Hindiston davlatning «Enforcement Directorate» (Huquqbuzarlikka qarshi kurash boshqarmasi) huquqni muhofaza qilish organi tomonidan Karnataka, Maharaştra va Dehlidagi 21 ta manzilda rejalashtirilgan reydlar o‘tkazildi. Bu kengayib borayotgan katta ko‘lamli kriptovalyuta firibgarligini tergov qilishning bir qismi bo‘lib, mazkur sxema taxminan o‘n yil davomida faoliyat yuritgan.
Qidiruv tadbirlari 18-dekabr kuni «Pul yuvishning oldini olish to‘g‘risidagi qonun» asosida amalga oshirildi. Tergovlar «4th Bloc Consultants» maslahatchilik kompaniyasi va uning sheriklari bilan bog‘liq yashash va ish joylarida olib borildi.
Hindiston tarixidagi eng yirik kriptovalyuta firibgarligi aniqlangani rostmi?
Hokimiyat vakillari ushbu guruh sun’iy yuqori daromadlarni va’da qiluvchi soxta kripto investitsiya platformalarini tashkil qilib, Hindiston va xalqaro miqyosdagi investorlarni aldashganini ma’lum qilmoqda.
«The Hindu» axborot nashri va Karnataka shtati politsiyasining operativ ma’lumotlari asosida, bu ish polisiyaning dastlabki hisobotidan boshlanganligi qayd etilgan.
Tergovchilar ayblanuvchilar juda ishonchli ko‘rinadigan va haqiqiy xalqaro kripto-savdo platformalariga o‘xshatib yaratilgan professional veb-saytlar tuzganini ta’kidlamoqda. Bu saytlarda aynan shaxsiy kabinetlar, hisob qoldiqlari va tranzaksiya tarixlari ham mavjud bo‘lgan.
Biroq, amalda bu platformalar faqat tashqi ko‘rinishdan iborat bo‘lgan. Rasmiylarning aytishicha, real savdo deyarli yo‘q yoki butunlay bo‘lmagan.
Firibgarlar investorlar sarmoyasini faqat o‘zaro aylantirib, klassik Ponzi yoki ko‘p bosqichli marketing sxemasiga o‘xshash tuzilma qurishgan.
Ishonch uyg‘otish maqsadida operatorlar mashhur kripto soha sharhlovchilari va jamoat arboblarining ruxsatisiz suratlaridan noto‘g‘ri foydalanganlar.
Boshida investorlarning ishonchini qozonish uchun ularga kichik miqdordagi foyda chiqarib berilgan. Keyinchalik esa, ular ko‘proq sarmoya kiritishga va yangi ishtirokchilarni jalb qilishga, ya’ni tavsiyanoma bonusi orqali yangi odamlarni taklif qilishga undashgan.
Sxema kengaya boshlagach, targ‘ibotchilar asosiy e’tiborni ijtimoiy tarmoqlarga qaratgan. Bu jumladan, Facebook, Instagram, WhatsApp va Telegram kabi sayt va dasturlar orqali jabrdiydalarni jalb qilganlar.
«Enforcement Directorate» huquqni muhofaza qilish organi bu tarmoq Hindiston va chet ellik sarmoyadorlarni ham nishonga olgan deb hisoblaydi.
Tergovchilarning aytishicha, noqonuniy yo‘l bilan olingan mablag‘lar murakkab kripto hamyonlari tizimi, yashirin xorijiy bank hisoblari, soxta shirkatlar hamda norasmiy pul o‘tkazish kanallari orqali yuvib yuborilgan.
Firibgarlar mablag‘larni bir-biri bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri, ya’ni peer-to-peer tarzda kriptovalyuta orqali o‘tkazib, so‘ng uni naqd pulga aylantirgan yoki bank hisob raqamlarida saqlaganlar.
Reydlar davomida «Enforcement Directorate» huquqni muhofaza qilish organi tergovdagilar boshqaruvida bo‘lgan bir nechta kripto-hamyon manzillari hamda noqonuniy yo‘l bilan chet elda va Hindistonda sotib olingan ko‘chmas va ko‘char mol-mulklarni aniqladi. Bu mol-mulklar ham qonunga xilof mablag‘lar hisobiga olingan.
Vakolatli organlar mablag‘ yo‘nalishini yashirish uchun bir qancha xorijiy tashkilotlar ishlatilganini ham aniqladi.
Alohida qayd etilishicha, rasmiylarning fikricha sxema kamida 2015-yildan buyon mavjud. Firibgarlar vaqti kelgan sayin rivojlanib, tartibot organlarining kuchayib borayotgan nazoratidan qochib yurishgan.
Tergov davom etmoqda.
