2025-yilda kumush eng barqaror va rivojlangan asosiy aktivlardan biri sifatida ajralib chiqdi, oltin va Bitkoindan ancha yuqori natija ko‘rsatdi.
Bu o‘sish faqat taxmin yoki mish-mishlarga asoslanmagan. Aksincha, bu holatda dunyo iqtisodiyotidagi o‘zgarishlar, sanoat talabi va geosiyosiy bosimlarning noyob uyg‘unligi namoyon bo‘ldi. Bu holat 2026-yilgacha davom etishi mumkin.
Kumushning 2025-yildagi natijalari umumiy manzarada
2025-yil dekabr oyi oxiriga kelib, kumushning bir untsiyasi narxi 71 dollarga yetdi, bu yil boshidan boshlab 120 foizdan oshiq o‘sish demakdir. Shu davrda oltin narxi 60 foizga oshdi, Bitkoin esa yilni biroz pasayish bilan tugatdi, oktabr oyida esa eng yuqori nuqtaga chiqdi.
Kumush narxi 2025-yil boshida bir untsiya uchun 29 dollar atrofida edi va yil davomida tez-tez o‘sib bordi. Yilning ikkinchi yarmida o‘sish yanada tezlashdi, chunki taklif yetarli bo‘lmadi va sanoat talabi kutilganidan yuqori bo‘ldi.
Oltin ham muhim o‘sishni namoyon etdi – taxminan 2 800 dollardan 4 400 dollardan yuqoriga ko‘tarildi. Bunga real foiz stavkalarning pasayishi va markaziy banklarning sotib olishlari sabab bo‘ldi.
Biroq, kumush oltindan sezilarli darajada yuqori o‘sishni ko‘rsatdi. Bu kumushning har doim qimmatbaho metallar sikllaridagi kuchli harakati bilan izohlanadi.
Bitkoin butunlay boshqa yo‘ldan bordi. U oktyabr oyida rekord darajaga – 126 000 dollargacha ko‘tarilib, keyin tez pasayib, dekabr oyini 87 000 dollar atrofida yakunladi.
Metallardan farqli o‘laroq, Bitkoin yil oxiri xavfli vaziyatlarida boshpanali aktiv sifatida sarmoya oqimini ushlab qola olmadi.
Makroiqtisodiy sharoitlar qattiq aktivlar foydasiga bo’ldi
2025-yilda kumushni bir nechta global iqtisodiy omillar qo‘llab-quvvatladi. Eng muhimi, jahon miqyosida pul siyosati yumshatila boshladi. AQShning Federal Rezerv tizimi (markaziy bank) yil oxirigacha bir necha marta foiz stavkalarini pasaytirdi. Bu esa real daromadlarni kamaytirdi va dollarning qadrsizlanishiga olib keldi.
Shu bilan birga, inflyatsiya xavotirlari hal etilmay qoldi. Tarixan, bunday holatlar moddiy aktivlarga, ayniqsa, pul va sanoat qiymatiga ega bo‘lganlara foyda keltiradi.
Oltindan farqli o‘laroq, kumush iqtisodiy o‘sishdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri foyda ko‘radi. 2025-yilda mana shu ikki tomonlama rol eng muhim omil bo‘ldi.
Sanoatga bo‘lgan talab asosiy harakatlantiruvchi kuchga aylandi
Kumushning o‘sishi borgan sari investitsiya emas, balki real sanoat ehtiyojiga bog‘liq bo‘lib bormoqda. Sanoatda kumush iste’moli umumiy iste’molning taxminan yarmi va bu ulush muttasil ortib bormoqda.
Energetika sohasidagi o‘zgarishlar asosiy rol o‘ynadi. Quyosh energiyasi yangi talablar manbai bo‘lib qoldi, transport va infratuzilmaning elektrlashtirilishi esa taklifga yana bosim keltirdi.
Jahon kumush bozori 2025-yilda ketma-ket beshinchi marta yillik tanqislikka yuz tutdi. Taklif oshira olmadiki, chunki asosiy kumush ishlab chiqarish boshqa rangli metall konlaridan yon mahsulot sifatida olinadi, alohida kumush konlari esa kamdan-kam uchraydi.
Elektr transport vositalari tarkibiy talabni oshirdi
2025-yilda elektr avtomobillar kumush iste’molini ancha oshirdi. Har bir elektromobilda 25 dan 50 grammgacha kumush ishlatiladi, bu esa oddiy yoqilg‘i bilan harakat qiladigan mashinalarga nisbatan 70 foiz ko‘pdir.
Dunyoda elektromobillar savdosi yiliga ikki raqamli foizlarda o‘sayotgani sababli, avtomobil sanoati uchun kumushga talab yilda o‘nlab million untsiyaga yetdi.
Zaryadlash infratuzilmasi esa bu tendentsiyani kuchaytirdi. Kuchli va tez zaryadlovchi qurilmalar elektr elementlari va ulanishlar uchun kilogrammlab kumushdan foydalanadi.
Sikliga bog‘liq bo‘lmagan bu talab – ya’ni elektromobillar uchun kumush iste’moli bunyodkor xarakterga ega. Ishlab chiqarish hajmining ko‘payishi – uzluksiz haqiqiy talab ortishini anglatadi.
Mudofaa xarajatlari tinchlikda ta’minotni qisqartirdi
Harbiy sohadagi talab kamroq ko‘zga tashlansa-da, muhim ahamiyat kasb etdi. Zamonaviy qurol tizimlarida boshqaruv elektronikasi, radiolokatsiya, xavfsiz aloqa va dronlar uchun kumush keng ishlatiladi.
Bir dona qanotli raketada yuzlab untsiya kumush bo‘lishi mumkin. Bu metall qurol ishlatilganda butunlay yo‘qoladi va qayta ishlanmaydi. Shu sababli, mudofaa sohasidagi talab qayta tiklanmaydi.
2024-yilda dunyo harbiy xarajatlari tarixiy eng yuqori darajaga chiqdi va 2025-yilda ham o‘sishda davom etdi, bunga Ukraina va Yaqin Sharqda urushlar sabab bo‘ldi.
«Yevropa», «Qo‘shma Shtatlar» va «Osiyo» davlatlari — bularning barchasi ilg‘or harbiy jihozlarni faol ravishda xarid qilmoqda. Ular bu jarayonda jismoniy kumush zaxiralarini bosqichma-bosqich, sezilmas tarzda yig‘moqda.
Geosiyosiy zarbalar tendensiyani kuchaytirdi
Geosiyosiy tarangliklar kumushga bo‘lgan ehtiyojni yanada kuchaytirmoqda. Uzoq davom etayotgan mojarolar mamlakatlarni mudofaa jihozlarini ko‘proq zaxiralashga undadi. Shu bilan birga, savdo bo‘linishi strategik xomashyo yetkazib berish xavfsizligi haqida xavotir uyg‘otmoqda.
Kumush oltindan farqli o‘laroq nafaqat moliyaviy, balki davlat xavfsizligi va sanoat siyosati uchun ham muhim. Bir nechta hukumatlar kumushni strategik material deb e’lon qildi. Bu esa ushbu metallning fuqarolik va harbiy sohalarda texnologiyalardagi ahamiyatini aks ettiradi.
Bunday holat noyob zanjir shakllantirdi: siyosiy xavf omillari nafaqat ehtiyot joy sifatida sarmoyani, balki sanoat ehtiyojlarini ham orttirishiga turtki bermoqda.
Nega 2026 yil natijalarni yanada oshirishi mumkin
Kelajakda, kumush narxiga ta’sir qiluvchi eng muhim omillar o‘z kuchini saqlab qolmoqda. Elektr avtomobillarining ommalashuvi yanada jadallashmoqda. Elektr tarmoqlarini kengaytirish va qayta tiklanuvchi energetikaga sarmoya qilish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda. Mudofaa byudjetlari qisqarish alomatini ko‘rsatmayapti.
Shu bilan birga, kumush ta’minotida cheklovlar mavjud. Yangi mayning (konlarni ishga tushirish) loyihalari ko‘p vaqt talab qiladi. Sanoat ehtiyojlari, ayniqsa harbiy soha tomonidan, ortib borar ekan, qayta ishlash yordam bermayapti va yo‘qotishlarning o‘rnini to‘liq bosa olmayapti.
Agar haqiqiy daromad past bo‘lib qolsa, oltin ham yaxshi natija ko‘rsatishda davom etishi mumkin. «Bitkoin» esa, xavfga moyillik oshsa, o‘zini tiklashi ehtimoldan xoli emas. Biroq hech biri iqtisodiy himoya va dunyo miqyosida elektrlashtirish hamda mudofaa xarajatlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq emas.
Aynan mana shu uyg‘unlik sababli ko‘plab tahlilchilar kumushni 2026-yil uchun o‘ziga xos imkoniyatga ega material deb baholashmoqda.
Kumushda 2025-yilda yuz bergan yuksalish — bu qisqa muddatli, o‘tkinchi spekulyativ to‘lqin emas edi. Aslida bu o‘zgarish butun dunyo iqtisodiyotida kumushdan foydalanish sohasidagi tub tuzilmasozgarishlarni aks ettiradi.
Agar hozirgi tendensiyalar davom etsa, kumushning ikki tomonlama roli — ya’ni moliyaviy xavfsizlik va sanoatda zarur ehtiyoj — uni 2026-yilda oltin hamda «Bitkoin»dan ham ustun qo‘yishga yordam beradi.
