Tim Draper aytishicha, kvant hisoblash texnologiyasi banklarni Bitkoin tarmog‘iga nisbatan tezroq himoyasiz qoldiradi. Buning sababi esa Bitkoinning shifrlash kuchi emas.
X ijtimoiy tarmog‘ida joylashtirilgan postida, Tim Draper — mashhur sarmoyador — banklarning eski infratuzilmasi va Bitkoinning tarmoqni tiklash mexanizmlari sababli, blokcheyn texnologiyasi kvant kelajagida dollarga nisbatan uzoqroq yashashini ta’kidladi. Ikkala asos ham o‘z o‘rnida kuchli. Lekin Bitkoin eng ko‘p tanqid qilinadigan, ya’ni uning butunlay ochiq va doimiy shaffofligi, aslida kvantga qarshi eng kuchli himoyasi bo‘lib chiqmoqda.
Nima uchun banklar Bitkoin uchun kvant xavfiga ko‘proq duch keladi?
Banklarga nisbatan haqiqiy kvant hujumi allaqachon boshlangan. Axborot xavfsizligi tadqiqotchilari bu usulni «Hozir yig‘ib ol, keyin shifrini och» (inglizcha: HNDL) deb atashadi: zararli shaxslar bugun bankning shifrlangan tranzaktsiyalari, mijozlar ma’lumotlari va muassasa ichidagi muloqotlarni yozib olib, saqlab qo‘yadi.
Bu fayllar maxsus saqlovda yotadi va ular faqat juda kuchli kvant kompyuterlari paydo bo‘lganida, ularni himoya qilgan shifrlashni buzish osonlashadi. O‘sha paytda, o‘nlab yillik maxfiy moliyaviy tarix ochiq o‘qiladigan bo‘ladi. Banklar esa ilgari yig‘ilgan bu axborotni orqaga qaytara olmaydi, ya’ni ma’lumot allaqachon yo‘qotilgan bo‘ladi.
Bitkoin bu aniq hujumga qarshi barqaror himoyaga ega: har bir tranzaksiya, manzil va balans blokcheynda allaqachon ochiq, hammaga ko‘rinadigan qilib saqlanadi. Yashirin yoki shifrlangan moliyaviy arxivlarni yig‘ishning iloji yo‘q.
Biroq, Kvantga chidamli kriptovalyutalar may oyida o‘zini eng yaxshi ko‘rsatdi, bozor pasayganida ham, ular Bitkoindan deyarli 60% oshdi.
Bitkoinning haqiqiy zaif nuqtasi va yechim
Har halda, Bitkoin bir kvant xavfiga ega: bu uning ECDSA imzo algoritmi (tranzaksiyalarni ruxsat beruvchi tizim). Bitkoindan yuborilgan har bir manzilning ochiq kaliti tarmoqda doimiy ravishda saqlanadi.
Agar kvant kompyuter Shorning algoritmi yordamida ishlasa, ochiq kalit asosida xususiy kalitni aniqlab, ushbu manzillardagi Bitkoinga hujum qilishi mumkin.
Bitkoinning mayning tarmog‘ini himoya qiluvchi SHA-256 algoritmi esa hali uzoq yillar davomida buzib bo‘lmaydi; uni buzish uchun juda ulkan energiya, ya’ni yulduz darajasidagi quvvat talab qilinadi.
ECDSA muammosi uchun hamjamiyat yechim ishlab chiqqan: BIP-360, AQSh «Milliy standartlar va texnologiyalar instituti» (NIST) tomonidan tasdiqlangan ML-DSA post-kvant raqamli imzolari joriy etiladi. Ushbu BIP-360 tranzaksiyalari test tarmog‘ida allaqachon sinovdan o‘tkazilgan. Bitkoin tugunlari egalari, ya’ni foydalanuvchilar, zarurat tug‘ilsa, protokol yangilanishiga ovoz bera olishadi.
Banklarda esa o‘z-o‘zini boshqarish mexanizmi yo‘q. Ular davlat organlari tomonidan boshqariladi: AQSh «Milliy xavfsizlik agentligi» (NSA) tijorat milliy xavfsizlik algoritmlari majmuasi 2.0 to‘plamiga ko‘ra, barcha milliy xavfsizlik tizimlari 2027-yil yanvariga qadar kvantga chidamli bo‘lishi shart.
Tim Draper haq, banklar uchun kvant xavfi Bitkoin tarmog‘iga nisbatan ancha yuqori. Biroq, u nima uchunligi haqidagi eng qiziqarli sabablar haqida lom-mim demadi.
