Osiyo fond bozorlari dushanba kuni keskin yo‘qotishlarga uchradi. Sababi “AQSH va Eron” davlatlari o‘rtasidagi urush to‘rtinchi haftaga kirayotgan bo‘lsa-da, vaziyat yumshashiga ishora yo‘q. Shu bilan birga, Ormuz bo‘g‘oziga oid 48 soatlik muhlat butun dunyo bo‘ylab investorlar ishonchini larzaga soldi.
Bu mojaro ayni damda jahonda energiya ta’minoti, inflyatsiya kutilyotgan darajasi va pul-kredit siyosati istiqboliga bir vaqtda zarba bermoqda.
Bozorlar oshib borayotgan bosim ostida barqarorligini yo‘qotmoqda
“Janubiy Koreyaning” (mamlakat) Kospi indeksi mintaqadagi eng ko‘p pasayishni ko‘rsatib, 4,71 foizga pastlab, 5 509 punktga tushdi. “Yaponiyaning” (mamlakat) Nikkei 225 indeksi 4 foizgacha tushib, keyin tushishni qisqartirdi va 3,37 foiz ko‘rsatkichda to‘xtadi. Natijada, mart oyidagi umumiy yo‘qotish 13 foizdan oshdi. “Avstraliyaning” (mamlakat) ASX indeksi esa 1,5 foizga kamaydi.
Bu sotuvi bir paytda geopolitik xavf-xatar kuchayishi va inflyatsiya bo‘yicha xavotirlar ortishi bilan yuzaga keldi. “AQSH” (mamlakat) prezidenti Donald Tramp Eron davlatidan Ormuz bo‘g‘ozini qayta ochishni talab qilib, muayyan muddat belgiladi. Ushbu bo‘g‘oz orqali dunyo neft va suyultirilgan gazining taxminan beshdan bir qismi o‘tadi. Eron javoban suv yo‘lini butunlay yopib qo‘yish va butun mintaqada “AQSH” hamda “Isroil” (mamlakat) energiya obyektlariga zarba berish bilan tahdid qildi. Bu muhlat Nyu-York vaqti bilan dushanba oqshom tugaydi.
Foiz stavkasini oshirish bo‘yicha garovlar, qisqartirish kutilmalarini almashtirdi
“Brent” nefti bir barrel uchun taxminan 112 dollar atrofida savdolangani ma’lum bo‘ldi. Bu, fevral oxirida mojaro boshlanganidan boshlab, 55 foizdan ko‘proqqa oshgan. “AQSH” 10 yillik davlat obligatsiyalari rentabelligi 4,41 foizni tashkil etdi — bu so‘nggi sakkiz oy ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichdir. Qimmatli qog‘ozlar bozori, “AQSH Markaziy banki” (Markaziy bank) foiz stavkasini pasaytirishini kutmay qo‘ydi. Buning o‘rniga, dilerlar energiya ta’minotidagi qiyinchiliklar oqibatida inflyatsiya o‘sishga olib kelsa, foiz stavkalarini oshirish ehtimolini ham inkor etmayapti.
Yaponiya ayniqsa zaif vaziyatda. Sababi, bu davlat neft importining qariyb 90 foizi shu bo‘g‘oz orqali o‘tadi. Nikkei indeksi pasayishida asosan yarim o‘tkazgichlar bilan bog‘liq kompaniyalar aksiyalari yetakchilik qildi. Bu esa energetik inqiroz butun sanoat tarmoqlari uchun ham xavf tug‘dirishini yana bir bor ko‘rsatdi.
Bitkoin va asosiy altkoinlar ushbu kekin esda qolarli bog‘liqlik bilan fond bozorini kuzatishda davom etmoqda. Mojaro boshlanganidan beri ular aksiyalardagi xatar kunlarida birga sotilmoqda. Ormuz bo‘g‘ozidagi muhlat tugash arafasida va murosaga erishish uchun yechim yo‘qligida, bu bog‘liqlik hali ham o‘zgarish belgisini ko‘rsatmayapti. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi hozir har qachongidan ham muhim ahamiyatga ega.
