AQSH Prezidenti Donald Tramp «kriptovalyuta»ni o‘z saylov kampaniyasining asosiy qismi sifatida ilgari surgani sababli, Yevropa bo‘ylab siyosiy rahbarlar ham shunga o‘xshash yo‘l tutishda, raqamli aktivlar sohasi kengayayotgan bir paytda, kripto tarafdori bo‘lgan saylovchilar e’tiborini jalb qilishga harakat qilmoqda.
Ayniqsa, o‘ng qanot partiyalari bu strategiyani faol qo‘llamoqda. «Bitkoin»ning mustaqil, ya’ni davlatga bog‘liqligi yo‘qligi va hukumatning iqtisodiy jarayonlarga kam aralashuvi unga konservativ va libertar siyosatchilar orasida alohida joziba beradi.
Biroq, moliyaviy oqimlarni yashira olish ehtimoli esa, raqiblarda ehtiyotkorlik uyg‘otmoqda.
Donald Trampning kriptovalyutaga oid strategiyasi butun dunyoga tarqalmoqda
2024-yilgi saylovlar davrida Donald Tramp kriptovalyutani o‘z prezidentlik dasturining uzviy va ajralmas qismiga aylantirdi. Bu qadam strategik tarzda amalga oshirildi.
AQSHda raqamli aktivlarga egalik qiluvchi odamlar soni tinmay oshib bormoqda. Lekin sohani tartibga soluvchi qattiq me’yorlar innovatsiyalarni cheklab kelmoqda – bunga ko‘plab soha vakillari ishora qilishgan edi.
Boshqa tomondan, bu soha juda daromadli ekanini ko‘rsatdi. Kriptovalyuta kompaniyalari ochiqdan-ochiq raqamli aktivlarni qo‘llab-quvvatlagan prezidentlik nomzodlariga millionlab dollar mablag‘ ajratishga tayyor bo‘lishdi.
So‘ngra, Tramp g‘alaba qozondi. Oradan ko‘p o‘tmay, boshqa mintaqalardagi, xususan, Yevropa siyosiy rahbarlari ham ana shunday yo‘l tutib, o‘z strategiyasini qayta ko‘rib chiqa boshladilar.
Buyuk Britaniyaning «Reform» partiyasi (siyosiy partiya), Naydjel Faraj rahbarligida, bu yo‘nalishda eng aniq misol bo‘ldi.
Reform Britaniya kriptovalyutaga yo‘l ochmoqda
2025-yil may oyida «Reform» Buyuk Britaniyada birinchi bo‘lib kriptovalyutada xayriya qabul qilishni boshlagan siyosiy partiyaga aylandi. Naydjel Faraj buni Las-Vegasda o‘tkazilgan «Bitkoin» konferensiyasida, u prezidentlikka nomzod sifatida taqdim etilganda e’lon qilgan.
Nutqida Faraj «Reform» partiyasi raqamli aktivlar va raqamli moliya bo‘yicha qonun loyihasini taqdim etish rejasini ma’lum qilgan. Ushbu hujjat kriptovalyutadan kapital foyda uchun soliqlarni 10% darajasida belgilashni nazarda tutadi.
Krattoinvestorlar tomonidan xayriya mablag‘lari qisqa fursatda kelib tusha boshladi.
2024-yil dekabr oyida mashhur kriptovalyuta investori va aviatsiya tadbirkori Kristofer Xarborn «Reform» partiyasiga £9 million berilgani haqida ma’lumotlar tarqaldi. Kristofer Xarborn – «Tether» barqaror token ishlab chiqaruvchisi kompaniyasining yirik investori. U mablag‘ni ham kriptoda emas, balki naqd shaklda taqdim etgan.
Faraj va Donald Tramp atrofidagi siyosiy doiralar o‘rtasida kuchli aloqalar ham asta-sekin yuzaga chiqdi.
«Byline Times» (ommaviy axborot vositasi) yaqinda xabar berishicha, o‘tgan yilning oktyabr oyida Faraj «Blockworks Inc.» (kriptovalyuta ma’lumot yetkazib beruvchi platforma, Tramp tarafdori bo‘lgan kripto investorlar guruhi bilan bog‘liq kompaniya)dan nutq so‘zlagani uchun £30,000 haq olganini e’lon qilgan.
Ommaviy axborot vositasi, shuningdek, Faraj prezidentlikka nomzodini e’lon qilishdan ancha oldin ham to‘lovlar olganini ham ko‘rsatib o‘tdi.
Jurnalist Nafiz Ahmedga ko‘ra, Devid Beyli («BTC Inc.» kompaniyasining bosh direktori va Donald Tramp uchun yirik kriptovalyuta bo‘yicha maslahatchi) Farajga «BTC Inc.» orqali nutq uchun to‘lov qilgan. Oradan bir necha oy o‘tgach, «Reform» partiyasi yetakchisi kriptovalyutani qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha siyosiy dasturini ochiqladi.
Buyuk Britaniya atrofidagi bir qator qо‘shni davlatlarda ham raqamli aktivlar sohasiga munosabat asta-sekin o‘zgarmoqda, ammo bu jarayon unchalik ochiq amalga oshmayapti.
Fransiyaning o‘ng qanoti Bitkoin bo‘yicha pozitsiyasini o‘zgartirdi
2010-yillarning o‘rtalaridan buyon Fransiyada o‘ng ekstremistlar prezidentlik saylovlarida eng oldi raqiblar safida bo‘lib kelmoqda, biroq hozircha ular prezidentlik hokimiyatiga erisha olmagan.
Marine Le Pen, Fransiyaning «National Rally» (siyosiy partiya) yetakchisi, o‘ng ekstremistik qarashlari bilan tanilgan va mamlakatda kriptovalyutaga oid eng faol siyosatchilardan biri hisoblanadi. Uning «Bitkoin» va umuman keng kriptosohaga munosabati yillar davomida bir necha bor o‘zgargan.
2016-yilda u virtual valyutalarni, shu jumladan «Bitkoin»ni ham taqiqlashga va’da bergandi. U bunday valyutalar «elita hukmron doiralari» va kuchli Uoll-strit investitsiya banklari tomonidan boshlangan degandi.
Biroq, 2022-yilda Le Pen o‘z pozitsiyasini o‘zgartirib, raqamli aktivlarni tartibga solishni qo‘llab-quvvatlashga o‘tdi. 2025-yilga kelib esa, u Fransiya ham o‘z raqamli aktivlarini chiqarishi kerak, deb taklif berdi.
O‘tgan mart oyida Le Pen Flamanvil atom elektr stansiyasiga tashrif buyurib, stansiya ortiqcha elektr energiyasidan «Bitkoin» mayningi (hisoblash quvvati) uchun foydalanish tarafdori ekanini aytdi.
Fransiyaning yana bir o‘ng partiyasi – «Reconquête» (siyosiy partiya) a’zolari ham Yevropa parlamentida strategik «Bitkoin» zaxirasini yaratish masalasini ilgari surishdi.
«Le Monde» (gazeta) yozishicha, bu qonun loyihasi Donald Tramp o‘tgan yilning mart oyida imzolagan farmonga juda o‘xshash bo‘lgan.
Fransiyada raqamli aktivlarga siyosiy e’tibor kuchayishi bejiz emas. 2024-yil «Association for the Development of Digital Assets» (Fransiyaning raqamli aktivlarni rivojlantirish uyushmasi) hisobotiga ko‘ra, aholi orasida kriptoaktivlarga egalik qiluvchilar soni 12%ga yetgan, bu esa o‘tgan yilga nisbatan 25%ga ko‘proq demakdir.
Amerika Qo‘shma Shtatlarida Donald Trampning saylovoldi kampaniyasi davomida ko‘rinib turibdiki, kriptovalyutaga qiziqadigan saylovchilarga murojaat qilish siyosatchilar uchun tobora kengayib borayotgan saylovchilar bazasiga yo‘l ochadi.
Boshqa mamlakatlarda esa kriptovalyutani qabul qilishga bo‘lgan harakatlar yanada sezilarli bo‘lmoqda.
Mentzen – Polsha siyosatida kriptovalyuta sohasida kashfiyotchi
So‘nggi yillarda Polshaning siyosiy maydonida o‘ng qanot kayfiyati qayta kuchaymoqda. Garchi mamlakat markaz-o‘ng koalitsiya tomonidan boshqarilsa-da, an’anaviy va erkinlik tarafdori kuchlar ko‘payib bormoqda.
O‘ng qanotdagi «Yangi Umid» partiyasi (siyosiy partiya) raisi Slawomir Mentzen siyosiy o‘zgarishlarda yetakchi shaxsga aylandi va tez ommalashdi. O‘zini erkinlik tarafdori sifatida tanishtirgan Slawomir Mentzen «Bitkoin»ga katta qiziqish bildirgan, uning investitsiya portfelida ham «Bitkoin» muhim ulushga ega.
2023-yil dekabrda Slawomir Mentzen mol-mulkini ochiqlaganda, uning «Bitkoin»i taxminan 5 million zlotiyga teng bo‘ldi, bu o‘sha vaqtda qariyb 1,5 million AQSH dollariga teng edi.
Shu bilan u parlament a’zolari orasida eng yirik raqamli aktiv egasiga aylandi. Ikkita oydan so‘ngki ochiq intervyusida Slawomir Mentzen barcha jamg‘armalarini kriptovalyutalarga sarmoya qilganini va bunga 2013-yildayoq kirishganini aytdi.
Shaxsiy qiziqishi uning siyosiy faoliyatida ham o‘z aksini topdi.
Prezidentlikka nomzod bo‘lganida, Slawomir Mentzen Strategik Bitkoin Zaxirasi tashkil etishga va’da berdi. U, shuningdek, kriptovalyuta sohasida faoliyat yurituvchi korxonalar uchun qulay muhit yaratishni va’da qilgan edi. Uning fikricha, bunday siyosat innovatsiyalarni rag‘batlantiradi va xalqaro investorlarni jalb qiladi.
Ko‘plab saylovchilar uchun bu xabar e’tiborli bo‘ldi. «Statista» kompaniyasining yaqinda e’lon qilingan hisobotiga ko‘ra, 2025-yilda Polsha aholisining 19 foizi, ya’ni taxminan 7 million kishi kriptovalyutalardan foydalangan. Bu raqam 2026-yil oxiriga kelib 7,6 million kishiga yetishi kutilmoqda.
Slawomir Mentzen so‘nggi prezident saylovining final bosqichida uchinchi o‘rinni egallagan bo‘lsa-da, uning natijasi e’tiborga loyiq bo‘ldi.
Birinchi bosqichda Slawomir Mentzen 2,9 million atrofida ovoz to‘pladi, ya’ni jami ovozlarning deyarli 15 foizini tashkil etdi. Bu zamonaviy Polsha prezidentlik saylovlarida o‘ng qanot nomzodi uchun eng kuchli natijalardan biri hisoblanadi.
