«Strategy» (ilgari «MicroStrategy» nomi bilan tanilgan kompaniya) hammuassisi va boshqaruv kengashi raisi Maykl Seylor quantum hisoblash texnologiyasi hozirgi paytda «Bitkoin» uchun eng katta xavfsizlik tahdidi emas, deb hisoblaydi.
Bu bayonot quantum hisoblagichlar haqidagi mavzu kripto hamjamiyatida muhokama markazida bo‘lib turgan bir davrda aytilmoqda. Ba’zi mutaxassislar, ushbu masala allaqachon «Bitkoin» qiymatiga va yirik sarmoyadorlarning ushbu raqamli aktivga bo‘lgan qiziqishiga ta’sir eta boshlaganini ta’kidlashmoqda.
Maykl Seylor kvant texnologiyasining Bitkoin uchun xavfini rad etdi
Natali Brunellning «Coin Stories» podkastida ishtirok etar ekan, Maykl Seylor quantum hisoblash xavfi ortib borayotgani haqidagi ko‘tarilayotgan xavotirlar bo‘yicha fikr bildirdi. Uning aytishicha, kengroq kiberxavfsizlik sohasi mutaxassislari quantum hisoblash tomonidan haqiqiy xavf tahdidining kamida o‘n yilcha orqada ekaniga ko‘pchilik rozi. Seylor bu masala «ushbu o‘n yillik uchun emas», deb qo‘shimcha qildi.
«Quantum tahdidi yoki quantum xavfi paydo bo‘ladimi yoki yo‘qmi — bu hali javobi topilmagan savol. Lekin hozirda biror xavf borligiga yoki yaqin orada jiddiy tahdid vujudga kelishiga umumiy kelishuv yo‘q», — deya izoh berdi u. «Aslida men quantum narrativi — ya’ni quantum atrofidagi gap-so‘zlar — hozirda «Bitkoin» uchun eng katta xavfsizlik muammosi, deb hisoblamayman. Hech qachon shunday bo‘lmagan ham».
U, agar quantum hisoblash bo‘yicha muhim yutuqlar sodir bo‘lsa, bu kriptosohani tayyorgarliksiz holatda ushlab qolmasligini ta’kidladi. Agar quantum tahdidi paydo bo‘lsa, dunyo bank tizimlari, internet infratuzilmasi, oddiy iste’molchi qurilmalari, «Sunʼiy intellekt» tarmoqlari va kriptovalyuta protokollari, shu jumladan «Bitkoin», quantum hisoblashga bardosh bera oladigan yangi kriptografiya vositalariga dasturiy ta’minotni yangilashda hamkorlik qilishadi.
Bungacha, Seylor «Bitkoin» uchun eng katta xavf protokolga o‘zgartirish kiritishga urinayotgan g‘arazli va manfaati bor shaxslardan kelishini ham ta’kidlagan edi.
«Dasturiy ta’minot yangilanadi. 17 yil mobaynida «Bitkoin Core» dasturining 30 ga yaqin versiyasi bo‘lganini hisobga olgan holda, turli versiyalarga o‘tish qancha vaqt talab etishini o‘zingiz hisoblab ko‘ring. Tugunlar (node’lar) yangilanadi, uskuna yangilanadi, hamyonlar yangilanadi, birjalar yangilanadi. Ular qanday yangilanadi? 10 yil kuting. Yangi texnologiyalar joriy qilish uchun global kelishuv kerak bo‘ladi. Hozirda esa bunday kelishuv yo‘q, chunki ishonchli tahdid mavjud emas,» — deya izoh berdi u.
Seylor, shuningdek, «Bitkoin»ning yolg‘iz, alohida tahdidga uchrash ehtimoli to‘g‘risidagi xavotirlarni ham rad etdi. Uning fikricha, yirik korxonalar, moliyaviy muassasalar va davlat idoralari butun dunyoda raqamli tizimlarga tayangan holda, quantum hisoblash borasidagi haqiqiy yutuqlar sodir bo‘lsa, ularning hammasi oqibatlarga yuz tutadi.
«Google», «Microsoft», «Apple», «Coinbase» va «BlackRock» kabi kompaniyalar, shuningdek, dunyo bo‘yicha davlat tashkilotlari va yirik banklar bir-biriga o‘xshash muammoga duch kelishadi.
«Agar va qachon tahdid yuzaga kelsa, unga dasturiy yoki apparat yechim, yoki ikkalasi ham qo‘llaniladi. Kriptosohada faol mutaxassislar eng murakkab kiberxavfsizlik jamoasini tashkil qiladi,» deya izoh berdi u. «Shunday ekan, menimcha, kripto xavfsizlik sohasi vakillari tahdidni birinchi bo‘lib sezadi va unga javob beradi, va boshqalarga yo‘l ko‘rsatadi.»
Uoll-stritdan asosiy dasturchilargacha: Kriptovalyuta kvant davriga tayyorgarlik ko’rmoqda
Texnik xavf yaqin emasdek tuyulsa-da, yirik sarmoyadorlar hali-hanuz noaniqlikdan xavotirda va o‘z mablag‘ini ehtiyotkorlik bilan ajratmoqda. «Shark Tank» investori Kevin O’Liri yaqinda ma’lum qildiki, ko‘plab moliyaviy tashkilotlar quantum hisoblash bilan bog‘liq xavotirlar tufayli «Bitkoin»ga katta mablag‘ sarmoya qilish bilan bo‘limayotganligini ta’kidlagan.
«Jefferies» investitsiya kompaniyasi (moliyaviy tashkilot)da aksiyalar strategiyasi bo‘limi rahbari Kristofer Vud ham shu sababli o‘z model portfelidan «Bitkoin»ni olib tashladi. Shu bilan birga, Uilli Vu va Charlz Edvards kabi tahlilchilar quantum bilan bog‘liq noaniqlik «Bitkoin» narxining oltindan ortda qolishiga hamda narxiga bosim bo‘lishiga sabab bo‘layotganligini aytmoqda.
Muhokamalar kuchayib borar ekan, xavfsizlik choralarini ko‘rish sohada tezlashmoqda. «Efirium» (blokcheyn platformasi) 2026 yildagi protokol yangilanishlariga post-quantum, ya’ni quantum hisoblashdan keyingi xavfsizlik yechimlarini kiritib bormoqda. «Coinbase» (kriptovalyuta birjasi) va «Optimism» (blokcheyn platformasi) ham quantum xavfsizlik bo‘yicha yangi himoya choralarini faol ravishda rejalashtirmoqda.
«Bitkoin» tarafida esa, dasturchilar Bitkoin protokolini takomillashtirishga qaratilgan BIP 360 taklifini rasmiy BIP GitHub sahifasiga qo‘shib bo‘lishdi.
