«Polymarket» markazlashmagan bozor (blokcheyn asosidagi platforma) yana tekshiruv ostida, chunki yuqori xavfli, siyosiy tahdidlarni o‘z ichiga olgan garovlar ichki (maxfiy) maʼlumotlarning ommaviy jamiyat fikriga aylanishiga olib kelayotganidan xavotir kuchaymoqda.
Bu muammo shu oy boshida «Maduro» savdosiga bog‘liq keskin savdolardan so‘ng yuzaga keldi.
Polymarket’da insayder savdo qilgan shaxs Venesuelada fosh etildi, deb aytdi Donald Tramp
Oyning boshida bir noma’lum hamyon egasi 30 ming dollar tikib, 400 ming dollardan ortiq pul yutib oldi. U Venesuela prezidenti lavozimidan olinadi deb garov bog‘lagan va oradan bir necha soat o‘tmay AQSh harbiylari «Nicolas Maduro»ni hibsga olishdi.
AQSh Prezidenti Donald Tramp keyinchalik, ushbu operatsiyaga aloqador bo‘lgan Venesuela fuqarosi allaqachon qamoqqa olinganini aytdi.
Blokcheyn tahlil kompaniyasi «Lookonchain» (analitika firmasi) maʼlumotiga ko‘ra, «Maduro» bilan bog‘liq uchta hamyondan ikkitasi 11 kundan beri harakatsiz. Ko‘plab mutaxassislar bu holatni huquq-tartibot organlari yoki birjalar aralashuvida deb hisoblashmoqda.
Biroq, uchinchi hamyon yana faol bo’ldi.
Shu hamyon egasi ikki kun avval yangi garov qo‘ydi. Bu garovda Eron Oliy rahbari oyatulla Ali Xomanaiy 31 yanvargacha hokimiyatdan ketadi, deb kutilmoqda. Eron bo‘ylab norozilik namoyishlari davom etayotgan bir vaqtda ushbu bozor hali ham ochiq qolmoqda.
Bu orada, «Polymarket» foydalanuvchilari Eron bilan bog’liq garovlarda allaqachon katta yo‘qotishlarga uchradi.
Axborotni yuvishning yangi davri boshlanmoqda – bu qanday jarayon?
Hafta boshida katta miqdordagi hamyon egasi AQSh Eronga zarba beradi deb 14 yanvarga qadar «Ha» variantiga katta pul tikdi.
Norozilik namoyishlari kuchayib, Eron qisqa vaqtga o‘z havo hududini yopgandan so‘ng, «Polymarket» ehtimollari 51 foizgacha oshdi. Bu bozorda jami 50 million dollarga yaqin savdo amalga oshirildi.
Lekin, zarba amalga oshmadi.
Eron to‘rt soat o‘tib havo hududini yana ochdi. Prezident Tramp esa namoyishchilarni qatl qilish to‘xtatilgani haqida ma’lumot olganini eʼlon qildi.
Bozor natijasida «Yo‘q» variantini tanladi va natijada savdogar egasi bo‘lgan 255 817 ta ulush yo‘qoldi. Kutilgan 160 000 dollarlik foyda o‘rniga,Investor taxminan 40 000 dollarga teng zarar ko‘rdi.
Bu muvaffaqiyatsiz savdo ham jamiyatda xavotirni kamaytirmadi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, ayrim savdogarlar «Polymarket» platformasidan siyosiy voqealarga faqat bashorat emas, balki jamiyat fikrini shakllantirish uchun foydalanishni boshlab yuborishgan.
Bu taktika «axborotni yuvish» deb atalmoqda. Bu usulda dastlab erkak garov tikiladi, boshqa sarmoyadorlar va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari ushbu harakatni ommalashtiradi. So‘ngra, bozor harakati bo‘lgach, tikilgan garov teskari tomonga o‘zgartiriladi.
«Polymarket» ehtimollari X ijtimoiy tarmog‘i va «Telegram» (ijtimoiy tarmoq) orqali real vaqtda keng doirada tarqalmoqda. Shu sababli bitta to‘g‘ri vaqtda tikilgan garov, ommaviy axborot vositalarida yangiliklar keltirib chiqaradi, avtomatlashtirilgan savdo robotlarini ishga tushiradi va hali rasman tasdiqlanmagan holatda ham, investor hissiyotiga ta’sir qiladi.
Qonunchilar allaqachon bozorni sinchiklab kuzatmoqda.
Qaror qabul qiluvchi shaxslar xavotir bildirmoqda
Maduro savdosidan so‘ng Kongress vakili Ritchie Torres «Moliyaviy bashorat bozorlari sofligini ta’minlash to‘g‘risida 2026 yilgi qonuni»ni taqdim etdi. Ushbu qonun AQSh davlat idoralari vakillariga hukumat harakati bilan bog‘liq va maxfiy maʼlumotga ega bo‘lgan paytda shunday bozorlarda savdo qilishni taqiqlashni ko‘zda tutadi.
Qonun loyihasi Kongressda o‘nlab hamkorlarga ega, lekin hali ovozga qo‘yilmagan va Senatda hali ham muhokama qilinmagan.
Hozircha Eron bilan bog‘liq savdolarda AQSh ichki doiralari ishtiroki aniqlanmagan. Lekin, kutilmaganda katta pul tikish, garov ko‘rsatkichlarining tez o‘zgarishi va tez orqaga qaytarilishi «bashorat bozorlari»ni xavfli va yangi bosqichga olib chiqmoqda.
Endi tahdid faqat kim pul tikayotgani emas. Asosiy xavf — aynan shu pul tikishlar, kelajakda nima bo‘lishini jamiyat qanday tasavvur qilishiga doir qarashlarni shakllantirayotgani va jamiyat ichida tushunchalarning qanday yo‘lga qo‘yilayotganidadir.
