«Uoll-strit» (moliya bozori hududi) eng diqqat bilan kuzatilgan uchta yirik savdo bo‘limi bir xil neft savdosida turli tomonlarga saf tortdi. Ulardagi tafovut kelgusi haftalarda bozorlarning qanday harakatlanishini belgilab berishi mumkin.
Ular o‘rtasidagi farq faqat bitta raqam atrofida jamlanmoqda: har barrel neft uchun 100 dollar. «West Texas Intermediate» (Amerika xom nefti) narxi shu darajada turishda davom etsa yoki o‘sha tezlikda pasayib ketsa, bu aktsiyalar narxi, inflyatsiya va AQSh «Federal Rezerv tizimi» (markaziy bank) foiz stavkalari bo‘yicha qaroriga 2026-yilgacha to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladi.
Ayirbosh bozor ssenariysi: 100 dollarli neft narxi tiklanishni to‘xtatadi
«JPMorgan» (moliyaviy tashkilot, bank) vakili Endryu Tayler xavfli tomonni aniq qilib tushuntirdi. Uning aytishicha, «Eron» bilan bog‘liq mojaro neft narxini 100 dollardan yuqoriga olib chiqsa va energiya ta’minoti xavfi oshsa, «S&P 500» (fond bozori indeksi) o‘zining eng yuqori cho‘qqisidan 10% pastlaganini ko‘rishimiz mumkin.
Tayler strukturaviy muammoni «pozitsiyalash» bilan tushuntirdi. Investorlarda bu safarga energiyaga nisbatan asosan betaraf munosabat bo‘ldi. Ular yaqinda neft kompaniyalari aksiyalarini sotib yuborgan va murosaga kelishga umid qilgan edi. Bu esa, ular uchun vaziyat yanada og‘irlashsa, zarba olish xavfini oshiradi, chunki portfellar himoyasiz qoladi.
«Investorlar to‘liq tayyor emas… Agar mojarolar tinch yo‘l bilan hal qilinsa, qisqa muddatli pasayish to‘xtaydi, chunki umumiy iqtisodiy ko‘rsatkichlar hozircha barqaror», — deya yozadi Deaton, Taylerga tayangan holda. Manba
Uning hamkasbi Mislav Mateyka esa, bozor barqarorlashishidan oldin qisqa muddatli og‘riq bo‘lishini kutmoqda. Ammo u bu holat bir necha hafta davom etadi, deb hisoblab, ko‘p oylik pasayish davri emas, deb ta’kidlaydi.
Mateyka bozor pastligini shu haftada yoki keyingi haftada shakllanishini kutmoqda. Shundan so‘ng, haddan tashqari sotilgan sohalar (sanoat, yarimo‘tkazgich ishlab chiqaruvchilar, iste’molchilar uchun mahsulotlar, rivojlanayotgan bozorlari va Yevrozonasi) yangi investitsiyalar uchun imkoniyatlar taqdim etishi mumkin.
«Qisqa muddatda xavf bor, ayniqsa neft va obligatsiyalardan. Yaqin kelajakda neft yana ko‘tarilishi mumkin, biroq hozirgacha bu o‘sish Rossiya- Ukraina urushi paytidagiga qaraganda kichikroq, lekin AQShda benzin narxi allaqachon 10–15% ga oshdi», — deydi u. Manba
Qimmatbaho baholaridan pastga tushgan «Sunʼiy intellekt» kompaniyalari va orqada qolgan aksiyalar ham, bozorga xavfni kamaytirish to‘lqini bosilgandan so‘ng, qisqa muddatli o‘sishni ko‘rsatishi mumkin.
Shu bilan birga, «JPMorgan» (moliyaviy tashkilot, bank) uchinchi vakili uzun muddatga oid ogohlantirish kiritdi. Foibi Uayt aytdiki, neftdagi xavf ikki bosqichda namoyon bo‘ladi.
- Yaqin muddatda neft narxlarining o‘sishi inflatsiya kutilyatini oshiradi.
- Uzoq muddat davomida 100 dollardan yuqori narxlar iste’molchilarning xaridini qisqartiradi, buning natijasida inflatsiyani ko‘tarish o‘rniga, pastlatadi va bir vaqtning o‘zida bozorlar kutayotgan biznes ishonchi tiklanishini zaiflashtirishi mumkin.
Mana Amerika Qo‘shma Shtatlari Federal zaxira tizimining o‘zgaruvchisi
«Barclays» (moliyaviy tashkilot, bank) esa siyosiy o‘lchovni ta’kidladi. Jonatan Miller neft narxining oshishini hozirda inflyatsiya prognoziga eng katta xavf deb atadi.
Ular hanuz «Federal Rezerv tizimi» (markaziy bank) tomonidan 2026-yildagi iyun va dekabr oylarida har birida 25 baza punktidan iborat ikki marotaba foiz stavkasini pasaytirish kutilyapti. Biroq, ular neft narxini butun rejani butkul o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan belgilovchi omil sifatida ko‘rsatmoqda.
Biroq, «CME FedWatch Tool» (moliyaviy ko‘rsatkichlar bo‘yicha vosita) ma’lumotlariga ko‘ra, tikuvchilar «Federal Rezerv tizimi» (markaziy bank) 2026 yilning o‘rtalarigacha stavkalarni o‘zgartirmasligi mumkin, deb o‘ylashmoqda.
Bozorlar yil oxirigacha atigi 1–2 marta kichik 25 baza punktli pasayishni kutmoqda, 2026 yil davomida jami 25–50 baza punktgacha pasayish bo‘lishi mumkin.
«Neft narxining 10 foizga ko‘tarilishi bir necha oy ichida inflyatsiyani taxminan 0,2 foizga oshirishi mumkin. «Barclays» (moliyaviy tashkilot, bank) esa dekabr 2026 yil uchun iste’mol narxlari o‘sishini 2,7% atrofida kutmoqda, hozirgi ma’lumotlar esa mehnat bozori barqaror va iste’molchilar sarfi sekin-astalik bilan kamayayotganini ko‘rsatmoqda», — deb yozadi ular. Manba
Ahamiyatli tomoni shundaki, bu asosiy prognoz faqat energiya narxlari to‘xtab qolsa haqiqiy bo‘lib qoladi. Bu orada, AQShda benzin narxi allaqachon 10–15% ga oshdi, deydi Mateyka. Bu esa iste’molchilarning ishonchiga darhol salbiy ta’sir qiladi va keyin rasmiy inflyatsiya hisoblarida ko‘rinadi.
Qarshi savdo: Neft narxi tezda teskari o‘zgarishi mumkin
Shunga qaramay, hamma ham neft narxi ko‘tarilganicha uzoq turadi, deb hisoblamaydi. «Piper Sandler» (moliyaviy tashkilot) vakili Derek Podhayzer esa, buning aksini ta’kidladi.
U AQSh neft sanoati xizmatlari aksiyalari o‘tgan haftada WTI (G‘arbiy Texas nefti) 40% ga oshganiga qaramasdan deyarli o’zgarmaganini ta’kidlab o‘tdi. «Halliburton» (kompaniya) atigi 5% ga tushdi, bu «VanEck Oil Services ETF (OIH)» (birja fondi) ko‘rsatkichi bilan deyarli bir xil.
Podhayzerga ko‘ra, bu sust harakat aniq manzara yaratadi. Yil boshidan beri olingan daromadlar allaqachon energiya narxlarining yuqoriligi haqidagi kutishlarni hisobga olgan. Shu sabab, ishlab chiqaruvchilar hozirgi kapital boshqaruvi sharoitida burg‘ulash ishlarini tezda ko‘paytirishi dargumon.
«Agar mojarolar tez orada pasaysa, neft narxi qanday tez ko‘tarilgan bo‘lsa, shunday tez tusha boshlashi mumkin, bu esa xizmat ko‘rsatuvchi kompaniyalar aksiyalari uchun xavfni oshiradi», — deya izoh berdi Podhayzer X ijtimoiy tarmog‘ida.
Boshqacha aytganda, bozor ushbu narx oshishi uzoq davom etishiga ishonmaydi.
Yaqin Sharqdagi kompaniyalar allaqachon bu noaniqlikdan ta’sir ko‘rmoqda. «SLB» (kompaniya) va «National Energy Services Reunited» (kompaniya) ikkisi ham Hormuz bo‘g‘ozida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan uzilishlar xavfi tufayli salbiy ta’sirga uchradi.
Bu ikki yondashuv butunlay boshqacha strategiyani taklif qiladi.
- Agar «JPMorgan» (moliyaviy tashkilot) tomonidan ilgari surilgan «neftning global tebranishi» g‘oyasi to‘g‘ri chiqsa, aksiyalardagi zaiflik davom etadi, «Federal zaxira banki» (markaziy bank) kutilganidan ko‘ra ko‘proq kutish rejimini saqlaydi va himoyalangan strategiyalar ustuvorlikka ega bo‘ladi.
- Agar «Piper Sandler» (moliyaviy tashkilot) ko‘rsatgan takroriy ssenariy yuzaga chiqsa, hozirgi sotuv jarayoni mutaxassis Mateyka ta’riflagani kabi imkoniyatga aylanadi. Ya’ni, qisqa muddatli, investorlarning pozisiyasiga bog‘liq va natijada tez o‘tadigan jarayon bo‘ladi.
Ta’kidlanishicha, Taylerning o‘zi ham shu fikrga qo‘shildi. U aytishicha, bo‘rttirilgan pesimist prognoz mojarolar tugagach darhol to‘xtaydi, chunki asosiy iqtisodiy omillar baribir ijobiy qoladi.
Haqiqatda, savol bozorlarda muammolar borligida emas. Masala shundaki, geosiyosiy vaziyat bozorlarga tiklanish uchun imkoniyat bera oladimi? Bu savolga javob esa Tahron va bir barrel neft uchun 100 dollar oralig‘ida topiladi.
Bizni X ijtimoiy tarmog‘ida kuzatib boring, eng so‘nggi yangiliklardan xabardor bo‘ling
YouTube kanalimizga obuna bo‘ling, mutaxassis va jurnalistlarning tahliliy fikrlarini tomosha qilish imkoniyati uchun
