Kriptovalyuta jamg‘arma fondlari o‘tgan haftada 2025-yil noyabr o‘rtalaridan beri eng katta haftalik chiqimlarni qayd etdi — jami 1,73 milliard dollar mablag‘ chiqarildi. Bu hodisa, kriptovalyuta bozori ishtirokchilari xavfsizlikni ustun qo‘yib, xavfli investitsiyalardan tiyilayotgan bir paytda yuz berdi. Uchta muhim omil ushbu chiqimlarning sababi sifatida qayd etilmoqda.
Chiqarib olinayotgan mablag‘larning hajmi va kengligi bozorda ishonch hanuzga qadar tiklanmagani, barqarorlikni topa olmagani haqida dalolat beradi. Buning sababi — global iqtisodiy noaniqlik davom etayotgani va kriptovalyutaning sarmoyani himoya qiladigan vosita sifatidagi nufuzi sustlashayotgani bilan bog‘liq.
O’tgan haftada kriptovalyuta bozori chiqimlari 1,73 milliard dollarga yetdi: Bilishingiz kerak bo’lgan muhim ma’lumotlar
So‘nggi «CoinShares» kompaniyasi (kripto tahlil kompaniyasi) hisobotiga ko‘ra, asosiy chiqimlar AQSHda yuz berdi — umumiy mablag‘larning qariyb 1,8 milliard dollari shu davlat hissasiga to‘g‘ri keldi.
Aktivlar kesimida esa, chiqimlar turli yo‘nalishlarda kuzatildi, biroq asosiy bosim «Bitkoin»ning o‘ziga to‘g‘ri keldi — undan 1,09 milliard dollar investitsiya olib chiqildi.
Ahamiyatli jihati shundaki, bu «Bitkoin» mahsulotlariga 2025-yil noyabr o‘rtalaridan beri eng yirik chiqim bo‘ldi. Bu holat, 2025-yil oktyabr oyidagi narxlarning keskin pasayishidan so‘ng sarmoyadorlar kayfiyati hali mustahkamlanmaganidan darak beradi.
Qisqa muddatli «Bitkoin»ga tikilgan investitsion mahsulotlarga atigi 0,5 million dollar kirim bo‘ldi. Biroq, bu ko‘rsatkichlar himoya xarakteriga ega sarmoya yo‘nalishini, ya’ni faqat xavfsizlik maqsadida investitsiya qilinayotganini, bozordan chiqib ketishga qat’iy ishonch yo‘qligini ko‘rsatmoqda.
«Efirium» (blokcheyn platformasi) undan biroz orqada — 630 million dollar chiqim bilan qayd etildi. Shu bilan birga, XRP (kriptoaktiv) investitsion mahsulotlaridan 18,2 million dollar chiqarildi.
Ushbu raqamlar bozorda sotish bosimi faqat bitta narrativ yoki token bilan bog‘lanmaganini bildiradi. Aksincha, ular sarmoyadorlar o‘z investitsiyalaridagi kriptovalyuta ulushlarini qaytadan ko‘rib chiqayotganini ko‘rsatadi. Biroq, ayrim tokenlarda bundan mustasno holatlar ham kuzatildi.
«Solana (blokcheyn platformasi) bu oqimga zid ravishda 17,1 million dollar kirim qildi. Shuningdek, ayrim tokenlar ham kichik hajmdagi kirimlarni qayd etdi, xususan, «Binance» (kriptovalyuta birjasi) — 4,6 million dollar, «Chainlink» (oracle platformasi) — 3,8 million dollar» — deyiladi hisobotda.
Ushbu ajratmalar shuni bildiradiki, bozordagi ayrim sohalar hamon investorlarning e’tiborini tortmoqda. Ayniqsa, sarmoyadorlar nisbatan kuchli tokenlarni yoki muayyan ekotizimdagi omillarni izlashda faol bo‘lishmoqda.
Investor xulq-atvorini shakllantiruvchi uchta asosiy omil
Ayniqsa, o‘tgan haftadagi kriptovalyuta fondlaridagi oqimlar yanvar oyining 17-sanasida tugagan haftaga nisbatan sezilarli o‘zgarishni ko‘rsatadi. O‘sha paytda «BeInCrypto» (axborot nashri) xabarlariga ko‘ra, jamg‘arma fondlari 2,17 milliard dollargacha kirim qayd qilgan va yetakchilik «Bitkoin»ga tegishli bo‘lgan edi.
Shu vaziyatda, «CoinShares» (kriptovalyuta tahlil kompaniyasi) tadqiqot bo‘limi rahbari Jeyms Batterfill (James Butterfill) kriptovalyutadan chiqimning uchta asosiy sababini ajratib ko‘rsatmoqda.
- Foiz stavkalarining pasayishi bo‘yicha kutishlar sustlashmoqda
Birinchidan, foiz stavkalari pasayishi kutilyapti degan umidlar kuchsizlanmoqda — bu holat kriptovalyuta uchun muhim bo‘lgan global iqtisodiy «ilgari suruvchi» omillarni kamaytirib yubordi. «CME FedWatch Tool» (iqtisodiy monitoring vositasi) — ma’lumotlariga ko‘ra, bozorlar AQSH Markaziy banki stavkani pasaytirishi ehtimolini atigi 2,8% deb baholamoqda.
Bozorlar pul-kredit siyosati yengillashishi (ya’ni, foiz stavkalari pasayishi) muddatini orqaga surar ekan, tavakkalchilik yuqori bo‘lgan investitsiyalar, shu jumladan raqamli aktivlar, yana bosim ostida qolmoqda. Ayniqsa, yirik sarmoyadorlar (institutsional sarmoyadorlar) uchun haqiqiy foyda va likvidlik muhim ahamiyat kasb etadi.
- Salbiy narx dinamikasi
Ikkinchidan, salbiy narx harakatlari ayirbosh bozori (narxlar pastlashi) tusini kuchaytirmoqda. 2025-yil oktyabr oyidan keyingi pasayishdan so‘ng, asosiy kriptovalyutalar barqaror ko‘tarila olmadi. Shuning uchun, ko‘pchilik sarmoyadorlar xavfni taqsimlash va bozorga ergashish strategiyasidan foydalanishga zo‘r bermayapti.
Kriptovalyuta bozoridagi mavjud ayirbosh (pasayishli) hissiyoti bozor har bir zaiflik davrida aktivlarning chiqib ketishini yanada kuchaytiradi.
- Kriptovalyutaning «qadrsizlanish savdosi»dan foyda ko‘rolmaganligi
Uchinchidan, Jeyms Batterfill («CoinShares» kompaniyasi boshqaruvchisi) raqamli aktivlar hanuzgacha qadrsizlanish savdosida faol ishtirok etmaganidan investorlar tobora ko‘proq hafsalasi pir bo‘layotganini ta’kidlaydi.
Davlat byudjetidagi doimiy tanqisliklar, hukumat qarzlarining ortishi hamda uzoq muddatli pul qadrsizlanishi xavotirlariga qaramay, kriptovalyutalar hali ham pul suvereniteti (qadrining tushib ketishi)ga qarshi ishonchli himoya (hedj) sifatida o‘z narrativini to‘liq tiklay olmadi.
Batterfillning ta’kidlashicha, shu sababli ayrim sarmoyadorlar uning yaqin vaqtdagi diversifikatsiyalangan investitsiya portfellari uchun foydasiga shubha bilan qaramoqda.
«Foiz stavkalarining pasayishi bo‘yicha kutilmalar susayishi, narxlarning salbiy harakatlanishi hamda raqamli aktivlar hanuzgacha qadrsizlanish savdosida qatnashmaganidan norozilik, ehtimol, ushbu chiqib ketishlarni (kapital chiqimini) kuchaytirdi», — deb yozgan «CoinShares» kompaniyasi rahbari Jeyms Batterfill.
Ushbu omillar birgalikda so‘nggi kapital chiqimlari bozordagi hali hanuz turtki izlayotgan vaziyatni ko‘rsatadi. Makroiqtisodiy umidlar o‘zgarmaguncha, narxlardagi harakat barqarorlashmaguncha yoki kriptovalyuta o‘zining makroiqtisodiy ahamiyatini qat’iy isbotlamaguncha, kripto jamg‘armalar bosim ostida qolishi mumkin.
