Osiyo fond bozorlari dushanba kuni oxirgi yillardagi eng katta kunlik yo‘qotishlarni ko‘rdi. Bunga neft narxi 2022-yildan beri birinchi marta bir barrel uchun 100 dollarni oshib ketgani sabab bo‘ldi. Eron urushi kengayishi sarmoyadorlarni xavfli aktivlardan – shu jumladan, kriptovalyutalardan – dollarga o‘tishga undamoqda.
Bu ommaviy sotuv bozorda ehtimol uzoq davom etadigan mojaro uchun narxlar shakllanayotganini ko‘rsatmoqda. Hormuz bo‘g‘ozi deyarli yopilgani va Eron zarbalari Fors ko‘rfazi bo‘ylab yoyilayotgani bilan, tahlilchilar aktiv narxlarida hali ham eng qiyin stsenariy to‘liq aks etmaganini ta’kidlamoqda.
Mintaqa bo‘ylab aksiyalar narxlari pasaydi
Yaponiyaning «Nikkei 225» fond bozori indeksi ochilishning dastlabki daqiqalarida 6,2 foizga tushib, 52 166 darajasiga yetdi. «Topix» indeksi ham 4,3 foizga arzonlashdi. Janubiy Koreyaning «Kospi» indeksi 6,3 foizga pasaydi. Bunga «Samsung Electronics» (texnologiya kompaniyasi) va «SK Hynix» (texnologiya kompaniyasi) aktsiyalarining har biri taxminan 7 foizga tushgani sabab bo‘ldi. Avstraliyaning «S&P/ASX 200» indeksi 3,3 foizga arzonlashdi. «S&P 500» fyucherslari 1,6 foizga, «Nasdaq 100» fyucherslari esa hatto 2 foizgacha kamayib, AQSh bozorlarida kun boshida bosim bo‘lishini ko‘rsatmoqda.
WTI neftining narxi Osiyo savdosi boshlanganida 111 dollargacha ko‘tarildi. «Brent» esa 110 dollarga yaqin savdolashildi. Har ikkisi ham 2022-yil boshidan buyon rekord darajaga chiqdi. Buning sababi — Hormuz bo‘g‘ozining deyarli yopilishi va Fors ko‘rfazi davlatlari neft ishlab chiqarishni qisqartirayotganidir. Alohida maqolada neft bozori batafsil yoritilgan.
Geosiyosiy vaziyat yanada murakkablashmoqda
Yakshanba kuni Eronda qo‘shni Fors ko‘rfazi davlatlariga hujum qilindi. Qatar, Quvayt va Bahrayn davlatlari ballistik va uchuvchisiz dron zarbalari haqida xabar berdi. AQSh (davlat tashkiloti) favqulodda bo‘lmagan elchixona xodimlarini Saudiya Arabistonidan chiqib ketishni buyurdi. Dushanba kuni Eron yangi tayinlangan Oliy rahnamo – oyatulloh Mojtaba Xomanai boshchiligida ilk bor Isroilga qarata raketalar uchirdi. AQSh prezidenti Donald Tramp esa hujumlar «ular taslim bo‘lmaguncha yoki, ehtimol, to‘liq qulamaguncha» davom etishini bildirdi.
Dollar kuchaymoqda, kriptovalyuta narxi pasaymoqda
AQSh dollarining «US Dollar Index (DXY)» indeksi 0,69 foizga o‘sib, 99,67 ga yetdi. Bu esa inflyatsiya xavfi va energiya bozoridagi uzilishlar kuchaygani fonida dollarning ishonchli valyuta sifatida mavqeyini yanada mustahkamladi. Oltin 2,2 foizga arzonlab, bir unsiyasi 5 056 dollarga tushdi. Sababi — foiz stavkalari uzoq vaqt yuqoriligicha saqlanib turilishi kutilayotgani, bu esa daromad bermaydigan aktivlar uchun bosim bo‘lib qolmoqda. AQShning 10 yillik davlat obligatsiyalari rentabelligi besh baza punktiga o‘sib, 4,19 foizni tashkil etdi.
Bitkoin (kriptovalyuta) 1,4 foizga arzonlab, 66 374 dollarga tushdi. Efirium esa 1,1 foizga pasaydi va 1 950 dollarni tashkil etdi. Bu holat xavfdan qochish kayfiyati umumiy bozorga ta’sir qilib, boshqa aktivlar narxining pasayishiga ham olib keldi. Tahlilchilar fikricha, bu mojaroda dollar asosiy foyda ko‘rayotgan aktivga aylandi. Sababi, AQSh xavfsiz valyuta maqomiga va energiya eksportchisi sifatida barqaror mavqega ega. Lekin dollar narxining keyingi o‘sishi urush qancha davom etishiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
AQShda o‘tgan oyda nooziq-ovqat sohasida ish bilan bandlik 92 ming kishiga kamaydi – bu pandemiyadan beri eng katta pasayishlardan biri. Bu esa allaqachon beqaror makroiqtisodiy muhitda stagflyatsiya (inflyatsiya va o‘sishning sustligi) xavfini kuchaytirdi.
