2025-yilda kriptobo`zor likvidligi nomutanosib bo’ldi, “Wintermute” kompaniyasi (kripto bozorida likvidlik ta’minlovchi tashkilot) maʼlumotiga ko‘ra. Investorlar kapitali oz sonli tokenlar atrofida to‘plandi, qolgan bozor esa ishtirokchilarni jalb qilishda qiyinchilikka duch keldi.
Kriptovalyuta bozori oldingi tsiklik harakatlardan chiqib ketayotgan vaqtda, ushbu tashkilot 2026-yil uchun bozor qayta tiklanishiga imkon beruvchi uch muhim omilni aniqladi.
2025-yilda kriptovalyutalarning likvidligi asosan yirik kriptovalyutalarga to‘plandi
“Wintermute” kompaniyasining 2025-yilgi raqamli aktivlar OTC (birjada bo’lmagan savdo) bozori sharhida yil davomida ko‘plab kriptovalyuta bozori haqidagi eski taxminlar sinovdan o‘tgani ta’kidlab o‘tildi. Bu davrda butun soha bo‘ylab likvidlik harakati tubdan o‘zgargani kuzatildi.
Odatda, kriptovalyuta bozorlarida kapital aylanishi tsiklik ko‘rinishda bo‘lib, dastlab likvidlik kirishi uchun asosiy nuqta sifatida Bitkoin tanlanar, so‘ng Bitkoin harakati susaygach, kapital Efiriumga o‘tar edi.
Keyinchalik, xavf olishga bo‘lgan qiziqish ortgan sari kapital yirik altkoinlar va kichik altkoinlar sari yo’nalardi. Biroq, bu holat 2025-yilda kuzatilmadi.
“Wintermute” kompaniyasi aniqlashicha, 2025-yilda savdo hajmi asosan Bitkoin, Efirium va bir nechta yirik tokenlar atrofida to‘plandi. Natijada, likvidlik yuqori baholi aktivlar atrofida jam bo‘lib, umumiy bozor bo‘ylab kengaymadi.
«Kapital endi bozor bo‘ylab keng tarqalmaydi. Aksincha, likvidlik ancha tor doirada va nomutanosib taqsimlandi, bu esa foyda va faoliyatda katta tafovutlarga olib keldi», — deyiladi hisobotda.
Hisobotga ko‘ra, bunday o‘zgarish birjada savdolashiladigan fondlar (ETFlar) va raqamli aktivlar jamg‘armalari (DATlar) sababli yuzaga kelgan. Yaqinda, barqaror tokenlar va to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar kriptobo`zorda kapital kirishining asosiy yo‘li bo‘lib kelayotgandi.
«Biroq, ETF va DATlar likvidlik bozorga qanday kirib kelishini printsipial jihatdan o‘zgartirdi», — deb yozadi “Wintermute”. «Bu fondlar va jamg‘armalarning vakolatlari kengaymoqda va endi ular Bitkoin va Efiriumdan tashqaridagi yirik tokenlarga ham sarmoya kiritishga ruxsat bera boshladi; biroq bu jarayon sekin ketayotganligi sababli, altkoinlar bozori uchun natijalar faqat vaqt o‘tishi bilan seziladi».
Natrihada, bozor kengligi qisqardi va foyda olishda tafovutlar kuchaydi. Bu o‘zgarishlar kapitalning maqsadli yo‘naltirilishini, ya’ni barcha bozor bo‘ylab bir xil tarqatilmasligini ko‘rsatdi. Bu tendensiya altkoin va memkoin tarmoqlari natijasida yaqqol sezildi.
Hisobotda ta’kidlanishicha, altkoin bozorida ko‘tarilish muddatlari oldingi yillarga nisbatan ancha qisqargan. 2022-2024 yillarda altkoinlar ko‘tarilishi odatda 45–60 kun davom etgan bo‘lsa,
2025-yilda bu ko‘rsatkich keskin pasayib, o‘rtacha faollik atigi 20 kun atrofida bo‘ldi. Bu esa, yangi memkoin platformalari, doimiy savdo imkoniyatli markazlashmagan birjalar va x402 narrativi kabi yangi mavzu va yo‘nalishlar paydo bo‘lishiga qaramasdan yuz berdi.
«Bu narrativlar qisqa vaqtli faollikni keltirib chiqardi, biroq keng qamrovli, uzoq muddatli ko‘tarilishlarga olib kelmadi. Bunday holat umumiy iqtisodiy sharoitlarning barqaror emasligi, o’tgan yildagi haddan oshgan faollikdan bozorning charchashi va altkoinlar bozorida yetarli likvidlikning yetishmasligi bilan bog‘liq. Natijada, altkoin bozoridagi ko‘tarilishlar ishonchli uzviy tendensiyalarga emas, vaqtinchalik savdo imkoniyatlariga aylandi», — deyiladi hisobotda.
“Wintermute” tashkiloti 2025-yilda memkoinlarning natijalariga ham e’tibor qaratdi. Hisobotda ko‘rsatilishicha, yil boshidagi birinchi chorakdan so‘ng, memkoinlar umumiy kapitalizatsiyasi keskin kamaydi. Bundan tashqari, ular muhim qo‘llab-quvvatlash darajalariga qayta erisha olmadi. Faollikda qisqa muddatli ko‘tarilishlar kuzatilgan bo‘lsa ham, bozorning umumiy turg‘unligini o‘zgartirolmadi.
Hisobotda iyul oyida Pump.fun va LetsBonk memkoin platformalari o‘rtasidagi raqobat kabi qisqa muddatli tebranishlar mahalliy savdo qiziqishi namunasiga aylandi, biroq bunday holatlarning o‘zi bozorni to‘liq jonlantira olmadi.
Wintermute 2026-yilda kengroq bozor tiklanishi uchun uchta ssenariyni taqdim etdi
“Wintermute” tashkiloti 2025-yil boshlangan jarayonni teskari tomonga o‘zgartirish uchun kamida uchta rivojlanishdan biri yuz berishi zarurligini ta’kidladi:
- Kengroq institut sarmoyalari: Hozirda kriptobo’zordagi yangi likvidlik asosan ETF va raqamli aktivlar jamg’armalari orqali kirib kelmoqda, biroq bu holat ham tor doirada qolmoqda. Bozor barqarorligi uchun “ular sarmoya kiritishi mumkin bo‘lgan tokenlar doirasining kengayishi” muhim sanaladi.
- Asosiy aktivlarda yangi kuchli ko‘tarilish: Bitkoin yoki Efiriumda kuchli o‘sish bo‘lsa, bu butun bozorga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shunga qaramay, kapitalning butun bozorga qay darajada tarqalishini aniq bashorat qilish qiyin.
- Oddiy investorlar e’tiborining qaytishi: Keng ommaviy investorlar aksiyalardan yana kriptovalyutalarga e’tibor qaratishi yangi kapital oqimini keltirib chiqarishi mumkin. Boshqalariga nisbatan, “Wintermute” bu variantni kam ehtimolli deb baholaydi.
Hisobotda aytilishicha, 2026-yilda natijalar yuqoridagi omillardan birining kuchga egaligi hamda likvidlik faqat yirik aktivlardan chiqib, kengroq tokenlarga yo’naltirilishiga bog’liq bo’ladi.
