«Pantera Capital» investitsiya kompaniyasi ma’lumotlariga ko‘ra, 321 milliard dollarlik tokenlashtirish bozori hali ham o‘zining blokcheyn tarmog‘i rivojlanish indikatorida 5 balldan o‘rtacha 2,04 ball olgan. 542 ta baholangan aktivlarning 77,6 foizi hozircha an’anaviy moliyaviy infratuzilma ustiga qurilgan raqamli qadoqlovchi vositalar sifatida faoliyat yuritadi.
Ushbu moliyaviy aktivlarni boshqaruvchi kompaniya bu sohani «gazeta veb-sahifada» bosqichida deb ta’rifladi, ya’ni aktivlar blokcheynga o‘tkazilsa-da, ular hali dasturlashtiriladigan yangi imkoniyatlarga ega emas. 2025 yilda yangi tokenlashtirilgan aktivlar chiqarilishi 115 foizga oshdi, lekin ularning aksariyati faqat eski moliyaviy tuzilmalarning raqamli nusxasi bo‘ldi va uzluksiz hisob-kitob yoki o‘zaro birlashtirish imkonini bermadi.
Qadoqlovchi vositalar ustun, chiqarish cheklanganicha qolmoqda
«Pantera Capital» investitsiya kompaniyasi Tokenlashtirish taraqqiyot indeksi (TPI) yordamida 11 toifa bo‘yicha 542 ta faol tokenlashtirilgan aktivni baholadi. Indeks boqiy chiqarilish, sotish-olish imkoniyati va o‘zaro birlashtirish xususiyatlarini 5 ballik sistema asosida o‘lchaydi.
O‘rtacha baho 2,04 ballgacha yetdi. Aktivlarning 11,1 foizi aralash (gibrid) turga mansub, faqat 2,7 foizi esa to‘liq blokcheyn asosidagi (mahalliy) aktivlar hisoblanadi.
Chiqarilish indikatori eng past ballga – 1,82 ga ega bo‘ldi. Kompaniyaning ta’kidlashicha, 91,1 foiz aktivlarni chiqarishda hali ham maxsus ruxsat va saqlovchilar (kustodial xizmatlar) orqali ishlash talabi mavjud. Faqat 13 ta mahsulotgina mustaqil tarzda chiqariladigan va yo‘q qilinadigan (avtomatik chiqarib-yo‘q qiluvchi) xususiyatga ega.
Kuzatilayotgan umumiy qiymat 2024-yildagi 200,6 milliard dollardan 320,6 milliard dollargacha, taxminan 60 foizga oshdi. «Pantera Capital» investitsiya kompaniyasi bu jarayonni «bozor kengaymoqda, chuqurlashmayapti», ya’ni bozorga yangi aktivlar kirib kelmoqda, lekin infratuzilma chuqurligi yetarli darajada ortmayapti, deb ta’kidladi.
Barqaror tokenlar yetakchi, xususiy kredit DeFi lideri
Barqaror tokenlar (stablecoinlar) umumiy kuzatilayotgan qiymatning 293 milliard dollarini, ya’ni 91,6 foizini tashkil qildi va o‘rtacha TPI indeksi 2,67 ga yetdi. «Pantera Capital» investitsiya kompaniyasiga ko‘ra, barqaror tokenlar hozircha real iqtisodiy ko‘lam va blokcheyndagi amaliy foydalilikni birlashtira olgan yagona toifa hisoblanadi.
Xususiy kredit esa DeFi sohasiga chuqur kirib borgan eng muhim altkoinlar toifasi sifatida ajralib turdi. Bu sohada 21,4 foiz qiymat to‘g‘ridan-to‘g‘ri blokcheynda faol, bu esa faol boshqariladigan strategiyalarga (19,6%) nisbatan yuqori natija.
AQSH G‘azinasining tokenlashtirilgan obligatsiyalari «BlackRock» aktivlarni boshqarish kompaniyasi, «Franklin Templeton» moliya tashkiloti va «Fidelity Investments» moliya kompaniyasi kabi mahsulotlar yordamida 15 milliard dollardan oshdi, biroq hali ham blokdan tashqaridagi kitob vositalariga (an’anaviy ro‘yxatga olish) bog‘liq bo‘lib turibdi.
Barqaror tokenlarni hisobga olmaganda, «Securitize» platformasi, «Maple Finance» DeFi loyihasi va «Ondo Finance» moliya tashkiloti kabi eng yirik besh platforma baholangan aktivlarning deyarli yarmiga egalik qiladi.
«Optimism» va «Base» markazlashmagan blokcheyn tarmoqlari, ruxsat asosida ishlovchi «Canton» tarmog‘i kabi markazlashgan platformalardan ustun natija ko‘rsatdi va o‘rtacha 1,75 ballga ega bo‘ldi. Baholangan aktivlarning atigi 12 foizi DeFi birlashtirish va samarali foydalanishga yetarli darajada rivojlanishga erishgan.
«Sanoat aktivlarni blokcheynga joylashtirish mumkinligini muvaffaqiyatli isbotladi, lekin hali blokcheynda qayta aks ettirish ushbu aktivlarning ishlash tartibini tubdan o‘zgartirishini ko‘rsata olmadi», — deyiladi «Pantera Capital» investitsiya kompaniyasining hisobotida.
Navbatda nima turibdi?
«Pantera Capital» investitsiya kompaniyasi keyingi bosqichda asosiy diqqat e’tibor mablag‘lar hajmiga emas, balki foyda olib keluvchi indikatorlarga – hisob-kitob tezligi, transfer xarajatlari, savdo hajmi, DeFi sohasiga faol jalb qilingan kapital miqdori kabilarga qaratiladi, deb hisoblaydi.
Qadoqlovchi rolidan chiqib, chinakam blokcheyn asosida ishlovchi yangi mahsulotlarni yaratishga o‘tgan kompaniyalar 2026-yil va undan keyin sohaning ishonchliligini belgilab berishi mumkin.
