«Z avlodi» kriptovalyuta bilan bog‘liq spekulyatsiyalardan yuz o‘girmayapti. Aksincha, bu avlod daromadlar qisqarayotgan bir paytda, 2024-yil post-token davridan keyin millionlab tokenlar amalda keraksiz bo‘lib qolgach, kriptospedulyatsiyani yanada aniqroq va ehtiyotkorlik bilan amalga oshira boshladi.
Kriptosohada yaxshi tushunchaga ega bo‘lgan yosh savdogarlar guruhi o‘z mablag‘larini tobora ko‘proq «altkoinlar» va «memkoinlar»dan olib, blokcheyn asosidagi bashorat bozorlariga yo‘naltirmoqda.
Gen Z vakillari o‘rtacha ish haqi yashash uchun zarur darajadan 9 000 dollar kam bo‘lgani sabab bashorat bozorlariga murojaat qilmoqda
«Polymarket» va «Kalshi» kabi platformalar – bu moliyaviy barqarorlikka uzoq yillar yetolmaydigan hamda ishonchga asoslangan token hikoyalariga tobora shubha bilan qaraydigan avlod uchun yangi taxminiy moliyaviy makonga aylanmoqda.
Iqtisodiy sharoit og‘ir. «Z avlodi» uchun o‘rtacha yillik ish haqi 39 416 dollarni tashkil etadi. Bu esa nafaqat oddiy yashash uchun talab etiladigan 48 614 dollardan past, balki qulay hayot uchun kerak bo‘lgan taxminan 106 000 dollardan ham ancha kamdir.
Bunday vaziyatda an’anaviy boylik orttirish usullari, xususan, nafaqaga jamg‘arish hisoblari yoki sekin o‘sadigan investitsiyalar, haqiqatda foyda keltiradigan mexanizmlar emasdek tuyuladi. Hatto kriptoda ham, bir necha yillik rejalarga ega loyihalar va likvidligi past tokenlarga sarmoya kiritish yoshlarni qiziqtirmayapti.
Aksincha, «Z avlodi» moliyaviy xavfni tez va oson tushuniladigan shakllarda afzal ko‘rmoqda.
2024-yil oxiri va 2025-yil oxiri oralig‘ida «altkoinlar» bozorida 150 milliard dollarlik yo‘qotish sodir bo‘lgach, spekulyativ diqqat markazi tubdan o‘zgardi.
Millionlab tokenlar likvidlik yo‘qolgani, avtomatik majburiy sotuvlar va ichki ma’lumot asosida foyda ko‘radiganlar haqidagi ayblovlar tufayli butunlay qadrsizlandi.
Bunday holatda kriptodan voz kechish emas, balki unga nisbatan yondashuv o‘zgardi – natijada bashorat bozorlariga qiziqish keskin oshdi.
«Dune» (tahlil platformasi) ma’lumotlariga ko‘ra, «Polymarket» va «Kalshi» kabi platformalarda haftalik umumiy savdo hajmi 2025-yil o‘rtalaridagi 500 million dollardan 2026-yil 19-yanvarga kelib deyarli 6 milliard dollarga yetdi.
Mobil ilovalar yuklab olish ko‘rsatkichi ham shunga o‘xshash dinamikani ko‘rsatdi. O‘tgan yili kriptobirja ilovalarini yuklab olish soni ancha kamaygan bo‘lsa-da, «Polymarket» va «Kalshi» platformalari uchun yuklamalar bir necha barobar oshdi.
Bashorat bozorlarining jozibasi – bu tizimning sodda va tushunarli tuzilmasidadir. Bunday platformalar spekulyatsiyani faqat ikki xil natijaga (ha yoki yo‘q, yechiladi yoki muddati tugaydi) qaratadi. Bu esa avvalgi token bumidagi ko‘plab asossiz hikoyalarni bekor qiladi.
U yerda ishonchga tayaniladigan yirik texnik hujjatlar – «whitepaper»lar yo‘q, tokenlarni ochish jadvalidan qo‘rqishning hojati yo‘q va likvidlikni bilmasdan yo‘qotib qo‘yish imkoniyatlari ham kamaygan. «Kriptovalyuta endi har doim firibdan himoyalanmagan» deb ko‘radigan avlod uchun, bunday soddalik muhim ahamiyat kasb etadi.
Prognoz bozorlari avlodlar o‘rtasida qabul qilishda katta tafovutni ko‘rsatmoqda
«The New Consumer» (axborot portali) va «Coefficient Capital» (sarmoya kompaniyasi) tomonidan o‘tkazilgan so‘rov ma’lumotlariga ko‘ra, «Polymarket» platformasi haqida «Z avlodi» va Millennialslar orasida xabardorlik darajasi 17 foizni tashkil etsa, «X avlodi» va undan kattalar orasida bu koʻrsatkich atigi 4 foizni tashkil etadi.
«Kalshi» ham huddi shunday muvozanatga ega. Bu 3–4 karra oʻzgarish (skew) ilgari «DeFi» (Markazlashmagan moliya), NFTlar va abadiy fyuchers shartnomalarida ham kuzatilgan rivojlanish yo‘liga o‘xshaydi. Bu esa, bashorat bozorlari kichik soha emas, balki tez orada asosiy kriptovalyuta interfeysiga aylanishini anglatadi.
Bu o‘zgarish «Z avlodi»ning kengroq moliyaviy xatti-harakatlariga ham mos keladi. Yosh foydalanuvchilar markazlashgan tizimlar – ya’ni moliyani olib chiqish imkonini cheklovchi yoki pul yechishni kechiktiruvchi platformalardan doimo norozi ekanini ko‘rsatadi.
Bu avlod markazsizlashtirish g‘oyasi bilan ulg‘aygan va an’anaviy jamg‘arish tashkilotlarining muvaffaqiyatsizligini ko‘rgan. Shuning uchun ular uchun eng muhim jihatlar – likvidligi va mustaqillik, daromaddan ham ustun.
Real voqealarga tezda moslashib, mablag‘ni hohlagan vaqtda kiritish va chiqarish imkonini beradigan bashorat bozorlari, bu avlod talablari uchun deyarli mukammal variantdir.
Prognoz bozorlari kriptovalyutaning tokenlardan keyingi asosiy qo‘llanilishiga aylanmoqda
Qiziqarli tomoni shundaki, bu kriptovalyuta infratuzilmasidan voz kechish emas. Aksincha, bashorat bozorlari blokcheyn texnologiyasining hozirgi kungacha eng barqaror va ommabop iste’molchi uchun mo‘ljallangan yechimlaridan biri bo‘lib chiqmoqda.
«Polymarket» platformasi («Polymarket» savdo maydoni) kabi maydonlarda deyarli barcha asosiy jarayonlar — mablag‘larni saqlash, hisob-kitob qilish va to‘lovlarni amalga oshirish — blokcheyn asosida ishlaydi. Bu tizimda asosan barqaror tokenlar (stablecoinlar) asosiy harakatlantiruvchi kuch hisoblanadi. Hamyonlar esa foydalanuvchi uchun asosiy ko‘prik bo‘lib xizmat qiladi. Hatto kriptovalyutaning o‘zi ham hali ham eng faol savdo qilinayotgan yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda. «Bitkoin» narxi bo‘yicha kontraktlar hajm jihatidan eng yirik bozorlar qatoriga kiradi.
Shu maʼnoda, hozirgi bozor o‘zgarishi butunlay qulash emas, balki taxminlarga yangicha — qaytadan baho berish jarayoniga oʻxshaydi. 2021–2024-yillarda ilgari narrativga ishonch va yangi tokenlarning ko‘pligi mukofotlangan boʻlsa, bugungi inqirozdan keyingi davr esa aniq natija, tezkorlik va natijaga yo‘naltirilgan xatarlarni qadrlaydi.
Yoshlar — Z avlodi, ish haqi past va zaxira kapitali cheklanganligi sababli, mantiqan harakat qilmoqda. Ular vaʼdadan ko‘ra, imkoniyat ehtimoli yuqoriroq bo‘lgan variantlarni tanlab, optimal natijaga intilmoqda.
Prognoz bozorlariga qiziqish, ayniqsa saylovlardan keyingi davrda, yuqori nuqtadan pasaydi va so‘nggi olti oy ichida eng past darajaga yetdi.
Biroq tarixda kuzatilganidek, past darajadagi e’tibor yana kriptovalyutani ommaviy qabul qilish bosqichining boshlanishidan dalolat bergan. Nazorat organlarining bosimi susaygan, omma uchun mo‘ljallangan platformalar (platformalar) prognoz mahsulotlarini joriy qilgan va traderlar avlodi kriptovalyuta mexanizmlarini yaxshi tushungani tufayli, prognoz bozorlar ehtimoliy yangi likvidlik manbasi bo‘lib shakllanmoqda.
Z avlodi uchun savdoning shakli o‘zgargan bo‘lsa-da, taxmin qilish istagi, riskga intilish o‘zgarmayapti.
