«Google Quantum AI» (Sunʼiy intellekt va kvant texnologiyalari kompaniyasi) o‘zining ilmiy maqolasini (whitepaper) e’lon qildi. Unda, ko‘pchilik blokcheynlarni himoya qiluvchi elliptik egri chiziqlar asosidagi kriptografiyani avvalgi hisob-kitoblarga nisbatan 20 barobar kam resurs bilan buzish mumkinligi ko‘rsatildi.
Bu tadqiqot jamoasi tarkibida «Ethereum Foundation» (Efirium jamg‘armasi, tadqiqot va rivojlantirish markazi) olimi Jastin Dreyk va «Stanford University» (Stanford universiteti, oliy ta’lim va ilmiy muassasa) kriptografi Den Boneh ham bor. Ular haqiqiy hujum sxemalarini (elektron atak chizmalarini) oshkor qilishdan bosh tortdi. Buning o‘rniga, ular nol-bilim isboti tarzida yechim chiqarishdi. Bu orqali, hech kim hujum qanday ishlashini bilmasdan, da’voning haqqoniyligini tekshirishi mumkin.
Nega Google kodni yashirdi?
Blokcheyn hamyonini oddiy qilib aytganda, qulfga o‘xshatish mumkin. Bu qulfning mustahkamligi Elliptik Egri Chiziq Diskret Logarifm Masalasi (ECDLP-256) deb nomlangan murakkab matematik muammoga asoslanadi.
Bugungi zamonaviy kompyuterlar ushbu masalani yechish uchun milliardlab yil vaqt sarflashi kerak bo‘ladi. Lekin kvant kompyuterlar, Shorning algoritmi yordamida, bu ishni atigi bir necha daqiqa ichida bajarishi mumkin.
«Google» tadqiqotchilari ushbu hujum uchun ikkita sxema tuzib chiqdi (maqolani o‘qing). Birinchi sxema 1 200 tadan kam mantiqiy kubit va 90 millionta amaliyotdan foydalanadi. Ikkinchi sxema esa 1 450 tadan kam mantiqiy kubit va 70 millionta amaliyot talab etadi. Ikkala holatda ham 500 000 tadan kam fizika kubit yetarli bo‘ladi.
Avvalgi taxminlarda bunday hujum uchun taxminan 10 million fizika kubit talab qilinadi deb o‘ylangan edi. «Google» bu raqamni 20 barobar kamaytirdi.
Jamoa sxemalarni eʼlon qilishdan bosh tortdi. Chunki bu hujjatlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulashish hujumchilarga tayyor reja berib yuborgan bo‘lar edi.
Rayan Babbuʃ («Google» kompaniyasining Kvant Algoritmlari bo‘limi direktori) va Hartmut Neven («Google Quantum AI» bosh vitse-prezidenti) ta’kidlashicha, sxemalarni bermaslik va faqat resurslar haqidagi baholashni ulashish mas’uliyatli tarzda xabar berish amaliyotiga mos keladi.
Bu kriptovalyuta egalariga qanday ta’sir qiladi
Maqolada aytilishicha, hozirda faqat Bitkoin (bitkoin tarmog‘i) o‘z hamyonlarida ochiq kalitlari allaqachon ko‘rinib turgan 1,7 milliondan ortiq Bitkoinga egalik qiladi.
Agar barcha zaif skript turlari hisobga olinsa, bu raqam 2,3 million Bitkingacha yetishi mumkin.
«Efirium» (blokcheyn tarmog‘i), «Solana» (blokcheyn tarmog‘i) va boshqa blokcheyn tizimlari ham xuddi shunday xatarga duch kelmoqda. Sababi, ularda aqlli shartnomalar, steyking tizimlari va ma’lumot mavjudligini oshirish mexanizmlari orqali ochiqlik yuzaga keladi.
«Google» (axborot texnologiyalari kompaniyasi) o‘zining post-kvant kriptografiyaga o‘tish muddatini 2029-yilga belgilagan. «Dragonfly Capital» (investitsion kompaniya) boshqaruvchi hamkori Haseeb Qureshi bu natijalarni «jiddiy» deb baholadi hamda barcha blokcheyn loyihalari darhol o‘tish rejasini tayyorlashi zarurligini uqtirdi.
«Castle Island Ventures» (investitsion kompaniya) hamasoschisi Nik Karter bu maqolani juda hushyorlikka chorlovchi (juda ogohlantiruvchi) deb atadi.
Kvant soati endi nazariya emas, balki real hayotga o‘tgan. Endi asosiy savol shudir: kriptovalyuta tizimlari, ya’ni blokcheyn, o‘z himoyasini kuchaytirishga ulguradimi yoki kimdir kalitni ishlab chiqishga ulgursa-chi?
«…eng g‘alati tomoni shundaki, «Google Quantum AI» ilmiy maqolasi (yuqorida aytilgan) balki bugun e’lon qilingan eng xavotirli kvant tadqiqoti ham emas», — deya ogohlantirdi Nik Karter.
