Kripto bozoridagi Qo‘rquv va Ochko‘zlik Indeksi 2026-yil 21-yanvarda 24 ga tushib ketdi. Bu o‘tgan haftada qisqa muddatli ochko‘zlik bosqichidan so‘ng, bozorda yana chuqur qo‘rquv kayfiyati qaytayotganini bildiradi.
Bozordagi umumiy hissiyot tez pasaydi. Kriptovalyutalar xalqaro siyosiy tanglik ortib borayotgan bir paytda, yana bir yirik narx pasayishini boshdan kechirmoqda.
Kriptovalyuta bozori hissiyoti kuchli qo‘rquvga cho‘kdi
«BeInCrypto» axborot-tahlil nashri shu hafta boshida xabar berishicha, AQSh Prezidenti Donald Trampning Yevropa ittifoqiga tarif (boj) solish haqidagi bayonotlari umumiy bozorda sotuvga sabab bo‘ldi. Bu voqea xavfli aktivlarga bosimni kuchaytirdi va holat seshanba kuni yanada murakkablashdi.
Davosda bo‘lib o‘tgan forumda, AQSh G‘aznachilik vaziri Skott Bessent Tramp maʼmuriyati uchun tariflar asosiy xalqaro siyosiy vosita bo‘lib qolishini ta’kidladi. Bu esa jahon moliya bozorlarida noaniqlikni kuchaytirdi.
«BeInCrypto» bozori ma’lumotlariga ko‘ra, Bitkoin $90 000 dan pastiga tushdi, hatto qisqa vaqtga $88 000 dan ham quyiroqqa cho‘kdi. «Efirium» ham $3 000 dan pastga tushib ketdi.
Bozordagi umumiy sotuvlar so‘nggi 24 soatda kriptovalyutalar umumiy qiymatidan $120 milliarddan ko‘proq mablag‘ yo‘qolishiga olib keldi.
Derivativ (hosila) birjalarda fojeaviy kirishlar sodir bo‘ldi. Majburiy savdo yopilishi natijasida, 182 000 dan ortiq treyder bir kunda savdodan chiqarildi va umumiy pozitsiyalar yopilishi $1,08 milliardga yetdi. Uzun pozitsiyalardagi yo‘qotishlar esa $989,9 millionni tashkil etdi.
Kutilmagan sotuv bosimi investorlarning kayfiyatini yanada bosdi. Kripto bozoridagi Qo‘rquv va Ochko‘zlik Indeksi bugun 24 ga tushib, o‘tgan haftaning 15-yanvarida 61 ga chiqqan ochko‘zlik bosqichidan so‘ng yana «ekstremal qo‘rquv» kayfiyatiga qaytdi.
“Havfga moyillik yana pasaydi. Kapital xavfsizlik izlayapti,” — deya izoh berdi bir bozor tahlilchisi X ijtimoiy tarmog‘ida.
Ushbu indeks kripto bozorining psixologik holatini umumiy tarzda ko‘rsatadi. Bu indikator ko‘plab manbalar — narx tebranishi, savdo hajmi va tezligi, ijtimoiy tarmoq faolligi, Bitkoinning ustunligi, «Google Trends» natijalari kabi omillarni birlashtiradi.
Kriptovalyutaga ishonch susayganda tahlilchilar o‘z fikrini bildirmoqda
X ijtimoiy tarmog‘ida joylangan yozuvda tahlilchi Reks investorlar bu soha bilan qiziqishi nihoyatda pasayib ketganini aytdi. Hozirgi kayfiyat faqat narxlar bilan emas, balki kriptoning uzoq muddatli kelajagi haqidagi ishonchsizlik bilan ham belgilangan. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
Tahlilchi qayd etishicha, uzoq yillik kripto ishtirokchilari ham o‘z e’tiborini asta-sekin aksiyalarga va xomashyo bozorlariga o‘tkazmoqda. Bu esa vaqtinchalik sukunat emas, balki ishonchning yo‘qolayotganidan dalolat beradi.
“Endi hech kim bu sohada angel-investitsiyalar qilmoqchi emas, hech kim befoyda narrativlarga ishonmayapti. Endi bu soha hech kimni qiziqtirmayapti. Hissiyot uchun bundan pastiga tushish mumkin emas. COVID inqirozi vaqtida ham odamlar soha kelajagiga ishonardi, bugungi ahvol esa undan ham yomon,” — deyiladi postda.
Biroq ba’zi investorlar hali ham qayta ko‘tarilishga ishonadi. Tahlilchi Dok fikricha, Bitkoin real minimumiga yetganda bozor his-tuyg‘usi FTX birjasining qulashidan keyingi vaziyatdan ham yomonroq bo‘ladi, hatto hozirgi pasayish unchalik keng masshtabli bo‘lmasa ham.
Uning fikri, kriptovalyutalarga sarmoya kiritish hanuz asimmetrik imkoniyatlarni beradi degan ishonchga asoslangan. Bozorda negativ hissiyotlar kuchli bo‘lsada, uzoq muddatli foyda tavakkaldan ustun bo‘ladi.
“Men bashorat qilish tarafdori emasman, lekin agar bir narsa tanlashim kerak bo‘lsa — real Bitkoin pastligi (minimumi) vaqtida bozor hissiyoti FTXdan keyingi davrdan ham og‘ir bo‘ladi. Bitkoin pasayishi 2022-yildan pastga tushmasa-da, kripto yana kapital bozoridagi eng yaxshi asimmetrik sarmoya bo‘ladi. Shu sabab men sohada qolaman”, — deya fikr bildirdi.
Kelgusida bozordagi yo‘nalish makroiqtisodiy va xalqaro siyosiy omillar rivojiga kuchli bog‘liq bo‘ladi. Yaqqol aniqlik paydo bo‘lmaguncha, tebranishlar kuchli bo‘lishi va kayfiyat beqarorligicha qolishi mumkin. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch. Faoliyat nafaqat yangiliklar, balki mas’uliyat bilan belgilanadi.
