AQSHning kriptovalyuta bozori tuzilmasiga oid qonuni — ya’ni CLARITY (“Aniqlik”) qonuni — kripto tarmog‘i ichida tobora ortib borayotgan kelishmovchiliklarni ko‘rsatdi. «Coinbase» (kripto kompaniyasi) yaqinda Senat tomonidan kiritilgan o‘zgartishlardan so‘ng qo‘llab-quvvatlashini bekor qildi, biroq «Ripple» (fintech kompaniyasi) esa ochiqchasiga ushbu qonunni himoya qildi va qonunchilarni oldinga siljishga chaqirdi.
Bu tafovut bir xil tartibga solish tizimi turli kompaniyalar uchun turlicha natijalar berishini ko‘rsatadi. Sababi, har bir korxonaning ish uslubi va strategiyasi boshqacha bo‘lsa, yutuqlar va yo‘qotishlar ham boshqacha bo‘ladi.
Clarity qonuni nimani maqsad qilmoqda
CLARITY (“Aniqlik”) qonuni AQSHda ko‘p yillardan beri davom etayotgan tortishuvni hal qilishni maqsad qilgan: kriptovalyuta bozorini kim nazorat qilishi kerak?
Aslida, ushbu qonun AQSHda asosiy regulyatorlar — SEC (Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi, ya’ni hukumat agentligi) va CFTC (Kelajak bitimlarini nazorat qilish komissiyasi, ya’ni davlat agentligi) vakolat doirasini aniq belgilashga harakat qiladi.
Bu qaror tokenlar qanday sotiladi, birjalar qanday ishlaydi, steyblkoinlar (barqaror tokenlar) qanday tuziladi va DeFi (markazlashmagan moliyaviy ilovalar) AQSH qonunchiligiga qanday moslashadi, shu kabi masalalarga taalluqlidir.
Senat tuzatmalari siyosiy holatni qanday o‘zgartirishga sabab bo‘ldi?
Vakillar palatasi ushbu qonunning dastlabki shaklini qabul qilgan va uni ko‘plab kriptovalyuta kompaniyalari qo‘llab-quvvatlagan. Ammo Senat Bank ishi qo‘mitasi bu loyihani tubdan o‘zgartirib, boshi-boshidan qayta yozdi. Ya’ni, oddiy tuzatishlar emas, to‘liq o‘zgarishlar kiritdi.
Senatdagi loyiha SEC (Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi) vakolatini kengaytiradi, tokenlar uchun ko‘proq ma’lumot oshkor qilishni talab qiladi, steyblkoin mukofotlarini cheklaydi va DeFi (markazlashmagan moliya) tizimini banklarning talablariga yaqinlashtiradi.
Bu o‘zgarishlar yirik kriptovalyuta kompaniyalari uchun rag‘bat tizimini to‘liq o‘zgartirdi.
Coinbase nima sababdan Senatning ushbu qonun loyihasiga qarshi chiqqan edi
«Coinbase» (kripto kompaniyasi) ta’kidlashicha Senat tomonidan kiritilgan o‘zgarishlar muhim chegaralardan oshib ketgan. Kompaniyaning fikriga ko‘ra, loyiha CFTC (Kelajak bitimlarini nazorat qilish komissiyasi) vakolatini zaiflashtiradi, SEC (Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi)ga kengroq tanlov imkoniyati beradi, tokenlar ro‘yxatiga kiritishda esa noaniqliklarni yuzaga keltiradi.
Eng muhimi, «Coinbase» steyblkoin mukofotlarini cheklovchi bandlarga ham qarshi chiqmoqda. Chunki steyblkoin tulki bilan ortiqcha daromad jalb qilish «Coinbase» uchun asosiy raqobat vositasi va iste’molchilarga qaratilgan biznes modelining muhim qismidir. Bu uslub an’anaviy banklarga raqiblik qilish uchun ham xizmat qiladi.
Shuningdek, «Coinbase» tokenlashtirilgan aksiyalar hamda DeFi sohasidagi gaplar ham yangiliklar yaratish va keng ko‘lamli maydonlarda ishlaydigan platformalar uchun huquqiy risklarni oshirib yuborishini ogohlantirdi.
Ripple nima uchun bu qonun loyihasini baribir qo‘llab-quvvatlamoqda
«Ripple» (fintech kompaniyasi) pozitsiyasi esa butunlay boshqacha biznes modeli asosida shakllangan. So‘nggi bir yil ichida kompaniya asosan yirik tashkilotlar uchun infratuzilma yaratish, tartibga solingan to‘lov tizimlari hamda rioya etishga asoslangan kengayishga ustuvor ahamiyat bermoqda.
«Ripple» uchun, qat’iy bo‘lsa-da, tartibda ishlash noaniqlikdan ko‘ra afzal. Aniq qonunchilik banklar, to‘lov kompaniyalari va yirik muassasalar uchun XRP tokeni, «RippleNet» (to‘lov tarmog‘i) hamda RLUSD steyblkoini bilan amalga oshiriladigan hamkorliklarni osonlashtiradi.
Stablekoin bilan bog‘liq qoida va talablardan Ripple ko‘proq foyda oladi, Coinbase esa kamroq foydalanadi
Senat loyihasida steyblkoinlar asosan to‘lov vositasi sifatida talqin qilinadi, foyda keltiruvchi mahsulot emas. Bu yondashuv «Ripple»ning RLUSD tokeni strategiyasiga mos keladi. Chunki ular iste’molchilar uchun daromad emas, balki tez va barqaror hisob-kitob hamda to‘lovlarga qaratilgan.
«Coinbase» uchun esa shu bir xil qoidalar zamonaviylikni pasaytiradi va ustunlikni yana banklar tomon yo‘naltiradi. «Ripple» uchun esa bu qoidalar steyblkoinlarni tartibga solingan infratuzilma sifatida me’yorlashtiradi va chakana foydalanuvchilarga asoslangan raqiblarning kirib kelishini qiyinlashtiradi.
Markazlashmagan moliya va muvofiqlik regulyatorlar uchun yangi himoya to‘sig‘ini yaratadi
Senat qo‘shimchalari shuningdek, DeFi (markazlashmagan moliya) va blokcheyndagi faoliyat bo‘yicha yanada qat’iy rioya talablarini kiritadi. Bu ochiq DeFi tizimi va chakana savdo bilan shug‘ullanuvchi kompaniyalar uchun huquqiy xarajatlar va tartib muammolarini ko‘paytiradi.
«Ripple»ning DeFi sohasiga kirishi yetarlicha cheklangan. Kompaniya yirik tashkilotlar bilan hamkorlikka ustuvorlik bergani bois, yanada qattiq qoidalar raqobatni cheklab, allaqachon me’yorga mos ishlaydigan kompaniyalarga imkoniyat yaratadi.
AQSh qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi hamda AQSh tovar fyuchers savdosi komissiyasi o‘rtasidagi bahs Ripple kompaniyasi uchun katta ahamiyatga ega emas
«Coinbase» doim CFTC (Kelajak bitimlarini nazorat qilish komissiyasi) nazoratini kuchaytirishga intilib kelgan. Sababi, bu birjalar va tokenlar ro‘yxatga olinishi uchun qimmatli qog‘ozlar haqidagi qonunlar bo‘yicha xavflarni kamaytiradi. «Ripple» esa ko‘p yillik SEC (Qimmatli qog‘ozlar va birjalar komissiyasi) bilan sudlashishni hal qilganidan so‘ng, regulyator qaysi bo‘lishidan qat’i nazar, doimiylik va barqarorlikni ko‘proq qadrlaydi.
Qonun aniq va o‘zgarmas bo‘lib tursa, «Ripple» SEC ta’sirida ham oson ishlashi mumkin. «Coinbase» esa ko‘plab tokenlarni ro‘yxatga kiritgani uchun SEC vakolatining kengayishi uning uchun ancha ko‘proq salbiy natijalarga olib keladi.
CLARITY (“Aniqlik”) qonuni atrofidagi bahslar endi kriptovalyutachilar va regulyatorlar o‘rtasidagi odatiy tortishuvdan chiqib ketdi. Endi asosiy kurash sanoat ichidagi kompaniyalar o‘rtasida: har biri o‘z iqtisodiy manfaatlariga mos bo‘lgan qonun variantini qo‘llab-quvvatlamoqda.
Qonun qabul qilinadimi yoki orqaga suriladimi — bu tafovut soha ichida chuqur o‘zgarishlar ketayotganini ko‘rsatadi. Eng muhimi, «tartibga solishdagi aniqlik» har kim uchun bir xil narsa emasligi ayon bo‘lmoqda.
