Donald Tramp bu hafta AQSh hukumati tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan «TrumpRx» platformasini ishga tushirdi. Ushbu loyiha amerikaliklar uchun naqd pulga dorilar xaridida narxlarni pasaytirishga yordam berishni maqsad qilgan. Dastlab bu yangilik dori narxlariga bosim bo‘ladi, degan xavotirlarni keltirib chiqardi. Lekin moliyaviy bozorlar bunga aniq va tezkor javob qaytardi.
2024-yil 6-fevral kuni yirik dorixona kompaniyalari aksiyalari o‘sdi. Bu investorlarning fikricha, «TrumpRx» yaqinda kompaniyalar daromadiga xavf solmaydi, degan ishonchni anglatadi. Ushbu reaksiya kengroq bozorlar, jumladan, kriptovalyuta uchun ham muhim. Chunki bozor xavfini sezish hissiyotlari aynan shunday yangiliklar orqali shakllanadi.
TrumpRx aslida nima ekanligini tushuntirish
«TrumpRx» bu narxlarni aniqlash va chegirmali dorilar portali, ya’ni narxlarni majburan pasaytirish tizimi emas. U tez-tez foydalaniladigan o‘nlab dori turlarini ro‘yxatlashi va foydalanuvchilarga dori ishlab chiqaruvchilar va dorixonalar tomonidan ixtiyoriy asosda taklif etiladigan arzon naqd narxlarni ko‘rsatib beradi.
Eng muhimi, ushbu platforma dorini naqd xarid qiladigan va sug‘urtasiz xaridorlar uchun mo‘ljallangan. U sug‘urta kompaniyalari orqali belgilangan dori narxlari, «Medicare» sug‘urtasi bo‘yicha to‘lovlar va uzoq muddatli ta’minot shartnomalariga ta’sir qilmaydi. Aynan shu shartnomalar AQSh farmatsevtika kompaniyalari daromadining asosiy qismini tashkil etadi.
Ammo investorlar dori-darmonlardan olinadigan foyda bo‘yicha vahimaga tushmayapti
Bozorlar shuni ko‘rsatmoqda: «TrumpRx» aynan narxlarning chekkasiga aralashtiradi, asosiy qismga esa ta’sir etmaydi. Dori ishlab chiqaruvchilarning asosiy daromadi sug‘urta va yirik tashkilotlar orqali bo‘ladi va bu sohalar platforma ta’sir doirasidan tashqarida qolmoqda.
Ozish uchun dorilar va maxsus dori toifalarida yetakchi kompaniyalar narxni belgilash kuchini saqlab qolmoqda.
Ba’zi holatlarda arzon narxlar dori savdosining ko‘payishiga olib kelishi mumkin. Bunda kompaniyalar daromad marjasiga zarar yetmaydi.
Majburiy nazorat emas, ixtiyoriy chegirmalar
Yana bir muhim jihat — platformaning tuzilmasi. «TrumpRx»da ishtirok etish ixtiyoriy. Bu loyiha savdo va ta’minot tizimidagi keng hamkorlik hamda bojxona solig‘i imtiyozlari bilan bog‘liq.
Jahon dorilar ishlab chiqaruvchilari uchun savdo va rasmiy taqiqlardan kelib chiqadigan xavflarning kamayishi narx bo‘yicha ustuvorlikdan ko‘ra muhimroq ekani ayon. Mana shu muvozanat tufayli tarmoqda aksiyalar narxi oshdi, pastga tushmadi.
Bu vaziyat yirik moliya bozorlariga qanday ta’sir qiladi
Farmatsevtika kompaniyalari aksiyalari o‘sishi keng xabar beradi. Investorlar kuchli hukumat aralashuvi yoki daromadlarni kamaytiradigan qat’iy me’yorlar kutishmayapti.
Bu aksiyalar va kriptovalyuta bozorlariga ham ta’sir qiladi. Siyosiy qarorlar tushunarli va oldindan aytib bo‘ladigan bo‘lsa, barcha bozorlarda xavf olish ishtiyoqi barqaror bo‘ladi. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi.
Kriptovalyuta bevosita bo‘lmasa ham, ahamiyat beradi
«TrumpRx» to‘g‘ridan-to‘g‘ri raqamli aktivlar bilan bog‘liq emas. Lekin kriptovalyuta bozori siyosiy noaniqlik va moliyaviy sharoitlarga juda sezgir.
Agar «TrumpRx» tartibga solishda keskin o‘zgarish yoki narxlarning kutilmagan o‘sishiga sabab bo‘lmasa, bu «Federal Reserve» (Markaziy bank) tomonidan qat’iy siyosiy javob berish ehtimolini kamaytiradi. Barqaror foiz stavkalari esa «Bitkoin» va «Efirium» kabi o‘zgaruvchan aktivlarga bosimni yumshatadi.
Bozorlar «TrumpRx»ni syosiy bildirish, tizimli xavf emas, deb baholamoqda. Farmatsevtika aksiyalari ijobiy javob berdi. Investorlar yangi siyosatni tor doiradagi, ixtiyoriy va iqtisodiy nazorat qilinadigan jarayon deb ko‘rmoqda.
Kriptovalyuta va boshqa xavfli aktivlar uchun xulosa oddiy: «TrumpRx» moliyaviy sharoitni siqmaydi va tartibga solish xavfini oshirmaydi.
Buning o‘rniga, platforma barqaror siyosiy muhit yaratishga ko‘maklashadi. Shuning uchun bozorlar endi likvidlik, foiz stavkalari va asosiy mezonlarga e’tibor qaratadi, qo‘rquvga emas. Kriptosohada vaqt – bu nafaqat pul, balki ishonch.
