Kriptoqo‘rqinch va ochko‘zlik indeksining qiymati payshanba kuni 5 ga tushdi, bu esa bozordagi hissiyotlarning keskin yomonlashganini va raqamli aktivlar narxlari tushishda davom etayotganini bildiradi.
Bu pasayish investorlar orasida vahima kuchayib borayotganini ko‘rsatadi. Xavf-xatarni qabul qilish istagi kamaygan, ayniqsa dunyo bo‘ylab bozorlardagi umumiy noaniqlik fonida.
Kriptovalyuta bozori hissiyoti yanada kuchli “ekstremal qo‘rquv” darajasiga tushib ketdi
Kriptoqo‘rqinch va ochko‘zlik indeksi kriptovalyuta bozoridagi umumiy hissiy holatni 0 dan 100 gacha bo‘lgan shkalada o‘lchaydi. 0 dan 24 gacha bo‘lgan qiymatlar kuchli qo‘rquv, 25 dan 49 gacha – qo‘rquv, 50 – betaraflik, 51 dan 74 gacha – ochko‘zlik, 75 dan 100 gacha esa kuchli ochko‘zlikni anglatadi.
Indeks 5 ball bo‘lganda, bozor aniq kuchli qo‘rquv hududiga kiradi. Oxirgi pasayish so‘nggi haftalarda hissiyotlarning izchil yomonlashuvi davrida kuzatildi.
Bir oy oldin indeks 26 da edi, bu allaqachon qo‘rquv oralig‘iga to‘g‘ri keladi. Bir hafta oldin 12 gacha tushdi va hozirgi minimumdan bir kun oldin 11 ni ko‘rsatgan edi. Bu tez yomonlashuv, bozordagi ishonch qandaycha qisqa vaqtda so‘nib borayotganini ko‘rsatadi.
Kripto sohasidagi hissiyotlar pasayishiga Jahon noaniqlik indeksi hamohang bo‘lib, global iqtisodiy xavotirlarda o‘sish borligini ko‘rsatadi. Bu indeks «Economist Intelligence Unit» ilmiy-tadqiqot tashkiloti mamlakatlar bo‘yicha hisobotlarida “noaniqlik” atamasi necha marta ishlatilganini hisoblaydi.
Indeks 140 dan ortiq mamlakatni qamrab oladi va har chorakda kesishuvchi indikatorlarni taqdim etadi. Bu ko‘rsatkich makroiqtisodiy tadqiqotlarda va global xavf tahlilida keng qo‘llaniladi.
2025-yilning uchinchi choragida Jahon noaniqlik indeksi 100 000 dan oshib, tarixiy maksimumga yetdi. To‘rtinchi chorakda bu ko‘rsatkich 94 947 ni tashkil etdi.
Bu raqamlar COVID-19 pandemiyasi, Brexit va Yevrozonadagi qarz inqirozi kabi oldingi yirik inqiroz davridagi cho‘qqi ko‘rsatkichlardan ikki baravar yuqori.
«Geosiyosiy tanglik, bozorlarning o‘zgaruvchanligi va siyosiy noaniqlik bu ko‘rsatkichlarning ko‘tarilishiga olib kelmoqda. Investorlar esa keyingi vaziyatni oldindan aytishda qiyinchilikka duch kelmoqda», — deb yozdi «Coin Bureau» (kripto axborot nashri) X ijtimoiy tarmog‘ida.
Indeksning yuqoriligidan ko‘rinib turibdi: butun dunyoda investorlar iqtisodiy va siyosiy holatning kutilmagan o‘zgaruvchanligi tufayli tashvishda. Shu sharoitda kriptobozorning kuchli qo‘rquv hududiga chuqur kirib ketishining sababi faqat tushayotgan narxlar emas – balki dunyoda riskli aktivlardan voz kechish jarayoni ham avj olgan.
2026 yilda kriptovalyuta bozori hajmi 22 foizga kamaydi, Bitkoin va Efirium yo‘qotishlarni davom ettirmoqda
Bozordagi ishonchning buzilishi, umuman kriptovalyuta bozori pasaya boshlagan davrga to‘g‘ri keldi. 2026-yilda umumiy bozor kapitallashuvi 22% dan ortiqqa tushib, yil boshidagi ijobiy kayfiyatni butunlay o‘zgartirdi.
Yanvar oyida yilni yuqori bosqichda boshlagan Bitkoin, oy yakunida 10% dan ko‘proq arzonlashdi. Fevralda esa yana 14.6% qadrsizlandi.
Efirium ham yil boshidan buyon 33.8% pastladi. Uzoq muddat davom etayotgan tushish bozordagi faollikka salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Tahlilchilar kriptovalyuta bozorining keyingi harakati haqida fikr yuritmoqda
Shu ayirboshlash bozori sharoitida ham jamiyatda kelajak haqida aniq fikr yo‘q. Tahlilchi Kayl Chassé (kripto bo‘yicha tahlilchi) tarixiy misollarni keltirib, shuni eslatadiki, Crypto Fear & Greed Index qiymatining hozirgidek past darajasi 2018-yilda, 2020-yil mart oyi va 2022-yilda FTX birjasi qulab tushganidan so‘ng ham kuzatilgan edi.
«Har safar, bu yirik imkoniyat oynasi bo‘ldi. Ha, bu pastlik nuqtasini kafolatlamaydi. Biroq tarixda eng kuchli qo‘rquv – asimmetriya yuzaga keladigan joy», — dedi u X ijtimoiy tarmog‘ida.
Boshqa tahlilchilar aytadiki, hozirgi pasayish ham bozorda silkinish bosqichi bo‘lishi mumkin. Undan keyin esa o‘sish boshlanishi ehtimoli bor. Biroq, keng kriptobozorda jonlanish qachon bo‘lishi, bo‘lish-bo‘lmasligi noaniqligicha qolmoqda.
«NoOnes» kompaniyasi (kripto xizmat ko‘rsatuvchi kompaniya) bosh direktori Rey Youssef (Ray Youssef) aytishicha, Bitkoin 2026-yil yozigacha narx jihatidan yonma-yon harakatlanishi mumkin. U Bitkoin narxining pastki chegarasi aniq emasligini aytdi hamda hozirgi holatga ko‘ra, bozor xavf-xatarlarni uzoq muddatli qayta baholash bosqichiga kirganini ta’kidladi.
Youssef AQShdagi siyosiy va moliyaviy davrlar, inflyatsiya bosimi, kichik investorlarning sarmoyasi kamayganini va yirik investorlar avvalgi yo‘qotishlardan ehtiyotkor bo‘lib qolganini asosiy omillar sifatida qayd etdi.
Natijada, 2026-yil yozigacha keskin burilish, ya’ni «V» shaklidagi o‘zgarishni ko‘rishimiz dargumon. Buning o‘rniga, odatda qisqa muddatli pozitsiyalar yopilishi va qisqa sotuvchilarning majburan pozitsiya yopishi sababli, bozor muntazam tiklanishlarni ko‘rsatishi ehtimoldan yiroq emas», — deya ta’kidladi Yusuf «BeInCrypto» axborot nashriga.
Yusufning so‘zlariga ko‘ra, bunday bozor tiklanishlari kuchli bo‘lishi mumkin – ular 20% dan 30% gacha o‘sishga olib kelishi va uzoq davom etishi ehtimoli bor. Shu bilan birga, u bu ko‘tarilishlar oxir-oqibat «buqa tuzog‘i» bo‘lib chiqishidan ogohlantirdi.
Uning qayd etishicha, kripto bozori odatda haqiqiy buqa bozori boshlanishidan avval bitta narx oralig‘ida uzoq muddat davomida jamg‘arilish bosqichida qoladi.
