Amerika Qo‘shma Shtatlari federal sudyasi «SafeMoon» kompaniyasining (kripto loyiha) sobiq bosh direktori Braden Jon Karoniyni firibgarlikda aybdor deb topib, uni 100 oy (8 yil va 4 oy) qamoq jazosiga hukm qildi. Bu jinoyat «Solana» tokenining (kriptovalyuta) bir paytlar mashhurlik kasb etgan, keyinchalik inqirozga uchragan loyihasi sabab yuzaga kelgan edi.
Amerika Qo‘shma Shtatlari tuman sudi sudyasi Erik Komitee, jabrlanuvchilarning his-tuyg‘uli ko‘rsatmalari va prokurorlarning qat’iy gaplarini tinglagach, hukm chiqardi. Prokurorlar sudda Braden Jon Karoniyni investorlarning ishonchidan suiiste’mol qilganlikda va mablag‘larni yashirincha boshqa maqsadlarda ishlatganlikda aybladi.
Sodir bo‘lgan moliyaviy zarar va jarimalarni muhokama qilish uchun sud yana alohida majlisni 23-aprel sanasiga belgiladi.
“Bu juda katta firibgarlik edi”: Sudya himoya tarafining iltimoslarini rad etdi
Sanksiya chiqarish jarayonida, sud raisi Erik Komitee, himoya tarafining Braden Jon Karoniyning yoshi va biografiyasi jazo miqdorini kamaytirishi kerak, degan da’volarini rad etdi.
«Bu juda katta firibgarlik bo‘ldi», — dedi sudya. U Braden Jon Karoniyning hamkorlari bilan birga investorlarni ko‘p bora «rag pull» sxemasi (investorlarni aldab, token narxini sun’iy oshirib yuborish va keyin uni qulatib, hamma mablag‘ni olib chiqib ketish) imkonligi yo‘q, deb ishontirishga urinishganini ta’kidladi.
Jabrlanuvchilar zaxira jamg‘armalarini yo‘qotgani, shaxsiy mol-mulkini sotganlari va uy yoki ta’lim olish rejalari kechiktirilgani haqida so‘zlab berishdi.
Ko‘plab odamlar o‘z mablag‘larini aynan Braden Jon Karoniyni ijtimoiy tarmoqlarda ochiq va ishonchli inson sifatida ko‘rsatayotgani uchun sarflaganini bildirdi. Ularni bu yerda, «Bitkoin» (kriptovalyuta) yaratuvchisining anonim (yashirin) bo‘lishi bilan solishtirishdi.
Prokurorlar Braden Jon Karoniyning ochiqdan-ochiq pushaymonlik bildirmaganini, investorlarni aldaganining oqibatini to‘liq tushunganligini ta’kidladi va uni 12 yilga ozodlikdan mahrum qilishni so‘radi.
Lekin sudya yakuniy qarorda yanada qisqartirilgan, lekin baribir muhim bo‘lgan — 8 yil 4 oylik qamoq jazosini belgiladi.
SafeMoon qanday qulagan edi
2021-yilda «SafeMoon» kriptoloyihasi ishga tushirilgandi, u uzoq muddatli foyda va loyiha rahbariyati tomonidan «bloklangan» likvidlik (tokenlarni naqdlashtirish imkoniyati cheklangan) vaʼda qilingandi. Rahbarlar bu mablag‘larga hech kim kira olmaydi, deb ishonch bergan edi.
Biroq, Amerika Qo‘shma Shtatlari federal prokurorlari bu da’volar haqiqatga mos kelmasligini aniqlashdi.
Sud materiallariga ko‘ra, loyiha ichkarisidagilar likvidlik ustidan nazoratni o‘z qo‘llarida ushlab, bir necha million dollarni o‘zlashtirishgan. Shu bilan birga, investorlarni mablag‘lari xafvsiz, deb ishonch bag‘ishlashgan.
Huquq-tartibot organlari Braden Jon Karoniyning mazkur mablag‘larni o‘z shaxsiy manfaatlari yo‘lida ishlatganini ta’kidlashdi. U tokenni targ‘ib qilishda davom etgan va «rag pull» xavfi yo‘qligini inkor etgan.
Prokurorlar bu sxemani tasodifiy boshqaruv yoki bozor muvaffaqiyatsizligi emas, ongli yolg‘on — ya’ni puxta rejalashtirilgan firibgarlik deb atashdi. Sud hay’ati bunga qo‘shilib, yosh Braden Jon Karoniyni firibgarlik bo‘yicha aybdor deb topdi.
Bugungi hukm bilan «SafeMoon» ishi kriptosoha tarixidagi ko‘plab sud jarayonlari ro‘yxatiga qo‘shildi. Bu holatda sudlar ishonchni yo‘qotish va likvidlikdan noto‘g‘ri foydalanishni, oddiy xatolik yoki innovatsiya emas, balki jinoyat — o‘g‘irlik deb baholashmoqda. Bozor barqarorligi, investitsiyalar barqarorligi, kelajak barqarorligi shu kabi yakunlardan saboq oladi.
