanada osonlashtirishi mumkin.
Har bir tranzaksiyani yana bir bor qayta ishlash oʻrniga, Efirium blokcheyn tarmogʻida tez orada nol bilimga asoslangan isbotlardan – ya’ni ZK (zero-knowledge) isbotlaridan foydalanilishi mumkin. Bu usul maynerlar blokdagi har bir operatsiyani tekshirmasdan, maxsus matematik isbotlar yordamida toʻgʻriligini tasdiqlay olishiga imkon beradi.
Efiriumning ZK-isbotlarga o‘tishi bloklarni tasdiqlash tartibini qanday o‘zgartirishi mumkin
«Efirium» jamg‘armasi (tashkilot) tadqiqotchisi Ladislaus.eth buni «tarmoq tarixidagi eng muhim yangilanishlardan biri» deb atadi.
Ushbu oʻzgarish L1-zkEVM 2026 yoʻl xaritasi (reja) doirasida amalga oshirilmoqda. Bu yangilik EIP-8025 (ixtiyoriy bajarilishini isbotlash) funksiyasiga asoslanadi. Mazkur imtiyoz yordamida ayrim validatorlar — ularni zkAttester deb atashadi — har bir tranzaksiyani birma-bir tekshirish oʻrniga, kriptografik isbotlar orqali bloklarni tasdiqlaydilar.
Bu oʻzgarish ixtiyoriy. Hech kim yangi tartibga majburan oʻtmaydi, mavjud tugunlar va foydalanuvchilar esa hozirgidek ishlarini davom ettirishadi. Lekin yangi tizimni qabul qilganlar uchun foydali tomonlari juda katta boʻlishi mumkin.
«Birinchi L1-zkEVM muhokamasi 2026-yil 11-fevral, soat 15:00 UTCda boʻlib oʻtadi», — deb yozdi Ladislaus.eth.
Bugungi kunda bir blokni tasdiqlash uchun tarmoqdagi har bir tranzaksiyani qayta ishlash zarur. Tarmoq kattalashgani sari bunga koʻproq vaqt va koʻproq resurs kerak boʻlmoqda.
ZK isbotlar yordamida zkAttesterlar blokni deyarli bir zumda — butun blokcheynni toʻliq saqlamasdan — tekshirib bera oladilar.
Bu faqat tezlik emas. Foydalanuvchi uchun zarur uskunalar, saqlash joyi va internet tezligi talablarini kamaytirish orqali Efirium tarmogʻi yanada ommabop va qulay boʻladi.
Yakka oʻzi steyking qilayotgan foydalanuvchilar yoki uy validatorlari oddiy kompyuter uskunalaridan foydalanib ham toʻliq ishtirok eta oladilar. Bu narsa tarmoqni markazdan uzoq, mustaqil va «ishonma, tekshir» tamoyiliga sodiq tutadi.
Yuqori gaz chegaralari va tez ishlash natijasida mayda ishtirokchilar tarmoqdan chiqib ketmasdan foydalana olishadi.
EIP-8025 moslashuvchanlik hamda xavfsizlikni ilgari suradi. Bir nechta dasturiy ta’minotlardan (clientlardan) olingan isbotlar tarmoq boʻylab ulashiladi va validatorlar mustaqil isbotlardan kamida uchtasi to‘la tekshirilib tasdiqlangandan so‘ng blokni qabul qilishadi (hozircha 5 tadan 3 ta isbot ko‘rilishi taklif etilmoqda).
Ushbu yondashuv turli dasturiy vositalar xilma-xilligini saqlab qoladi. Tarmoq esa xavfsiz, ochiq va markazlashuvdan himoyalangan boʻlib qoladi.
Institutsional harakat va ertangi seminar Efiriumni tasdiqlashda yangi davrni boshlab bermoqda
Bu o‘zgarish ayni vaqtda juda dolzarb. 2026-yilga kelib Efirium tarmog‘idan yirik tashkilotlar faol foydalanmoqda: «Fidelity Digital Assets» (tashkilot), «Morgan Stanley» (moliyaviy tashkilot), «Grayscale» (investitsiya kompaniyasi), «BlackRock» (moliyaviy kompaniya), «Standard Chartered» (bank) ham tarmoqqa mablag‘ yo‘naltirmoqda yoki yangi loyihalar qurmoqda.
«2026-yil Efirium uchun tezkor boshlandi… Endi bir oy oʻtdi. Bu yil juda qiziqarli boʻladi», — deya izoh berdi «Ethereum» jamg‘armasi (tashkilot) korporativ bo‘limi rahbari Devid Uolsh.
Tokenlashtirilgan aktivlar, barqaror tokenlar va steyking mahsulotlari kengaymoqda. «Glamsterdam» hard forki (blokcheyn tarmoqlanishi) loyihasi ham, takomillashtirilgan ishlab chiqaruvchi va quruvchi ajratilgan mexanizmi — ePBS — bilan ZK isbotlarni L1 darajasida hayotga tatbiq etishni quvvatlamoqda.
L1-zkEVM rivoji Layer 2 rollaplar va ZisK, openVM, RISC Zero kabi zkVM yetkazib beruvchilar uchun ham foyda beradi. Ular allaqachon bugun Efirium bloklarini sinovdan o‘tkazmoqda. Ijro guvohini standartlashtirish va ZK VM API’larining bir xil bo‘lishi umumiy infratuzilmani shakllantiradi. Bu L1 validatorlar va L2 protokollar uchun bitta isbotdan foydalanishni osonlashtiradi.
11-fevral kuni boʻlib oʻtadigan ustxonada quyidagi oltita asosiy yo‘nalish muhokama qilinadi:
- Ijro guvohi va mehmon dasturini standartlashtirish
- zkVM-mehmon API’sini standartlashtirish
- Konsensus qavati integratsiyasi
- Isbotchi (prover) infratuzilmasi
- Hayotiy masofani sinash (benchmarking)
- Xavfsizlik uchun rasmiy tekshirish
Bu Efirium uchun 2026-yil yoʻl xaritasining rasmiy boshlanishini bildiradi. Maqsad — bloklarni tasdiqlashni ixtiyoriy, isbotga asoslangan va ancha samarali qilish.
Agar keng joriy qilinsa, EIP-8025 tufayli to‘liq tekshiruvchi tugunlarni oddiy noutbuklarda ham tiklash imkoni paydo bo‘ladi va Efirium asosiy qismini kengaytirish markazlashuv yoki xavfsizlikdan voz kechmagan holda amalga oshadi.
Validatorlar, dasturchilar va foydalanuvchilar uchun bu voqea — Efirium bloklarini tasdiqlashda butunlay yangi davr boshlanayotgan fursat boʻlishi mumkin.
Ertangi L1-zkEVM ustaxonasi Efirium tarixida «The Merge» yangilanishidan keyin eng muhim meʼmoriy oʻzgarishlarga dastlabki nazar solish imkonini beradi.
