Amerikada joylashgan «Newmarket Capital» (strukturaviy kredit bilan shug‘ullanuvchi kompaniya) an’anaviy moliya sohasida yangilik kiritmoqda – u real hayotdagi kreditlashga kriptovalyutani qo‘shmoqda. «Newmarket Capital» kompaniyasi, taxminan 3 milliard AQSh dollari aktivni boshqaradi va hozirda garov sifatida odatdagi ko‘chmas mulk bilan bir qatorda Bitkoinni ham ishlatiladigan aralash ipoteka va tijorat kreditlarini yo‘lga qo‘ymoqda.
Unga qarashli «Battery Finance» (moliyaviy texnologiyalar kompaniyasi) kredit olishda raqamli aktivlardan foydalanishga imkon beruvchi, zamonaviy moliyaviy modellarni yaratishda yetakchilik qilmoqda. Bu tuzilma, qarz oluvchilardan o’z aktivlarini sotib yuborishni talab qilmaydi.
Bitkoin ipoteka va real hayotdagi kreditlash tizimini o‘zgartiradi
Ushbu tashabbus, asosan kripto-aktivlarga ega bo‘lgan qarz oluvchilarga qaratilgan. Bular orasida texnologiyani yaxshi o‘zlashtirgan milleniallar hamda «Z» avlodi vakillari bor. Ular uchun, sarmoyani yo‘qotmasdan, an’anaviy kredit bozoriga kirishning yangi yo‘li yaratilmoqda.
Ko‘chmas mulkdan olinadigan daromad va Bitkoinni birlashtirish orqali kompaniya bozordagi o‘zgaruvchanlik (volatillik) xavfini kamaytirishni maqsad qilgan va qarz oluvchilarga yangi turdagi kredit olish imkonini taklif qilmoqda.
«Newmarket Capital» va «Battery Finance» kompaniyalari asoschisi va bosh direktori Endryu Hons so‘zlariga ko‘ra, bu model tijorat uchun mo‘ljallangan, daromad keltiruvchi ko‘chmas mulkni va bir qismini qarz oluvchining Bitkoini tashkil qiladigan garovlarni birlashtirib ishlatilishini nazarda tutadi.
Bitkoin kredit paketi tarkibidagi garov sifatida baholanadi. U ko‘chmas mulkka nisbatan likvid (ya’ni, osongina sotish mumkin), bo‘linadigan va ochiq-oydin ko‘rinishda bo‘ladi. Bu esa kredit beruvchilar uchun qo‘shimcha ishonch beradi.
«Biz daromad keltiruvchi kredit modellarini yaratyapmiz. Bitkoinni ma’lum miqdorda qo‘shgan holda, bu kreditlar vaqt o‘tgan sayin o‘z qiymatini oshirishda qatnashadi va odatdagi kredit shakllaridan farqli foyda beradi», – deb tushuntirdi Endryu Hons «Coin Stories Podcast» ijtimoiy tarmog‘i podkastida.
Dastlabki amaliy bitimlarda, «Battery Finance» kompaniyasi yirik ko‘pqavatli binoni, binoning o‘zi hamda taxminan 20 Bitkoin bilan qisman garov sifatida ishlatgan holda, 12,5 million dollarlik kreditni qayta moliyalashtirishga erishdi.
Qarz oluvchilar kriptoni sotib soliq to‘lash majburiyatiga ega bo‘lmasdan kapital jalb qilish imkoniga ega bo‘lishadi, kredit beruvchilar esa xavfsizlik uchun qo‘shimcha kafolat oladilar.
Institutsion darajadagi Bitkoin garovi
To‘liq faqat Bitkoin bilan garov qilinadigan kreditlar zamonaviy bo‘lsa-da, ular hali keng tarqalmagan va asosan tajribaviy darajada qolmoqda. «Newmarket Capital» tizimi esa yirik tashkilotlar talablariga ham mos:
- U to‘liq hujjatlashtirilgan
- Daromad olishga qaratilgan
- Va huquqiy jihatdan AQSh qonunchiligiga mos ishlash uchun yaratilgan.
Bu tuzilmada Bitkoin asosiy to‘lov usuli sifatida emas, balki qo‘shimcha garov sifatida ishlatiladi; ipoteka va kredit bo‘yicha to‘lovlar esa AQSh dollarida amalga oshiriladi.
«Bitkoin, an’anaviy kreditlashga moslashuvchanlik va shaffoflik qo‘shadi, biroq asosiy garov baribir daromad keltiradigan aktivlardan iborat», – dedi Endryu Hons. «Bu tartib raqamli kamyoblik va an’anaviy kredit xavfi mezonlarini bog‘lab turuvchi ko‘prikdir».
Bu yondashuv, real hayotdagi aktivlarni raqamli aktivlar bilan birlashtirish tendensiyasi doirasida rivojlanmoqda. 2025-yil iyun oyida, AQShning federal agentliklari, jumladan «FHFA» (Federal uy-joy moliya agentligi) kriptovalyuta ko‘magidagi ipoteka masalasini ko‘rib chiqilishi mumkinligini bildirgan edi,
Biroq, xususiy kredit tashkilotlari, jumladan «Newmarket Capital» kompaniyasi, bu borada tez harakat qilmoqda. Ular aralash garov modellarini amalda joriy qilib, mavjud huquqiy me’yorlarga ham amal qilishmoqda.
«Newmarket Capital» va «Battery Finance» kompaniyalari faoliyati, Bitkoin va boshqa kriptovalyutalar an’anaviy moliya dunyosi bilan qanday uyg‘unlashishi va yangi kredit turlarini ochishda vosita bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.
Lekin bu sohada hal etilishi kerak bo‘lgan masalalar ham bor. «BeInCrypto» (kripto yangiliklari tarmog‘i) xabariga ko‘ra, «Fannie Mae» va «Freddie Mac» (moliyaviy tashkilotlar) tomonidan Bitkoinni ipoteka garovi sifatida qabul qilish rejalari mavjud bo‘lsa-da, muayyan cheklovlar saqlanib qolmoqda.
Bitkoin faqat nazorat ostidagi, regulyatsiya qilingan birjalarda saqlanganda garov sifatida tan olinadi. Agar Bitkoin o‘z xususiy hamyonida, ya’ni markazlashmagan usulda saqlansa, u tan olinmaydi.
Bu esa moliyaviy mustaqillik va markazlashtirilgan boshqaruv masalasida savollar tug‘diradi. Qonunchilik Bitkoinni ipoteka kreditlarida faqat davlat ko‘ra oladigan, markaziy platformalarda ishlatishga ruxsat beradi; markazlashmagan saqlash usullari istisno qilingan.
«Bu faqat qabul qilish yoki rad etish masalasi emas. Bu – shartlar bilan qabul qilish. Ya’ni, qatnashishingiz mumkin, lekin Bitkoin ham ularning qoidalari asosida qatnashishi lozim. Bu qoidalar boshqaruv uchun yaratilgan… Borgan sari qabul kengaygani sari, kredit beruvchilardan to‘g‘ri saqlangan Bitkoinni emas, balki shunchaki birjadagi tokenlarni emas, balki haqiqiy, to‘g‘ri saqlanayotgan aktivlarni tan olish uchun bosim oshadi… Oxir-oqibat, eng xavfsiz pul, eng moslashuvchan kapitalga yo‘l ochadi», – deb izoh qoldirdi bir foydalanuvchi «X» ijtimoiy tarmog‘ida.
Shu bilan birga, ushbu yangilik uy-joy narxini arzonlashtiradigan muammo uchun to‘liq yechim bo‘lmasa-da, real moliya sohasida kriptovalyutani ommalashtirishdagi muhim qadamdir.
