Janubiy Koreyaning «Gvanju tuman prokuraturasi» (davlat tashkiloti) jinoyat ishi doirasida musodara qilingan Bitkoinni saqlash jarayonida muhim miqdordagi tokendan ayrildi. Bu haqda 2024-yil 22-yanvar kuni bir nechta mahalliy axborot vositalari xabar berdi.
Ushbu holat huquqni muhofaza qiluvchi organlarda raqamli aktivlarni saqlash bo‘yicha jiddiy bo‘shliq borligini ko‘rsatmoqda.
Fisherlik hujumi gumon qilinmoqda
Prokuratura yangi aniqlashicha, muddatli saqlovga olingan Bitkoin g‘oyib bo‘lgan. Ushbu yo‘qotish taxminan 2025-yil o‘rtalarida sodir bo‘lgan. Tergovchilarning taxminiga ko‘ra, prokuratura xodimlari musodara qilingan aktivlarni tekshirish vaqtida firibgar saytga kirib, fishing hujumiga uchragan bo‘lishi mumkin.
Prokuratura yo‘qotilgan summa haqida aniq ma’lumot bermadi. Biroq, manbalar yo‘qotish o‘nlab million dollarga yetgani mumkinligini bildiradi. Mahalliy ommaviy axborot vositalari bilan suhbatda prokuratura vakili ichki hisob-kitoblarga ko‘ra, yo‘qotilgan mablag‘ taxminan 70 milliard von (48 million AQSh dollari)ni tashkil etganini aytdi.
«Biz yo‘qotish sabablari va aktivlarning qayerga ketganini aniqlash bo‘yicha tergov o‘tkazyapmiz», — dedi prokuratura vakili, ammo batafsil ma’lumot bermadi.
Kriptovalyuta saqlash protokollari bo‘yicha ko‘plab savollar
Ushbu hodisa huquqni muhofaza qiluvchi organlarda musodara qilingan kriptovalyutani qanday saqlash bo‘yicha muhim savollarni keltirib chiqardi.
Birinchi masala — prokuratura musodara qilish tartib-qoidalariga amal qilganmi, yo‘qmi. Agar prokurorlar faqat USB qurilmadagi hamyon ma’lumotlarini olib, Bitkoinni alohida saqlovchi hamyonga o‘tkazmagan bo‘lsa, unda sobiq egasi boshqa joyda saqlangan zaxira shaxsiy kalit yordamida tokenlarni qaytarib olishi mumkin. Bunday holatda musodara boshidan noto‘g‘ri amalga oshiriladi.
Hamyon yaratilgan muhit ham juda muhim. Agar yangi saqlash hamyoni internetga ulangan kompyuterda ochilgan bo‘lsa, shaxsiy kalitlar yaratilgan zahoti oshkor bo‘lishi mumkin. Standart xavfsizlik amin bo‘lish uchun hamyonni tarmoqdan butunlay uzilgan (ya’ni, mustaqil) muhitda yaratish talab etiladi.
Shaxsiy kalitni saqlash — yana bir zaif nuqta. Agar kalitlar tarmoqga ulangan qurilma yoki bulutli saqlashda turgan bo‘lsa, bu katta xakerlik xavfiga olib keladi. Xavfsizlikning to‘g‘ri yo‘li — kalitlarni qog‘ozga yozib, internetga aloqasi bo‘lmagan joyda saqlashdir.
Faoliyatni boshqarishda ham nazorat muhim sanaladi. Agar kimdir shaxsiy kalitga bir necha soniya kirsa, u kalitni nusxalashi mumkin. Prokuratura xodimlari rejalashtirilgan tekshiruv vaqtida firibgar saytga kirgani ichki xavfsizlik va xodimlarni o‘qitish tizimida bo‘shliq borligini ko‘rsatadi.
Huquqni muhofaza qilish organlari uchun kengroq oqibatlar
Bu voqea dunyo bo‘ylab davlat tashkilotlari oldida kuchayib borayotgan muammoga ishora qiladi. Kriptovalyutalar jinoyat ishi materiallarida tobora ko‘p uchrayotgani uchun huquqni muhofaza qiluvchi idoralar faoliyati yangi talablarni talab qilmoqda: ular boshqaruvidagi tokenlarni saqlash uchun yetarli darajadagi xavfsizlik yechimlarini ishlab chiqishlari zarur.
An’anaviy moddiy dalillarni saqlash usullari raqamli aktivlarga to‘liq mos kelmaydi. Oddiy dalillar xavfsiz xona yoki xonada saqlansa, kriptovalyuta — tokenga — esa doimiy ravishda ruxsatsiz o‘tkazmalardan himoya zarur bo‘ladi.
Koreya prokuraturasi musodara qilingan kriptovalyutani saqlash bo‘yicha belgilangan qoida va ko‘rsatmalarga amal qilganmi yoki qanday xavfsizlik choralari ko‘rilganini oshkor qilmagan. Davom etayotgan tergov nafaqat ushbu voqeaga, balki butun tizimdagi zaifliklarga ham aniqlik kiritishi mumkin.
Hozircha esa ushbu hodisa anʼanaviy muassasalar zamonaviy tokenlarni to‘g‘ri tayyorgarliksiz boshqarganida qanday xatar yuzaga kelishini ogohlantirish sifatida xizmat qilmoqda.
