«Artemis Analytics» tadqiqot kompaniyasiga ko‘ra, kripto kartalari yordamida amalga oshirilayotgan tranzaksiyalar hajmi 2023-yil boshida oyiga taxminan 100 million dollardan, 2025-yil oxiriga borib 1,5 milliard dollardan oshdi. Ushbu davr mobaynida, asosan, kartalar o‘zaro imtiyozlar, keshbek (naqd pul qaytarilishi) darajalari va turmush tarziga doir rag‘batlar hisobiga raqobatlashdi.
Biroq, «Phemex» kriptovalyuta birjasi yangi taqdim etilgan «Phemex Card» kartasi bilan boshqacha yondashuvni tanladi. U iste’molchilarni rag‘batlantirish emas, balki kapitaldan samarali foydalanish va treyderlarning ish uslubiga asoslangan. «Phemex» shu paytgacha mavjud bo‘lgan kripto kartalarni chuqur o‘rgandi, hozir esa eski tajribani yangicha yondashuv bilan boyitmoqda: treyderlarga kundalik xarajatlarni savdo faoliyati va uzoq muddatli kapital boshqaruvi bilan bog‘lash imkonini beradi.
«Qanday qilib xarajatlarni ko‘proq hayajonli qilish mumkin?» degan savolga o‘rganib qolganmiz. Ammo biz: «Qanday qilib bozordagi mablag‘larni real hayotda samarali ishlatishga o‘tkazishni yaxshilash mumkin?» degan savolga javob izladingiz,» — dedi «Phemex» kriptovalyuta birjasi bosh direktori Federiko Variola.
«BeInCrypto» axborot portali Federiko Variola bilan suhbatlashdi. Suhbat davomida birjaning an’anaviy mukofot tizimidan voz kechishiga nima sabab bo‘lgani va bu qarorning kripto-moliya infratuzilmasining keyingi yo‘nalishi haqida nimani anglatishini tushuntirdi.
Savdo kapitali va kundalik xarajatlar o‘rtasidagi ko‘prik
14-sentabrdan boshlab, «Phemex» kriptovalyuta birjasi yangi «Phemex Card» kartasini mos foydalanuvchilarga taqdim eta boshladi. Ushbu karta dunyo bo‘ylab 100 milliondan ortiq savdo nuqtalarida to‘lovni qabul qiluvchi tizimga ulangan. Karta bosqichma-bosqich taqdim etilmoqda, bunda «Phemex» har bir mamlakatda zarur tartibga soluvchi va ro‘yxatdan o‘tkazish talablarini to‘liq bajarishi kerak.
Aksariyat kripto kartalardan farqli ravishda, «Phemex Card» foydalanuvchidan alohida karta hisobiga oldindan pul o‘tkazishni talab qilmaydi. Ushbu karta orqali to‘lovlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri foydalanuvchining spot hisobidan amalga oshiriladi, va to‘lov vaqtida qo‘llab-quvvatlanadigan steyblkoinlarni avtomatik real vaqtda konvertatsiya qiladi. Kapital savdo muhitida qoladi va faqat aniq xarajat paytida ishlatiladi.
Biroq, qiziqarli savol — nima uchun «Phemex» aynan mana shu shaklda kartani ishlab chiqqan?
Kripto sohasida so‘nggi o‘n yillikda saqlash, likvidlik va tranzaksiya mexanizmlari bo‘yicha rivojlanish bo‘lishiga qaramay, aslida bir muammo saqlanib qoldi: raqamli portfeldan real hayotdagi xarajatlarga o‘tishda hali ham murakkab bosqichlar bor edi. Kriptovalyutani odatdagi pulga aylantirish, bank orqali naqd yechish, kutish va keyin sarflashdan iborat murakkab jarayon saqlanib qoldi.
Yangi karta «Phemex» kriptovalyuta birjasi so‘zlariga ko‘ra, savdo ekotizimidagi oxirgi bo‘g‘inni yopish maqsadida ishlab chiqilgan. Federiko Variola bu qarorni to‘g‘ridan-to‘g‘ri birja foydalanuvchilari qanday ishlashidan kelib chiqib qabul qilganini aytadi.
Kompaniya kuzatishicha, foydalanuvchilarning aksariyati treyder yoki sarmoya taqsimlovchilaridir. Ular uchun asosiy masala — turmush tarziga oid imtiyozlardan ko‘ra, kapitalning faol pozitsiya, barqaror aktivlar va real hayotdagi xarajatlar o‘rtasida qanday harakatini ta’minlashdir.
«Siz ish jarayonini kuzatganda, an’anaviy imtiyozli karta modeli biroz mos kelmasligini ko‘rasiz. Mukofot dasturlari ko‘proq xarid qilishga undaydi, holbuki, treyderlar ko‘pincha kapital rejimini ushlab turishga e’tibor beradi. Ular savdo marjasini va xarajatlar uchun ishlatiladigan kapitalni alohida ko‘rib, ikkalasini ham mustaqil boshqarishni xohlaydi», – dedi Federiko Variola «BeInCrypto» axborot portaliga.
Keshbekni savdo likvidligiga aylantirish
«Phemex» kriptovalyuta birjasi aynan mana shu mantig‘i asosida keshbek tizimi tuzilishini ham ishlab chiqqan. Mukofot sifatida fiat chegirmalar yoki platformadagi ballar berish o‘rniga, Phemex to‘g‘ridan-to‘g‘ri foydalanuvchining spot hisobiga USDT (barqaror token) tarzida keshbek qaytaradi. Shu yerning o‘zida, bu mablag‘ savdo kapitali bilan birga saqlanishi, kerak bo‘lsa yangi savdo pozitsiyalariga yo‘naltirilishi, risklarni kamaytirishda (hedging) ishlatilishi yoki oddiygina likvidlik sifatida ushlab turilishi mumkin.
Dastur ham aynan cheksiz keshbek tamoyiliga asoslangan: foydalanuvchi uchun olinadigan keshbek miqdoriga chegaralar belgilanmagan. Oddiy foydalanuvchilar 0,25 foiz, VIP toifadagilar esa 1 foizgacha keshbek oladi, bu mos tranzaksiyalar va «Phemex Card Cashback Program» dasturi shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Amalda bu shuni anglatadiki, katta hajmli xarajatlar uchun keshbek sun’iy cheklanmaydi: bir oyda 10 million dollar sarflagan foydalanuvchi ham, butun summadan keshbek oladi. Bu esa kartaning asosiy g‘oyasi — mukofot rag‘batlari asosida emas, balki doimiy likvidlik yaratilishiga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
Bu kichik, ammo ataylab qilingan texnik o‘zgarish «Phemex» kriptovalyuta birjasi xarajatlar va kapital boshqaruvi o‘rtasidagi munosabatga qanday yondashishini aks ettiradi. Federiko Variola bunga mukofot emas, balki doimiy tushum deb qaraydi. Cheksiz keshbek miqdori har bir foydalanuvchi uchun u haqiqiy xarajat qilgani sayin mos ravishda ko‘payib borishi uchun mo‘ljallangan.
«U odamlarning xarajatsiz odatini o‘zgartirish uchun mo‘ljallanmagan. Maqsad shuki, agar Phemex foydalanuvchisi allaqachon real hayotda pul sarflayotgani bo‘lsa, bu harakat vaqti-vaqti bilan savdo muhiti uchun likvidlikni asta-sekin qaytarib kiritib turadi», — deya izoh berdi u.
Nega Yevropa «Phemex» kartasi uchun ustuvor bozor?
Yevropa mintaqasida raqamli aktivlar atrofidagi tartibga soluvchi muhit tobora aniq shakllanmoqda. Jumladan, «Kripto-aktivlar bozori (MiCA)» — kriptovalyuta sohasini tartibga soluvchi yangi qonun qabul qilindi. Bu esa sohani aniq qoidalar bilan boshqarishga bo‘lgan umumiy harakat bo‘lib, «Phemex» kriptovalyuta birjasining kengayish strategiyasida muhim o‘rin tutadi.
Foydalanuvchilar uchun tartibga solishning yanada aniq va tushunarli bo‘lishi raqamli aktivlar va ular bilan bog‘liq xizmatlarning rivojlanishini barqaror va oldindan rejalashtirish imkonini beradi.
«Foydalanuvchilar o‘zlari ishonadigan moliyaviy mahsulotlar va infratuzilma uzoq muddatga mo‘ljallangan bo‘lishini bilishni istaydilar», — dedi Phemex kompaniyasi rahbari Variola. «Yevropa biz uchun muhim bozor, chunki foydalanuvchilar bu yerda raqamli to‘lovlar va chegaradosh to‘lovlar qilishga allaqachon o‘rganib qolgan».
Phemex kompaniyasi (kripto birja) o‘zining qonunlarga muvofiqlik infratuzilmasini mustahkamlashda davom etmoqda. Shu bilan birga, Phemex Card kartasi ham bosqichma-bosqich yangi hududlarga kengayadi. Kartani ishga tushirish har bir hududning mahalliy talablariga, foydalanuvchining huquqiy mezonlariga va mahsulotning sharhlariga bog‘liq bo‘ladi.
Kriptovalyuta kartalari uchun ikki yo‘nalish yonma-yon mavjud bo‘lishi mumkin
Phemex kompaniyasi kartasining chiqarilishi kriptovalyuta kartalarining umumiy mashhurligi oshayotgan paytga to‘g‘ri kelmoqda. «Dune Analytics» tahlil platformasi ma’lumotlariga ko‘ra, Visa bilan hamkorlik qilgan olti ta kripto karta orqali umumiy xarajatlar 2025-yilda 525 foizga oshgan. Bu ko‘rsatkich yanvar oyidagi 14,6 million dollardan dekabr oyida 91,3 million dollarga yetgan. Ushbu faollikning katta qismi DeFi-yo‘nalishidagi, ya’ni markazsiz egalik qilinadigan (non-custodial) modellar orqali amalga oshirilgan. Bunda foydalanuvchilar o‘z aktivlarini sotmasdan yoki nazoratdan chiqarmasdan, davriy daromad olib keladigan garov evaziga xaridlar qilish imkoniga ega bo‘lishadi.
Phemex Card esa CEX, ya’ni markazlashgan birja integratsiyasi asosida faoliyat ko‘rsatadi. Phemex kompaniyasi rahbari Variola shuni ta’kidladi: har ikki model har xil ustuvorliklarni hisobga oladi va ular yonma-yon mavjud bo‘lishi ehtimoli katta.
Unining fikricha, farq asosan tuzilishida. DeFi kartalari mustaqil boshqaruvga (egalik huquqiga) ustuvorlik beradi. Birja bilan bog‘langan (integratsiyalashgan) kartalar esa tez va oson operatsiyalar hamda likvidlik (pul aylanishi)dan samarali foydalanishga xizmat qiladi.
«Agar karta bevosita birja muhitiga bog‘langan bo‘lsa, u yerdagi likvidlik va savdo qatlamidan bemalol foydalanish imkonini beradi. Konversiya — ya’ni kriptovalyutani odatiy pulga aylantirish bir zumda amalga oshadi, to‘lovlar doimiy va aniq tarzda yechiladi. Foydalanuvchiga esa mablag‘larini turli tizimlar o‘rtasida o‘tkazib yurishga hojat qolmaydi», — dedi Variola.
Variola shuningdek, CEX-integratsiyalashgan kartalarning yana bir afzalligi sifatida qonuniy talablarga moslikni misol keltirdi. To‘lov tarmoqlari doimiy va qat’iy huquqiy me’yorlar asosida ishlaydi. Mazkur talablar asosida ishlab chiqilgan platformalar esa kriptovalyuta balansini an’anaviy to‘lov tizimlariga xavfsiz va oson ulashda ustunlikka ega bo‘lishi mumkin.
