Bozor kutilyotgan natijalar va markaziy banklarning ishoralari o‘rtasidagi tafovut kengaymoqda, chunki Eron mojarosi sababli neft narxi bir barrel uchun 111 dollardan oshdi. Bu esa, savdogarlarni yil davomida kutilgan stavkalar bo‘yicha har bir farazini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda.
Ikki kun avval «AQSH Federal Rezerv Tizimi» (markaziy bank) foiz stavkalarini 3.5%–3.75% darajasida o‘zgartirmay qoldirdi. Biroq, kelishuvlar bozorida endi 2026-yil uchun hech qanday stavka pasayishi kutilmayapti, aksincha hozir markaziy banklar tomonidan tasdiqlanmagan oshirish ehtimollari hisobga olinmoqda.
Bozor va markaziy bank o‘rtasidagi tafovut
«CME FedWatch» asbobining 29-aprel yig‘ilishi uchun ma’lumotlariga ko‘ra, foiz stavkalari o‘zgarishsiz qolish ehtimoli 89,7%, ko‘tarilish bo‘lishi esa 10,3% deb belgilangan. Pasayish ehtimoli esa – nol. Bir oy oldin, stavka oshishi umuman kutilmagan edi.
Bu narxlash o‘zgarishi uzoq muddatga ham ta’sir ko‘rsatmoqda. 2026-yil oktabr oyiga borib, shartli ehtimollar natijasida 375–400 asosiy punkt oralig‘ida ehtimol 28,8%, 4,00–4,25 oralig‘ida esa 4,4% sifatida qayd etilgan. O‘sha yig‘ilishda stavka pasayishiga bo‘lgan ehtimol deyarli yo‘qolgan.
«Xalqaro valyuta jamg‘armasi» (IMF, xalqaro moliyaviy tashkilot) sobiq bosh iqtisodchisi Gita Gopinat, juma kuni yozgan postida, 2021-yildan farqli o‘laroq, hozir talab kuchli emasligini ta’kidladi va sabr-toqatli yondashuvni oqlash mumkinligini aytdi.
«Menga ko‘ra, bozorda markaziy banklar reaktsiyasi hozirgisidan ancha agressiv tarzda narxlanmoqda. Ammo ko‘pchilik markaziy bank boshliqlari kutish va kuzatish holatida, energiya narxlarining ko‘tarilishini biroz kutib turishni afzal ko‘radi», – deb yozdi Gita Gopinat X ijtimoiy tarmog‘ida.
AQSh Markaziy banki (Federal rezerv tizimi) aslida nima dedi
«Federal Rezerv Tizimi»ning (AQSH markaziy banki) 18-mart sanasidagi dot-plot jadvalida hali ham bu yil 25 punkt stavka pasayishi taxmin qilingan. Biroq, 19 rasmiydan 7 nafari hech qanday pasayishni ma’qullamayapti. Dekabrda bu ko‘rsatkich 6 nafar edi.
2026-yil uchun o‘rtacha inflyatsiya prognozi 2,4%dan 2,7%gacha ko‘tarildi. Bu, neft bozoridagi o‘zgarishlarning iqtisodiyotga o‘tishini aks ettiradi (to‘liqroq ma’lumot).
«Federal Rezerv Tizimi» raisi Jerom Pauell energiya narxlarining oshishi vaqtincha bo‘lishi mumkinligini, biroq aniq ishonch yo‘qligini tan oldi (manba). U jurnalistlarga inflyatsiya ko‘rsatkichi jonli ijobiy natija ko‘rsatmaguncha, foiz stavkalari kamaytirilmasligini bildirdi.
Shu paytda «The Kobeissi Letter» (moliyaviy axborot resursi) xabarnomasida yozilishicha, bozor bu yil boshida to‘rt marotaba pasayish kutgan bo‘lsa, endi yil oxirigacha stavka oshishi ehtimoli 50% deb baholamoqda (manba).
Tahlilchi Piero Cingari amaldagi kelishuv narxlari asosida, oktyabrga kelib stavka ko‘tarilish ehtimoli 54%ga yetganini aniqladi (manba).
«Goldman Sachs» (xususiy investitsiya banki) va «Barclays» (bank-moliya kompaniyasi) har ikkisi ham dastlabki pasayish taxminini sentabrga surib qo‘ydi; «Barclays» esa butun yil davomida faqat bir marta foiz pasayishini kutmoqda.
Endi esa savol: bozor haqiqatan ham pul-kredit siyosatining o‘zgarishini oldindan sezib harakat qilyaptimi yoki markaziy banklar keyin vaqtincha deb bilishi mumkin bo‘lgan energiya shokiga ortiqcha reaksiya beryaptimi?
Javob esa, ehtimol, neft narxi 100 dollardan yuqorida qanchalik uzoq tursa hamda Eron mojarosi yanada kuchaysa nimaga olib kelishi bilan bog‘liq bo‘ladi.
