“PricewaterhouseCoopers” (PwC) buxgalteriya kompaniyasiga ko‘ra, kriptoekotizim rivojlanishida markaziy to‘siq sifatida tartibga solishdagi noaniqlik endi birinchi o‘rinda emas.
Kompaniyaning so‘nggi hisobotida aytilishicha, butun dunyo bo‘ylab kriptovalyuta sohasini tartibga solish borgan sari uyg‘unlashmoqda va 2026-yil uchun oltita asosiy yo‘nalish ajratib ko‘rsatilgan.
PwC 2026-yilda kriptovalyuta sanoati uchun muhim global tartibga solish tendensiyalarini aniqlaydi
Birinchi asosiy yo‘nalish stabiltokenlar bilan bog‘liq. PwC kompaniyasi sohada e’tibor endi qoidalarni ishlab chiqishga emas, balki ularni qat’iy amalga oshirishga qaratilganini ta’kidladi. Tartibga soluvchilar zahiralar, qaytarib olish huquqlari, boshqaruv va ochiqlik masalalari bo‘yicha aniq qoidalarni joriy etmoqda.
Ayrim hududlarda esa, tez chiqib ketish xatarlarini kamaytirish uchun saqlash miqdoriga cheklovlar kiritilmoqda.
«Markaziy banklar tizimli stabiltokenlar va to‘lov tizimlari o‘rtasida o‘zaro ishlash imkoniyatlarini sinab ko‘rishni boshlaydi», — deyiladi hisobotda.
Ikkinchi yo‘nalish sifatida pul mablag‘larini tokenlashtirishga bo‘lgan qiziqish ortib borayotgani aytilgan. Tokenlashtirilgan bank omonatlari, tokenlashtirilgan naqd pullar va markaziy bank raqamli valyutalari sinov dasturlaridan chiqib, amaliyotda kengroq qo‘llanilmoqda.
PwC kompaniyasining fikricha, hukumatlar chegaralararo hisob-kitob tizimlariga ustuvor ahamiyat bermoqda. Bunda tokenlashtirilgan aktivlar va o‘zaro ishlash imkoniyatiga ega milliy to‘lov tarmoqlari birlashtirilmoqda.
Umuman olganda, haqiqiy real aktivlarni (RWA) tokenlashtirish 2026-yilda asosiy mavzuga aylangan, soha vakillari kuchli o‘sishni kutmoqda. Shu trend “Jahon iqtisodiy forumi” (WEF) — xalqaro tashkilot — ning Shveysariyaning Davos shahrida bo‘lib o‘tgan yillik anjumanida ham aks etdi. Real aktivlarni tokenlashtirish barcha kriptomavzular orasida eng barqaror va asosiy yo‘nalish bo‘ldi.
Uchinchidan, PwC iste’molchilar huzurini himoya qilish ham asosiy tartibga solish yo‘nalishiga aylanganini ta’kidladi. Hisobotda aytilishicha, ruxsatga ega firmalardan mahsulotlarni targ‘ibot qilish, mijozga mos keluvchi xizmat va natijalar yuzasidan qat’iyroq talablar kutilyapti.
«Moliyaviy reklama va mahsulotlarni boshqarish majburiyatlari kriptolisensiyalash jarayoniga kiritilmoqda. Litsenziyaga ega kompaniyalar adolatli natijalar, ochiq marketing, moslik tahlili va mijozlar shikoyatini ko‘rib chiqish tizimini ta’minlashi lozim», — deya qayd etgan PwC.
To‘rtinchidan, institutsional darajada ham yangi tajribalar kengaymoqda. Bu esa, raqamli aktivlarning garov sifatida tasdiqlanish tartiblari aniq bo‘lib borayotgani bilan bog‘liq.
Agar bu aktivlar likvidlik, narxni aniqlash, saqlash, bardavom ishlash va huquqiy himoya bilan bog‘liq talablariga javob bersa, ularni tasdiqlash osonlashmoqda. Bu esa tokenlashtirilgan va ayrim kriptoaktivlardan institutsional bozorlarda garov va derivativ vositalarda keng foydalanishga asos yaratadi.
Beshinchidan, hisobotda kriptovalyuta vositachilari uchun ham qattiqroq talablar qo‘yilayotgani aytilgan. PwC kompaniyasiga ko‘ra,
«Kriptobirjalar, saqlovchilar va stabiltoken chiqaruvchilar kuchli moliyaviy va operatsion barqarorlik talablariga olinmoqda. Nazoratchilar kapital, alohida hisob yuritish, likvidlik va tiklanish rejalari bo‘yicha moliyaviy bozor infratuzilmasi uchun amaldagi talablarni tatbiq etmoqda».
Oxir-oqibat, PwC ta’kidlashicha, markazlashmagan moliyac ham an’anaviy moliya bozorlariga o‘xshab baholanmoqda. Tartibga soluvchilar bozorning halolligi, oshkoraligi, nazorat va manfaatlar to‘qnashuvini oldini olish borasidagi talablarni davlat va blokcheyndagi savdo muhitiga birdek qo‘llamoqda. Bu esa global yurish-turish me’yorlari sari yaqinlashuvni ko‘rsatmoqda.
Kriptovalyutaga ta’sir qiluvchi omillar: nazoratdan tashqari sabablar
Regulyatorlardagi o‘zgarishlardan tashqari, hisobotda quyidagi omillar ham kripto sohasining bugungi holatiga ta’sir etayotgani aytib o‘tilgan:
- Kriptovalyutalar kundalik moliyaviy hayotga kirib kelmoqda: Endilikda uni pullarni yuborish va qabul qilish uchun, asosan stabiltokenlar, tokenlashtirilgan naqd pullar va blokcheyn asosidagi to‘lovlar vositasida foydalanish ortib bormoqda.
- Yirik moliyaviy tashkilotlar ishtiroki barqaror bosqichga yetdi: Asosiy moliya tashkilotlari va korporatsiyalar raqamli aktivlarni o‘z tizim va faoliyatiga keng tatbiq etmoqda.
- Infratuzilma rivojlanib, ixtisoslashmoqda: Sanoat xavfsizlik, ishonchlilik va o‘zaro aloqalarga yuqori talab bilan modular xizmatlarga o‘tmoqda.
- Har bir hudud o‘z ehtiyojiga qarab rivojlanmoqda: Dunyo bo‘ylab tarmoq bir bo‘lsa-da, kriptovalyutani foydalanish iqtisodiy talab va moliyaviy infratuzilmaga ko‘ra, har bir mintaqada o‘ziga xos tarzda shakllanmoqda.
